به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، هوش مصنوعی در حال عبور از مرحله یک فناوری نوظهور و تبدیل شدن به بخشی از زیرساخت های زندگی و فعالیت های حرفه ای انسان است. تحولی که دامنه آن فراتر از خدمات و مشاغل روزمره رفته و اکنون حوزه های تخصصی و حساس را نیز شامل می شود. در چنین شرایطی دیگر این سوال مطرح نیست که آیا هوش مصنوعی وارد مشاغل مختلف می شود یا خیر، بلکه مسئله اصلی نحوه مواجهه با این تحول و تعیین حدود استفاده از آن است.
در میان رشتههای تخصصی، حقوق جایگاه متفاوتی دارد، زیرا هر تحول فناوری علاوه بر ایجاد فرصتهای جدید، پرسشهایی را درباره مسئولیت، حقوق افراد، مالکیت، حریم خصوصی و نحوه تنظیم روابط اجتماعی ایجاد میکند. ورود سیستم های هوشمند به فرآیندهای حقوقی و قضایی نیز این پرسش را برجسته کرده است که قوانین و نهادهای حقوقی تا چه اندازه برای رویارویی با واقعیت های جدید آمادگی دارند.
همزمان با گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، حرفه وکالت نیز دستخوش تغییر شده است. برخی از فعالیتهایی که نیاز به زمان و نیروی انسانی قابلتوجهی داشتند، اکنون به کمک ابزارهای هوشمند با سرعت بیشتری انجام میشوند، و با این حال، ماهیت انسانی بسیاری از وظایف قانونی هنوز سؤالات مهمی را در مورد محدودیتهای توانایی فناوری و جایگاه قضاوت، استدلال و ارتباطات انسان ایجاد میکند.
از سوی دیگر مواجهه با این تحولات تنها به تدوین قوانین و مقررات محدود نمی شود و نظام آموزش حقوقی نیز باید خود را با نیازهای این دوره تطبیق دهد. وکلای آینده به چه مهارت هایی نیاز دارند، دانشگاه ها چه نقشی در آماده سازی آنها دارند و چگونه می توان بین استفاده از قابلیت های هوش مصنوعی و حفظ حقوق شهروندی تعادل برقرار کرد، از جمله موضوعاتی است که بیش از پیش اهمیت یافته است.
از فایل به الگوریتم؛ قانون در راه تغییر بزرگی است
مسعود راعی، محقق، استاد تمام حقوق بین الملل و رئیس دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد وی در گفت وگو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه هوش مصنوعی دیگر فناوری آینده نیست و امروزه در تلفن همراه، بانک ها، شبکه های اجتماعی، مراکز درمانی، صنایع و حتی فرآیندهای قضایی و قانونی وجود دارد، اظهار کرد: بسیاری از کارشناسان معتقدند همانطور که اینترنت شیوه زندگی مردم را تغییر داد، هوش مصنوعی نیز ساختار شغل و تحصیل را تغییر خواهد داد.
وی با بیان اینکه در این میان حوزه حقوق به عنوان یکی از مهم ترین حوزه های تنظیم روابط اجتماعی با پرسش های جدیدی مواجه شده است، افزود: از مسئولیت مدنی سامانه های هوشمند گرفته تا حفاظت از حریم خصوصی، مالکیت داده ها و تضمین حقوق بشر در عصر دیجیتال، تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار گرفته است و بسیاری از کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی بزرگترین تحول فناوری بعد از اینترنت و حتی همتراز با اینترنت است.
استاد کل حقوق بین الملل تصریح کرد: دلیل این اهمیت این است که این فناوری صرفا یک ابزار نیست، بلکه توانایی یادگیری، تحلیل و تصمیم گیری را دارد. امروزه سیستم های هوشمند می توانند حجم عظیمی از اطلاعات را در مدت زمان بسیار کوتاهی پردازش کنند و به همین دلیل در حوزه های مختلف از پزشکی و آموزشی گرفته تا مدیریت و حقوق مورد استفاده قرار می گیرند و در واقع وارد عصری شده ایم که بخش مهمی از فعالیت های حرفه ای با کمک هوش مصنوعی انجام خواهد شد.
