به گزارش میهن تجارت، کاروان ورزش ایران در بازیهای آسیایی ناگویا تا پایان روز هشتم موفق به کسب هفت مدال طلا، ۱۴ نقره و هشت برنز شده است؛ عملکردی که اگرچه هنوز برای قضاوت نهایی درباره جایگاه ایران در این دوره از بازیها زود است، اما همزمان نشانههایی از ظرفیتهای موجود و بعضی چالشهای ساختاری ورزش کشور را نمایان کرده است. در این میان درخشش در رشتههایی همچون ژیمناستیک، قایقرانی و کاراته و ثبت برخی اتفاقات تاریخی در بخش بانوان از نکات قابل توجه کاروان ایران بوده است.
در سوی مقابل نتایج برخی رشتههای مدالآور، همچنین عملکرد تیم ملی امید فوتبال بار دیگر پرسشهایی درباره شیوه تخصیص منابع، فرایند استعدادیابی، زیرساختها و شیوه مدیریت ورزش قهرمانی مطرح کرده است. با وجود آنکه هنوز چند روز از رقابتهای ناگویا باقی مانده است و رشتههایی همچون کشتی و تکواندو میتوانند در جدول مدالها تغییر ایجاد کنند، اما بررسی روند کنونی و مقایسه آن با عملکرد رقبای آسیایی، ازبکستان، قزاقستان، تایلند و دیگر کشورهای منطقه به موضوعی جدی تبدیل شده است. کشورهایی که در سالهای گذشته با برنامهریزی و الگوهای جدید حکمرانی ورزشی فاصله خود را با ایران کاهش داده یا حتی از آن عبور کردهاند.
به تغییر اساسی نیاز داریم
رسول نظری، عضو هیئت علمی دانشگاه درباره عمکلرد کاروان ایران تا روز هشتم در رقابتهای آسیایی ناگویا ۲۰۲۶ در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: پیش از هر چیز باید بگویم که در حال حاضر نمیتوان درباره کلیت کاروان ایران در ناگویا ارزیابی دقیق و درستی داشته باشیم. باید اجازه دهیم بازیها به پایان برسد و سپس کارشناسان تمام مدالها و دستاوردهایی را که توسط ورزشکاران ما به دست آمده است را بررسی کنند، همچنین باید ببینیم کشورهای آسیایی چه چشماندازی را برای حضور خود در این بازیها در نظر گرفتهاند و ما در این چشمانداز کجا قرار داریم، آیا بهعنوان یک بازیگر کلیدی در عرصه رقابتهای آسیایی میتوانیم جزو ۱۰ کشور برتر باشیم یا خیر.
وی افزود: نظر کلی من درباره وضعیت ورزش ایران این است که اگر تغییر اساسی و یک پشتوانه نوین در عرصه ورزش نداشته باشیم، بهزودی چند کشور عربی با سیستم جدیدی که در حوزه ورزش قهرمانی راهاندازی کردهاند از ما عبور خواهند کرد. با وجود اینکه بحرین یک کشور کوچک است، اما سیستم نوینی را در حوزه ورزش قهرمانی راهاندازی کرده و با جذب و خرید ورزشکاران نخبه دنیا در این مسیر حرکت میکند. کشورهایی همچون قطر و حتی امارات در حوزه خلیجفارس نیز چنین رویکردهایی را دنبال میکنند.
در ناگویا دستاوردهای ویژهای داشتیم
استاد دانشگاه تصریح کرد: در جنوب شرق آسیا نیز کشورهایی همچون تایلند و هنگکنگ رقبای جدی ما هستند و در آسیای میانه نیز نام ازبکستان و قزاقستان بهعنوان رقبای اصلی ما مطرح است. به همین دلیل باید یک اقدام جدی صورت بگیرد. تحلیل من این است که بهتدریج ازبکستان در کوراش و بوکس، همچنین قزاقستان در بوکس و کشتی تعداد مدالهای طلای خود را افزایش خواهند داد، از سوی دیگر رشتههایی که تایلند در آنها عملکرد خوبی دارد نیز بهتدریج وارد بازیها میشوند، البته ما هم کشتی و تکواندو را در ادامه داریم؛ کشتی آزاد و فرنگی همچون همیشه بار کاروان ورزش ایران را به دوش خواهند کشید.
