ناوی پیلای برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ کیست؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت و به نقل از الجزیره، نوانتام «ناوی» پیلای داور اهل آفریقای جنوبی برنده جایزه صلح نوبل 2026 و پنجمین شهروند آفریقای جنوبی است که این جایزه را دریافت می کند.

روز جمعه، کمیته نوبل نروژی با اعلام این خبر، از تلاش های چندین دهه پیلای برای محاکمه عاملان نسل کشی و جنایات جنگی قدردانی کرد. تلاش هایی که به گفته این کمیته با دقت قضایی، امانت شخصی و شجاعت چشمگیر همراه بوده است.

پیلای که اکنون 85 سال سن دارد و همچنین قاضی دیوان بین المللی دادگستری است، دهه ها در زمینه حقوق بین الملل کار کرده است. از دفاع از فعالان ضد آپارتاید در آفریقای جنوبی گرفته تا رئیس تحقیقات سازمان ملل که اسرائیل را مسئول نسل کشی غزه در سال گذشته دانست.

در ادامه با زندگی این وکیل و دلایل اعطای مهم ترین جایزه صلح جهان به او آشنا می شویم.

ناوی پیلای کیست؟

نوانتام پیلای معروف به ناوی پیلای در سال 1940 در شهر دوربان واقع در استان ناتال آفریقای جنوبی در خانواده ای با تبار تامیل به دنیا آمد. دوربان در آن زمان شهری با سیستم تفکیک نژادی بود.

پس از دریافت مدرک حقوق از دانشگاه ناتال، او اولین زنی در استان ناتال بود که وکالت مستقل خود را تأسیس کرد. پیلای در اولین سال های فعالیت خود از تعداد زیادی از فعالان ضد آپارتاید دفاع کرد.

او بعداً اولین زن رنگین پوستی بود که به عضویت دادگاه عالی آفریقای جنوبی درآمد. پس از آن، وی ریاست دادگاه کیفری بین المللی رواندا را بر عهده گرفت. دادگاهی که مسئول رسیدگی به اتهامات جنایات مربوط به نسل کشی رواندا در سال 1994 بود.

پیلای از سال 2008 تا 2014 کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. کمیسیونی که سال گذشته اعلام کرد اسرائیل در غزه نسل کشی کرده است.

پیلای در حال حاضر قاضی دادگاه بین المللی دادگستری است و روی پرونده ای کار می کند که در آن میانمار به ارتکاب نسل کشی علیه اقلیت عمدتا مسلمان روهینگیا متهم شده است.

او بیشتر برای چه فعالیت هایی شناخته شده است؟

پیلای بخش بزرگی از زندگی خود را صرف دفاع از حقوق بشر در آفریقای جنوبی و سایر نقاط جهان کرده است. در دوران تحصیل در تحریم ها و راهپیمایی های اعتراضی علیه آپارتاید شرکت کرد و بعداً به تیم دفاع حقوقی تعدادی از چهره های سرشناس ضد آپارتاید از جمله فیلیس نایدو و استرینی مدیلی پیوست.

پیلای در سال 1973 پرونده ای را پیگیری کرد که به تضمین حقوق اولیه زندانیان سیاسی در جزیره روبن، از جمله دسترسی به خدمات حقوقی کمک کرد. نلسون ماندلا نیز در این جزیره زندانی بود.

او در سال 2016 در مصاحبه ای با پیک دیپلماتیک گفت که فعالیت های اولیه اش در زمینه حقوق بشر متاثر از تجربیاتش در دوران آپارتاید بوده است.

پیلای گفت: من از چالش های زیادی به نفع خودم استفاده کردم. من باید حقوق بشردوستانه بین المللی را یاد می گرفتم تا بتوانم از پرونده های مربوط به تبعیض نژادی دفاع کنم.

او همچنین ریاست کمیسیون تحقیق سازمان ملل را بر عهده داشت که در سال 2025 به این نتیجه رسید که اسرائیل در غزه نسل کشی کرده است.

پیلای در بیانیه ای درباره این گزارش از کشورهای عضو سازمان ملل متحد خواست تا تمام تلاش خود را برای برقراری آتش بس در غزه و پاسخگویی و عدالت برای همه قربانیان به کار گیرند.

چرا به او جایزه صلح نوبل اعطا شد؟

کمیته نوبل اعلام کرد که این جایزه به پیلای به دلیل تلاش هایش برای ترویج صلح و قوانین بین المللی اعطا شد.

این کمیته از پیلایی به عنوان یکی از مدافعان بزرگ اصول حقوق بین الملل در دوران معاصر یاد کرد. کسی که در پاسخگویی دولت ها و رهبران کشورها نقش داشته و برای قربانیان خشونت و درگیری امید ایجاد کرده است.

کمیته نوبل به ویژه بر نقش پیلای در دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا تأکید کرد و گفت که تأثیر او به ایجاد این اصل کمک کرد که تجاوز جنسی و خشونت جنسی می‌تواند جنایت علیه بشریت و همچنین نسل‌کشی باشد.

این کمیته افزود: در همین پرونده، پیلایی نیز در یکی دیگر از تحولات مهم حقوقی نقش اساسی داشت. برای اولین بار، فردی صرفاً به دلیل انتشار تبلیغات به تحریک به ارتکاب نسل کشی متهم شد.