نسل جدید حقوقدانان و حقوقدانان؛ فراتر از قانون و متن
راعی با بیان اینکه این موضوع فرصت های بسیاری را ایجاد می کند اما در عین حال چالش های حقوقی و اخلاقی زیادی را نیز به همراه دارد، ادامه داد: هوش مصنوعی می تواند با سرعت بالایی به جستجوی منابع، تجزیه و تحلیل تصمیمات قضایی، پیش نویس قراردادها و حتی بررسی سوابق پرونده ها بپردازد، اما قانون فقط پردازش اطلاعات نیست.
وی بیان کرد: وکیل موفق فردی است که بتواند با موکل ارتباط انسانی برقرار کند، شرایط خاص هر پرونده را درک کند، از ظرفیت های استدلالی استفاده کند و در بسیاری از موارد راهکارهای خلاقانه ارائه دهد و این توانایی ها همچنان در حوزه قضاوت انسان است و به همین دلیل اعتقاد بر این است که هوش مصنوعی جایگزین وکلا نخواهد شد، اما وکلایی که از هوش مصنوعی استفاده می کنند جای وکلایی را خواهند گرفت که با این فناوری آشنایی ندارند.
رئیس دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد با بیان اینکه یکی از مهم ترین مسائل بحث مسئولیت است و باید توجه داشت که اگر یک سیستم هوشمند خسارت وارد کند، چه کسی باید پاسخگو باشد؟ این طراح نرم افزار، شرکت سازنده، مالک سیستم یا کاربر؟، افزود: از سوی دیگر موضوعاتی مانند حریم خصوصی، حفاظت از داده های شخصی، تبعیض الگوریتمی، مالکیت معنوی آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی و امنیت سایبری نیز از مهم ترین موضوعات حقوقی در جهان امروز محسوب می شود.
راعی افزود: امروز اتحادیه اروپا، آمریکا، چین و بسیاری از کشورها در حال تدوین مقررات ویژه ای برای تنظیم فعالیت سیستم های هوش مصنوعی هستند و این نشان می دهد که حقوق در آینده نزدیک با تغییرات گسترده ای مواجه خواهد شد و هر فناوری جدید می تواند هم فرصت و هم تهدید باشد.
وکلا با انتخاب جدیدی روبرو هستند
وی تصریح کرد: در صورت استفاده صحیح از هوش مصنوعی می تواند دسترسی مردم به خدمات عمومی، شفافیت و عدالت را افزایش دهد اما در صورت عدم نظارت صحیح ممکن است منجر به نقض حریم خصوصی، نظارت گسترده شهروندان یا تبعیض پنهان شود. بنابراین وظیفه وکلا ایجاد تعادل بین توسعه فناوری و حمایت از حقوق و آزادی های اساسی شهروندان است.
استاد کل حقوق بین الملل با بیان اینکه آینده موفق آینده ای است که در آن فناوری در خدمت انسان باشد نه انسان در خدمت فناوری، ادامه داد: با توجه به موارد بیان شده، دانشجویان باید نگاه سنتی به حرفه وکالت را کنار بگذارند، زیرا آینده بازار کار قانونی مستلزم افرادی است که علاوه بر دانش حقوقی، با فناوری های روز و مطالعه حقوق فضای سایبری، امنیت سایبری، امنیت اطلاعات و کاربردهای حقوقی دیجیتال، امنیت سایبری، امنیت اطلاعات و کاربردهای حقوقی و حقوقی و حقوقی، آینده بازار کار حقوقی را بشناسند. حرفه می تواند فرصت های شغلی ارزشمندی باشد. برای دانش آموزان ایجاد کنید.