وی ادامه داد: اگر بخواهم تا اینجای رقابتها تحلیلی را ارائه کنم باید بگویم دستاوردهای ورزشکاران ما قابل توجه بوده است. برای نمونه میتوانم به ژیمناستیک هنری اشاره کنم که دو مدال نقره به دست آورد. الفتی در پرش از خرک بالاترین نمره یک پرش را داشت، اما در رقابت با قهرمان المپیک بهصورت میلیمتری مدال نقره گرفت. از نظر من حق وی طلا بود، اما شرایط بهگونهای پیش رفت که به مدال نقره رسید. نقره خرک حلقه نیز از دیگر دستاوردهای ژیمناستیک بود، همچنین در این دوره از رقابتهای آسیایی اتفاقات تاریخی برای نخستینبار رخ داد؛ برای نمونه زهرا زارعی در دوی ۴۰۰ متر توانست مدال بگیرد و به مدال نقره دست پیدا کند یا فاطمه توسلی برای نخستینبار نماینده ایران در رشته ترامپولین بود و خوش درخشید.
۲ مدال نقره ژیمناستیک بسیار شیرین است
نظری خاطرنشان کرد: تمام این موارد جزو اتفاقات خوب و قابل توجه هستند. البته در رشتههایی همچون بسکتبال سهنفره بانوان انتظار مدال داشتیم که مشکلاتی پیش آمد و به این مهم نرسیدیم در دوومیدانی نیز با توجه به کسب یک مدال نقره و یک برنز نمیتوان گفت دستاورد بسیار خوبی داشتیم؛ چراکه این رشته ورزشی باید همیشه بعد از کشتی، وزنهبرداری و تکواندو بخشی از بار کاروان را به دوش بکشد. مدال طلای دوومیدانی ایران بهویژه در مادههای پرتابی اندک است. در قایقرانی نیز دستاورد ورزشکاران ما قابل توجه بود بهویژه که دو مدال طلا گرفتیم و در مجموع به شش مدال رسیدیم. فکر میکنم در این بخش دستاورد خوبی داشتیم.
وی بیان کرد: در efootball نیز یک مدال طلا برای کاروان ایران به دست آمد که از نظر من دستاورد قابل قبولی است. در والیبال نیز نمیتوان گفت که مسیری نزولی داشتیم، چراکه همان روند قبلی خود را تکرار کردیم. در کاراته نیز با کسب یک طلا و سه نقره دستاورد خوبی داشتیم. باید تاکید کنم بهدست آوردن سه مدال نقره ژیمناستیک نیز از بهترین اتفاقهایی بود که در این دوره برای ما رخ داد، چراکه کشورهایی که میتوانیم آنها را کشورهای توسعهیافته در ورزش بدانیم بهطور معمول در رشتههای نرم همچون دوومیدانی، ژیمناستیک و شنا مدال میگیرند. کاروان ایران در ناگویا در دو رشته نرم به مدال دست پیدا کرد. فراموش نکنید که ژیمناستیک رشتهای نیست که ایران در آن همواره مدالآور بوده باشد ما همیشه جزو رتبههای ۵۰ یا ۶۰ بودیم، اما اکنون در بازیهای آسیایی و در بالاترین سطح چنین مدالهایی را به دست آوردیم و به همین دلیل دو نقره ژیمناستیک دستاورد قابل توجهی است.
در ناگویا ۲۰۲۶ کاروان ایران کیفی است
عضو هیئت علمی دانشگاه اضافه کرد: درست است که در شنا مدال نگرفتیم، اما پس از ۱۶ سال سه فینالیست داشتیم؛ دو شناگر در ماده قورباغه و یک ورزشکار در ماده پشت نمایندگان ایران در ناگویا بودند؛ شنا یکی از رشتههای پرمدال در بازیهای آسیایی و المپیک است. همانطور که میدانید یک شناگر چینی در همین دوره از بازیها هفت مدال طلا گرفت. وقتی میبینیم چین بسیار سریع تعداد مدالهای طلای خود را دو رقمی میکند اهمیت این رشته ورزشی بیشتر به چشم میآید، همچنین دستاورد جوانان و نوجوانان در این دوره از بازیهای آسیایی بهویژه در کشورهای جنوب شرق آسیا، ژاپن، چین و کره قابل توجه بود. این موضوع نشان داد که اگر روند آمادهسازی نوجوانان و جوانان بهدرستی و در یک کلاس جهانی اتفاق بیفتد، میتواند دستاوردهای بالایی به همراه داشته باشد.
