به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، دوران کودکی مرحله مهمی در شکل گیری شخصیت و مبانی روانی انسان است و بسیاری از الگوهای ارتباطی و عاطفی انسان در این سال ها شکل می گیرد. کودک در سال های اول زندگی، دنیای اطراف خود را تا حد زیادی از طریق ارتباط با والدین و مراقبان اصلی خود تجربه می کند و نوع این رابطه می تواند بر احساس امنیت و نحوه ارتباط او با دیگران تأثیر بگذارد. به همین دلیل کیفیت رابطه والد و فرزند یکی از مهم ترین مسائل بهداشت روان و تربیت کودک تلقی می شود.
امنیت عاطفی به این معناست که کودک احساس کند در خانواده پذیرفته شده است، از او مراقبت می شود و در هنگام مواجهه با مشکلات می تواند از حمایت والدین برخوردار باشد. چنین احساسی به این معنا نیست که باید کودک را از همه سختی ها دور نگه داشت، بلکه به او اطمینان می دهد که در هنگام تجربه مشکل یا شکست تنها نیست و می تواند از حمایت و راهنمایی بزرگترها برای حل آن استفاده کند.
همچنین یک رابطه عاطفی سالم به کودک این فرصت را می دهد که احساسات مختلف خود را بشناسد و آنها را به شیوه ای مناسب بیان کند. کودکی که می‌داند غم، ترس یا عصبانیت باعث از دست دادن محبت والدین نمی‌شود، راحتتر از احساسات خود صحبت می‌کند و به تدریج مهارت مدیریت هیجان را می‌آموزد و از سوی دیگر، رابطه‌ای که در آن کودک نگران قضاوت، طرد شدن یا مقایسه شدن باشد، می‌تواند بر احساس ارزشمندی و اعتماد او به دیگران تأثیر منفی بگذارد.
از این منظر نقش والدین نه تنها تأمین نیازهای جسمی و تربیتی کودک است، بلکه ایجاد رابطه ایمن و حمایتی نیز بخشی از مسئولیت تربیتی آنان است. نحوه صحبت با کودک، توجه به نیازهای عاطفی او، پذیرش احساسات، تعیین مرزهای مشخص و واکنش مناسب در برابر اشتباهات، همگی در ایجاد این امنیت نقش دارند و توجه به این جنبه ها می تواند فرصتی برای تاکید بیشتر بر اهمیت سلامت روان و روابط عاطفی سالم در دوران کودکی باشد.
امنیت عاطفی، اساس سلامت روان کودک
سامیه طاهری، روانشناس و مشاور خانواده به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه امنیت عاطفی یکی از نیازهای اساسی کودک در سال های اول زندگی است و نقش مهمی در رشد روانی و اجتماعی او دارد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: کودک زمانی احساس امنیت می کند که بداند در محیط خانواده پذیرفته شده است و به احساساتش توجه می شود و در شرایط سخت می تواند روی حمایت والدینش حساب کند. این احساس امنیت به کودک کمک می کند تا محیط اطراف خود را با آرامش بیشتری تجربه کند و مهارت های مختلف را با اعتماد به نفس بیشتری بیاموزد.
وی می افزاید: ارتباط عاطفی والدین و فرزند در شکل گیری این احساس امنیت بسیار مهم است. کیفیت این رابطه تنها به مدت زمانی که والدین با کودک هستند مربوط نمی شود، بلکه به نوع تعامل، نحوه گوش دادن به حرف های کودک، توجه به نیازهای او و واکنش والدین به احساسات و رفتارهای او نیز مربوط می شود. کودکی که احساس می کند والدینش او را می بینند و آنچه می گوید برایشان مهم است، فرصت بیشتری برای شکل گیری احساس ارزشمندی و اعتماد در دیگران دارد.
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه امنیت عاطفی نیز به کودک این امکان را می دهد که احساسات مختلف خود را بدون ترس از طرد شدن تجربه و ابراز کند، اظهار کرد: کودک در موقعیت های مختلف ممکن است عصبانی، ناراحت، نگران یا ناامید باشد و باید بداند که تجربه این احساسات باعث از بین رفتن محبت والدین نمی شود. پذیرش احساسات به معنای تایید همه رفتارهای کودک نیست، بلکه به این معناست که والدین بین احساسات و رفتار تمایز قائل می شوند و به کودک کمک می کنند تا احساسات خود را به شکلی مناسب بیان کند.