راعی با بیان اینکه یادگیری زبان انگلیسی و توانایی استفاده از ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی یکی از ملزومات فعالیت حرفه ای در دهه آینده خواهد بود، گفت: به همین منظور و در راستای افزایش توانمندی دانشجویان، موضوع هوش مصنوعی و حقوق به طور جدی در دستور کار قرار گرفته و در سال های اخیر جلسات متعدد تخصصی، کارگاه های آموزشی و دوره های مهارتی در این زمینه تخصصی هوش مصنوعی برگزار شده است.
وی افزود: دانشجویان، پژوهشگران، حقوق دانان و فعالان حقوقی باید بتوانند به صورت کاربردی با ابزارهای نوین هوش مصنوعی آشنا شده و از ظرفیت های آن در امر تحقیق، وکالت، تنظیم قرارداد، تجزیه و تحلیل پرونده ها و فعالیت های علمی بهره ببرند و برگزاری سلسله دوره های تخصصی هوش مصنوعی برای دانشجویان حقوق، وکلا، قضات، میانجی ها، پژوهشگران و پژوهشگران حقوقی نیز از جمله مواردی است.
رئیس دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد افزود: آینده حرفه وکالت در گرو آشنایی با فناوری های روز است و دانشجویانی که امروز این مهارت ها را فرا می گیرند فردا جایگاهی متمایز در بازار کار و فضای علمی کشور خواهند داشت و آینده متعلق به حقوقدانانی است که می توانند بین دانش حقوقی و فناوری هوشمند پیوند برقرار کنند. هوش مصنوعی رقیب وکلا نیست، اما ابزاری قدرتمند برای ارتقای کیفیت خدمات حقوقی است و با گسترش این فناوری، نیاز به وکلای آگاه، متخصص و آینده نگر افزایش می یابد.
ورود هوش مصنوعی به حوزه حقوق را نمی توان به افزایش سرعت جستجو، تجزیه و تحلیل اسناد و یا انجام برخی کارهای تخصصی محدود کرد. این فناوری، نحوه دستیابی به دانش حقوقی، انجام فعالیت های حرفه ای و حتی تعریف برخی از مهارت های مورد نیاز وکلا را تغییر می دهد و این موضوع ضرورت بازنگری در نگاه سنتی به این حرفه را بیش از گذشته آشکار می کند.
از سوی دیگر، توسعه فناوری بدون توجه به پیامدهای قانونی آن می تواند مسائل جدیدی را ایجاد کند. از تعیین مسئولیت عملکرد سیستمهای هوشمند گرفته تا حفاظت از دادههای شخصی و جلوگیری از تبعیض و بنابراین، همزمان با توسعه کاربردهای هوش مصنوعی، ایجاد چارچوبهای قانونی مناسب و تقویت نظارت بر نحوه استفاده از این فناوری نیز اهمیت پیدا میکند.
در این میان دانشگاه ها می توانند یکی از مهم ترین حلقه های پیوند دانش حقوقی و تحولات فناوری باشند. آموزش کاربردهای کاربردی هوش مصنوعی، آشنایی با قوانین فضای سایبری و حاکمیت دیجیتال و توجه به موضوعاتی مانند امنیت سایبری و حفاظت از داده ها، می تواند نسل جدیدی از حقوقدانان را برای مواجهه با شرایط متفاوت بازار کار و نظام حقوقی آماده کند.
به نظر می رسد که آینده حقوق نه با حذف نقش انسانی، بلکه با بازتعریف رابطه بین تخصص انسانی و توانمندی های تکنولوژیکی شکل خواهد گرفت. وکلای آینده علاوه بر تسلط بر مبانی و اصول حقوقی، باید توانایی تشخیص و استفاده مسئولانه از ابزارهای هوشمند را نیز داشته باشند. مسیری که در نهایت می تواند به شکل گیری حرفه ای منتهی شود که فناوری را در خدمت دقت، کارایی و حمایت موثرتر از حقوق مردم قرار دهد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