وی یادآورد شد: در ناگویا ۲۰۲۶ کاروان ایران بهصورت کیفی اعزام شد؛ باتوجه به حمله ناجوانمردانهای که در سال گذشته دو بار در کشور ما اتفاق افتاد و شرایط کشور از لحاظ اقتصادی، زیرساختی و حتی تأمین منابع مالی به چالش کشیده شد عملکرد ورزشکاران خود تا این لحظه را باید بپذیریم. البته معتقدم با شروع رقابتهای کشتی و تکواندو جدول مدالها جابهجا خواهد شد، اما اینکه هدفگذاری ما برای رتبه چهارم یا پنجم باشد را بعید میدانم. اگر تحلیل درستی در این زمینه داشته باشم جایگاه نهایی ایران را بین رتبههای ششم و هفتم میدانم. در واقع تا حدودی همان آمار دوره قبل در هانگژو تکرار خواهد شد.
هند قدرت نوظهور ورزش است
نظری عنوان کرد: در این میان باید بگویم که بر این باور هستم هند یکی از قدرتهای نوظهور ورزش طی ۱۰ سال آینده خواهد بود. حتی امکان دارد در المپیک ۲۰۳۶ نیز هند امتیاز میزبانی را بگیرد؛ هند نزدیک به ۴۰ مدال گرفته است، اما انتظار داشتم در رتبه چهارم تا ششم قرار بگیرد، البته هنوز در میانه بازیها هستیم و فکر میکنم پنج یا شش روز دیگر باقی مانده است. در این روزهای باقی مانده بدون تردید ما طلاهای زیادی خواهیم گرفت، سرود جمهوری اسلامی ایران نواخته خواهد شد و پرچم مقدس کشورمان به اهتزاز درخواهد آمد، اما چیزی که برای من خیلی مهم است این است که ما باید برای آینده و دورههای آسیایی ۲۰۳۰ و ۲۰۳۴ کاری جدی انجام دهیم، چراکه در کنار ما کشورهایی همچون هنگکنگ، مالزی، هند و حتی کره شمالی قرار دارند.
وی تاکید کرد: به نظر من در این دوره از بازیها تنوع مدال در رشتههای مختلف برای ما خیلی مهم بود. در وزنهبرداری بانوان یک مدال گرفتیم که جزو نخستینها بود و این اتفاق خوبی برای ما بهشمار میرود. در مجموع عملکرد بدی نداشتهایم، اما برای ارزیابی نهایی باید صبر کرد تا پنج یا شش روز باقیمانده طی شود. اینکه ما بتوانیم به کره برسیم یا به ژاپن نزدیک شویم، با این وضعیت حکمرانی در ورزش کشور کار دشواری است. حکمرانی ورزش ما شفاف و درست نیست؛ بزرگترین مشکل کشور ما در ورزش بحران دستاورد است. یک کشور ۹۰ میلیونی با ۲۹ مدال تا این مرحله نمیتواند وضعیت قابل توجهی داشته باشد، در حالی که کره جنوبی نیز جمعیتی نزدیک به ما دارد و تا اینجا حدود ۸۵ یا ۸۶ مدال گرفته است. به همین دلیل رسیدن به جایگاه این کشورها با این شیوه حکمرانی ورزش برای ما دستنیافتنی خواهند بود، مگر اینکه شرایط کشورمان از لحاظ تنشهای بینالمللی در وضعیت نرمال قرار بگیرد و بتوانیم الگوی حکمرانی بهطور کامل بومی را برای ورزش تدوین کنیم.
باید اولویتبندی درستی در ورزش داشته باشیم
استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اولویتبندی درستی باید در ورزش انجام شود و بودجهها متناسب با همین اولویتبندی تقسیم شوند. فرایندهای استعدادیابی نیز باید دقیق، علمی و درست باشند، البته منظور من فرایندهایی نیست که بهطور معمول توسط هیئتهای ورزشی انجام میشود، چراکه اعتقاد چندانی به این شیوهها ندارم. تاکید میکنم که در مجموع دستاورد بدی در ناگویا نداشتیم، اما فراموش نکنید کشورهایی همچون ازبکستان، قزاقستان و تایلند در دورههای قبل با فاصله و اختلاف بعد از ما قرار داشتند، اما در این دوره از ما عبور کردهاند. اینها زنگ خطرهایی هستند که باید برای آنها فکری کنیم.