ایجاد امنیت عاطفی یکی از مهم ترین سرمایه گذاری های والدین برای سلامت روان کودک است
طاهری ادامه می دهد: یکی دیگر از تاثیرات رابطه ایمن، افزایش توان تجربه و یادگیری کودک است. کودکی که از حمایت عاطفی خانواده برخوردار است، راحتتر می‌تواند وارد موقعیت‌های جدید شود، سوال بپرسد، اشتباه کند و بعد از شکست دوباره تلاش کند. در واقع احساس امنیت به این معنا نیست که کودک هرگز با مشکل مواجه نخواهد شد، بلکه به او اطمینان می دهد که تنها نیست و در صورت مواجه شدن با مشکل می تواند از حمایت دیگران استفاده کند.
وی با بیان اینکه این موضوع ارتباط مستقیمی با نگاه کودک به زندگی و آینده دارد، می گوید: تجربه مداوم روابط امن می تواند به کودک کمک کند تا دنیا را محیطی قابل پیش بینی تر ببیند و روابط انسانی را قابل اعتمادتر ببیند. در مواجهه با مشکلات، چنین کودکی فرصت بیشتری برای یافتن راه حل دارد و به جای اینکه آنها را نشانه ناتوانی خود بداند، به احتمال زیاد مشکلات را قابل کنترل می بیند.
این روانشناس و مشاور خانواده می افزاید: ایجاد امنیت عاطفی یکی از مهم ترین سرمایه گذاری های والدین برای سلامت روان کودک است. این امنیت با رفتارهای روزمره و ساده مانند گوش دادن، صحبت کردن، توجه کردن، پذیرش احساسات و حمایت کردن شکل می گیرد. خانواده ای که چنین فضایی را برای کودک فراهم می کند، در واقع به او کمک می کند تا علاوه بر داشتن رابطه سالم با والدین، تصویر مثبت و واقعی تری از خود، دیگران و آینده داشته باشد.
رابطه والد و فرزند؛ راهی برای شکل دادن به یک دیدگاه مثبت به زندگی
زهرا صالحی، روانشناس و مشاور خانواده به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه نگاه کودک به دنیا از همان سال های اولیه زندگی و در ارتباط با افرادی که بیشترین حضور را در زندگی او دارند، شکل می گیرد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: والدین از اولین افرادی هستند که کودک مفاهیمی مانند اعتماد، محبت، حمایت و ارتباط را از طریق آنها یاد می گیرد. به همین دلیل کیفیت رابطه والد و فرزند می تواند نقش بسزایی در شکل گیری نگرش او نسبت به خود و محیط اطراف داشته باشد.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین نیازهای کودک در ارتباط با والدینش احساس پذیرفته شدن است، می افزاید: کودک باید بداند که ارزش او تنها به عملکرد، موفقیت در مدرسه یا رفتار بی عیب او بستگی ندارد. وقتی والدین بین ارزش کودک و رفتار او تمایز قائل می شوند، کودک راحتتر می تواند اشتباهات او را بپذیرد و سعی در اصلاح آنها کند. این موضوع در شکل گیری اعتماد به نفس و احساس شایستگی کودک بسیار مهم است.
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه نحوه برخورد والدین در برابر مشکلات کودک بسیار تعیین کننده است، بیان می کند: گاهی والدین برای محافظت از کودک سعی می کنند همه مشکلات را برای او حل کنند اما حمایت موثر همیشه به معنای حل مشکل نیست. در بسیاری از مواقع بهتر است والدین کنار کودک بمانند، به او فرصت فکری بدهند و در صورت نیاز او را راهنمایی کنند. این روش به کودک کمک می کند تا تجربه کند که می تواند نقش فعالی در رویارویی با مشکلات داشته باشد.