وی اضافه کرد: برای نمونه کشوری همچون بحرین که شاید نتوان آن را کشور نامید و یک جزیره کوچک است، اکنون تعداد مدالهایش از ما بیشتر شده است، البته همه میدانند که این ورزشکاران بومی بحرین نیستند، اما فراموش نکنید که افتخار این مدالها برای بحرین ثبت میشود. به همین دلیل ما باید تکلیف خود را بدانیم؛ کمی صبوری کنیم تا بازیها به پایان برسد و در یک جلسه کارشناسی هم تحلیل درستی از وضعیت دستاوردها داشته باشیم و هم درباره الگوی حکمرانی ورزش تصمیمگیری کنیم. من همیشه الگوی اوکراینی را مطرح کردهام و معتقدم باید آنقدر این موضوع را تکرار کنیم تا یکبار برای همیشه الگوی حکمرانی مطلوب ایران با رویکرد قهرمانی تدوین شود.
دیسکالیفه شدن محیطیزاده؟ نمره منفی برای فدراسیون است
نظری درباره از دست رفتن مدال محیطیزاده بیان کرد: درباره دیسکالیفه شدن فاطمه محیطیزاده نیز باید بگویم وقتی یک ورزشکار در کلاس بینالمللی و جهانی رقابت میکند، باید استانداردهای سختافزاری و تجهیزاتی مورد نیاز را رعایت کند. فراموش نکنید که بازیهای آسیایی است، اما قهرمانان جهان و المپیک در این بازیها شرکت کردهاند. ورزشکاران ما نیز در مسابقات و تورنمنتهای بینالمللی متعددی حضور داشتهاند. این یک مسئله بدیهی است که شما باید استانداردهای سختافزاری و تجهیزاتی را رعایت کنید. کفش در مقوله دوومیدانی بهویژه در ماده پرش، استانداردهای خود را دارد. از نظر من بههیچعنوان پذیرفتنی نیست که یک ورزشکار بگوید اطلاع نداشتم کفش من استاندارد نبوده است.
وی ادامه داد: مربی و در نهایت رئیس فدراسیون نیز باید پاسخگو باشند. ما نمیخواهیم دستاوردهای دوومیدانی را زیر سوال ببریم، اما فراموش نکنیم که این نوع بهانهها شاید برای یک ورزشکار محلی و در سطح مسابقات محلات قابل پذیرش باشد، اما برای یک ورزشکار بینالمللی که در مسابقات متعدد آسیایی، جهانی و بینالمللی شرکت کرده است، پذیرفتنی نیست. در کنار ورزشکار سرمربی نیز باید اطلاع داشته باشد. حدادی نیز بهعنوان یک المپین بهطور طبیعی باید اشراف لازم به این مسائل را داشته باشد. از نظر من این اتفاق یک نقطه منفی در عملکرد فدراسیون دوومیدانی بود؛ با وجود دستاوردهای بهنسبت خوبی که این فدراسیون داشته است. این موضوع یک نکته منفی بود و باید برای آینده فکری شود تا در رشتههایی که تجهیزات و امکانات در آنها اهمیت دارد چنین مشکلاتی دوباره به وجود نیاید و استانداردها رعایت شوند.
در فوتبال حکمرانی مطلوب نداریم
عضو هیئت علمی دانشگاه درباره عملکرد تیم ملی امید تصریح کرد: در مورد فدراسیون فوتبال و تیم ملی امید باید بگویم رشته فوتبال حتی یک حلبی هم برای این کشور نیاورده است. بیش از ۹۵ درصد بودجههای ورزش که به پای ورزش ایران نوشته میشود در فوتبال هزینه میشود. دلیل این موضوع چیست؟ دلیل آن همان نبود حکمرانی مطلوب در فوتبال است. تا زمانی که اصل بقای مدیریتی در سازمانهای ورزشی ما وجود داشته باشد و مدیران از یک سازمان به سازمان دیگر منتقل شوند شرایط تغییری نخواهد کرد. شایستهسالاری و صلاحیت داشتن در مکانیسم انتخاب مدیران ما وجود ندارد، مدیرانی داریم که دیگر نمیتوانند خلاقیت و نوآوری را برای سیستم به همراه بیاورند. سیستم را به سمت اداره روزمره میبرند و در نهایت نیز اهمیت چندانی ندارد که نتیجه چه باشد، چراکه میدانند کسی از آنها بازخواست نمیکند.
وی بیان کرد: از نظر من دلیل بسیاری از این مصیبتها این است که در فضای فوتبال پول بیش از توان و ظرفیت فوتبال ایران هزینه میشود. یکی از آفتهای بزرگی که ورزش ما اکنون با آن روبهرو شده این است که یک قهرمان ملی برای اینکه بتواند مدال بگیرد یک جفت کفش استاندارد ندارد، اما یک بازیکن فوتبال که ممکن است در طول فصل حتی یک دقیقه هم برای تیم خود بازی نکند، قرارداد ۲۰ میلیارد تومانی میبندد. وقتی ارزیابی عملکردی از مدیران نداریم و ارزیابی عملکردی از مربیان و سرمربیانی که انتخاب میکنیم وجود ندارد و سیستم به شکل غیرعلمی و غیرشفاف اداره میشود، در نهایت اتفاقی رخ نمیدهد؛ چراکه مدیران میدانند کسی آنها را بازخواست نمیکند که چه شد و چرا نتیجه نگرفتید.
لزوم تقسیم بودجه ورزشی بر اساس اولویتهای ورزشی
نظری یادآور شد: این حجم بالای هزینه در فوتبال موجب میشود برخی مدیران بتوانند بهراحتی منتقدان را با یک سفر خارجی یک پاداش دلاری یا حضور در کنار تیم ملی بزرگسالان ساکت کنند. در انتخاب مربی نیز بهطور معمول در دنیا مکانیسم شایستهسالاری، ارزیابی و صلاحیت وجود دارد و دستاوردهای گذشته یک سرمربی یا مربی بررسی میشود. سپس فشار و شرایطی که روی آن تیم وجود دارد و دستاوردی که قرار است به آن برسد، ارزیابی میشود و متناسب با چشمانداز آینده تیم سرمربی مورد نظر انتخاب میشود.
وی تاکید کرد: کلیت فوتبال ما وقتی بر پایه انتخاب شایستگان نباشد و یک دایره محدود از مدیران، مربیان و بازیکنان در چرخه کسب درآمدهای بالا و حضور در سفرها قرار بگیرند، نمیتوان انتظار داشت که دستاورد آنچنانی حاصل شود. وقتی زمین چمن استاندارد نداریم، وقتی توان مالی لازم برای حضور در تورنمنتهای بزرگ ملی و بینالمللی را نداریم، وقتی بازیکنان را در اختیار نداریم، وقتی سطح دانش و سواد مربیان ما در کلاس جهانی نیست و وقتی بازیکنان ما در باشگاهها قراردادهای بسیار بالا دریافت میکنند چه انتظاری برای نتیجهگیری دارید؟ فوتبالیست نوزدهساله که شاید حتی نتواند صفرهای قرارداد خود را بشمارد، بهطور طبیعی انگیزه و شرایط متفاوتی پیدا میکند. تمام این ابعاد باید از لحاظ سختافزاری، نرمافزاری و منابع انسانی مورد تحلیل قرار بگیرند. اگر دستاورد تیم امید در ناگویا غیر از این بود، باید تعجب میکردیم. من معتقدم دستاورد تیم امید در ناگویا بهطور دقیق منطبق بر ظرفیتهای فوتبال ماست. اگر انتظار بیشتری از این تیم داشته باشید احتمالاً باید معجزهای رخ بدهد.
استاد دانشگاه عنوان کرد: نکتهای که همین حالا میتوانم بگویم این است که اگر بودجههای ورزش را متناسب با اولویتهای ورزشی تقسیم کنیم، جوانان این کشور نشان دادهاند که ظرفیت رقابت در کلاس جهانی و بینالمللی با رقبای آسیایی را دارند. باید یک سیستم حکمرانی وجود داشته باشد. برای نمونه پس از دستاوردهای رشته ژیمناستیک باید امکانات و تجهیزات استاندارد برای ورزشکاران این رشته فراهم شود، در سوی مقابل نباید فوتبالیستی که هیچ دستاوردی نداشته است، قراردادهای میلیاردی و پاداشهای دلاری آنچنانی دریافت کند. از نظر من توزیع متناسب منابع با دستاورد درس بزرگی است که تا این لحظه از رقابتهای ناگویا گرفتهایم. این بازنگری باید در چهار سال آینده توسط جوانان، وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک انجام شود تا منابع و بودجهها متناسب با اولویتها و ظرفیت واقعی رشتههای ورزشی تقسیم شوند.
به گزارش ایمنا، عملکرد ایران در ناگویا کنار ثبت دستاوردهایی قابل توجه ضرورت بازنگری در سیاستگذاری ورزش قهرمانی را نیز نشان میدهد. افزایش تنوع مدالها، توجه به رشتههای پایه، حمایت از استعدادهای جوان و تخصیص هدفمند بودجه میتواند مسیر ورزش ایران را برای رقابت با قدرتهای آسیایی برای سالهای آینده تقویت کند.