نگرش مثبت به زندگی تنها با مشاوره مستقیم و آموزش ایجاد نمی شود
صالحی ادامه می دهد: گفتگوی روزانه نیز بخش مهمی از رابطه والدین و فرزند است. از فرزندتان بپرسید که چه فکر می کند، گوش دادن به نگرانی هایش و صحبت در مورد رویدادهای روزانه این پیام را به او منتقل می کند که افکار و احساسات او مهم هستند. این نوع ارتباط علاوه بر تقویت رابطه عاطفی به کودک کمک می کند تا احساسات خود را بهتر بشناسد و از کلمات مناسب برای بیان آنها استفاده کند.
وی می گوید: والدین نیز الگوی رفتاری کودک هستند و نحوه برخورد آنها با مشکلات، اختلافات و تغییرات زندگی می تواند به کودک نشان دهد که در شرایط سخت چگونه رفتار کند. اگر کودک ببیند که بزرگترها به جای انکار از مشکلات صحبت می کنند، کمک می گیرند و سعی می کنند راه حلی پیدا کنند، کم کم همین الگو را در موقعیت های متناسب با سن خود اعمال می کند، بنابراین نگاه مثبت به زندگی تنها با نصیحت و آموزش مستقیم ایجاد نمی شود و بخشی از آن با مشاهده رفتار بزرگترها شکل می گیرد.
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه رابطه سالم بین والدین و فرزند رابطه ای نیست که در آن تعارض، ناراحتی و چالش وجود نداشته باشد، می افزاید: رابطه سالم رابطه ای است که کودک علاوه بر قوانین و حدود مشخص، محبت، احترام و حمایت را نیز تجربه کند. چنین رابطه ای به کودک کمک می کند هم محدودیت ها را بشناسد و هم احساس کند که توانایی رشد و تغییر را دارد. این ترکیب می تواند زمینه مناسبی برای شکل گیری کودکی با احساس امنیت، اعتماد به نفس و نگاه واقع بینانه و مثبت به زندگی فراهم کند.
ایجاد امنیت عاطفی برای کودک نیازی به اقدامات پیچیده و پرهزینه ندارد. بسیاری از رفتارهای روزمره مانند گوش دادن به صحبت های کودک، گذراندن زمان با کیفیت با او، توجه به احساسات او و صحبت در مورد مشکلات می تواند به ایجاد احساس امنیت کمک کند. این مهم است که کودک حضور و حمایت خود را به صورت قابل اعتماد و قابل پیش بینی در رابطه با والدین خود تجربه کند.
در کنار عشق و حمایت، وجود قوانین و مرزهای مشخص نیز برای رشد سالم کودک ضروری است. امنیت عاطفی به معنای آزادی کامل کودک از قوانین یا پذیرش همه رفتارهایش نیست، بلکه همزمان با دریافت محبت، کودک باید بداند چه رفتارهایی قابل قبول است و در صورت بروز اشتباه، فرصت اصلاح و یادگیری را داشته باشد. ترکیبی از عشق، احترام و عزم راسخ می تواند به ایجاد یک رابطه سالم بین والدین و فرزندان کمک کند.
همچنین والدین می توانند با الگوی رفتاری خود مهارت رویارویی با مشکلات را به کودک بیاموزند. وقتی کودک می بیند که والدین در مورد مشکلات صحبت می کنند، از دیگران کمک می گیرند و در تلاش برای یافتن راه حل هستند، می آموزد که مشکلات بخشی از زندگی هستند و می توان آنها را مدیریت کرد. این تجربیات می تواند به تدریج دیدگاه کودک را نسبت به توانایی های خود و آینده شکل دهد.
سلامت روان کودک با رابطه ای شروع می شود که در آن احساس می کنند دیده شده، شنیده می شوند و برایشان ارزش قائل هستند. خانواده ای که چنین بستری را فراهم می کند نه تنها امروز به آرامش کودک کمک می کند، بلکه مهارت ها و نگرش هایی را نیز تقویت می کند که می تواند در سال های آینده همراه او باشد. توجه به امنیت عاطفی کودکان در واقع سرمایه گذاری بر روی نسلی است که با اعتماد به نفس بیشتر، روابط سالم تر و نگاه متعادل تری به زندگی وارد آینده خواهد شد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