چرا انتخاب او مهم است؟

کمیته نوبل اعلام کرد که احترام به پیلای به ویژه در شرایطی که قوانین بین‌المللی با فشار شدید مواجه است و نهادهای آن مورد حمله قرار می‌گیرند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

مدافعان حقوق بشر و مقامات بین المللی نیز بر همین پیام تاکید کردند.

ولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت که این جایزه این واقعیت را به رسمیت می شناسد و مجدداً تأیید می کند که حقوق بشر، حاکمیت قانون، عدالت و پاسخگویی پایه های صلح، امنیت و رفاه هستند.

توموکو آکان، رئیس دیوان کیفری بین‌المللی نیز گفت: این جایزه در شرایطی که نظم حقوقی بین‌المللی و حاکمیت قانون با چالش‌های عمیقی مواجه است، معنای ویژه‌ای دارد.

سیریل رامافوسا، رئیس جمهور آفریقای جنوبی، این جایزه را ادای احترام به شجاعت، صداقت و تعهد مادام العمر پیلای به عدالت توصیف کرد.

هاکون یرلو، رئیس موسسه تحقیقات صلح اسلو، گفت که این انتخاب پیام روشنی دارد: صلح تنها به رهبری سیاسی بستگی ندارد، بلکه نیازمند نهادهای بین المللی قوی و معتبر و افراد شجاعی است که زندگی خود را وقف دفاع از این نهادها کنند.

آشوک سواین، استاد مطالعات صلح و درگیری در دانشگاه اوپسالا، انتخاب پیلای را غافلگیرکننده اما خوشایند و بهترین انتخاب ممکن در مصاحبه با الجزیره توصیف کرد.

او گفت که کمیته نوبل احتمالاً تاریخ طولانی پیلای در مبارزه با نسل کشی و آپارتاید را در نظر گرفته است. به گفته سواین، اعطای این جایزه به یک وکیل آفریقای جنوبی را می توان پیامی به دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده نیز دانست. کسی که مدتها مدعی است شایسته دریافت جایزه صلح نوبل است.

دولت ترامپ بر سر ادعاهایی مبنی بر اینکه آفریقایی‌های سفیدپوست با نسل‌کشی مواجه شده‌اند، با آفریقای جنوبی اختلاف نظر داشته است. ادعاهایی که توسط تحقیقات تایید نشده است.

علاوه بر این، دولت ترامپ سال گذشته تحریم هایی را علیه اعضای دیوان کیفری بین المللی اعمال کرد. اقدامی که بسیاری از منتقدان آن را حمله به نظام حقوق بین الملل می دانستند.

دادگاه کیفری بین‌المللی پیشتر حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل را به اتهام جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت صادر کرده بود.

این دادگاه در واکنش به تحریم‌های آمریکا، آن را حمله آشکار به استقلال یک نهاد قضایی بی‌طرف و قربانیان جنایات جنگی در سراسر جهان توصیف کرد و اعلام کرد که بدون توجه به محدودیت‌ها، فشارها و تهدیدها به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

واکنش ناوی پیلای به دریافت جایزه

به نظر می رسد پیلای با انتشار این خبر در رسانه ها از این جایزه مطلع شده است. او در میان ازدحام هوادارانی که برایش کف می زدند گفت: از این موضوع اطلاعی ندارم. بنابراین سوال من این است: آیا درست است؟

وی سپس با لحنی طنز به ترامپ اشاره کرد و گفت: اگر کمی بیشتر کف بزنی شاید این جایزه را با ترامپ تقسیم کنم!

پیلای پس از تایید رسمی این خبر گفت که این جایزه را به همه بازماندگان جنایات بین المللی اهدا خواهد کرد.

وی افزود: این جایزه اعتقاد راسخ من را تقویت می کند که باید در کنار هم از حاکمیت قانون، دادگاه های مستقل و نظم حقوقی بین المللی بر اساس اصول دفاع کنیم.

کمیته نوبل قبلاً اعلام کرده بود که برای اطلاع رسانی خبر برنده شدن به پیلای با مشکل مواجه است.

یورگن واتنه فریدنز، رئیس کمیته نوبل نروژی با لحنی طنز گفت: اگر دیدید شماره ای از نروژ با شما تماس می گیرد، لطفا پاسخ دهید.

حماس: «پیلای» نوبل گامی در مسیر عدالت برای غزه است

حماس در بیانیه ای اعلام کرد که انتخاب پیلای که سابقه برجسته ای در مبارزه با آپارتاید در آفریقای جنوبی و به عنوان رئیس دادگاه کیفری بین المللی در رواندا دارد، نشان دهنده اهمیت پاسخگویی به عاملان جنایات بین المللی است.

جنبش حماس با اشاره به گزارش‌های کمیسیون مستقل بین‌المللی به ریاست پیلای در سپتامبر ۲۰۲۵ تأکید کرد که یافته‌های این کمیسیون در خصوص وقوع «جنایت نسل‌کشی» در نوار غزه، ابعاد فاجعه‌بار اقدامات نیروهای اشغالگر را شناسایی می‌کند.

حماس در ادامه خواستار اقدام جدی جامعه جهانی برای تبدیل اسناد موجود به اقدامات قانونی و محاکمه جنایتکاران جنگی شد و بر ضرورت پایان دادن به سیاست «مصافیت از مجازات» تاکید کرد.

شایان ذکر است که این به رسمیت شناختن بین المللی همزمان با واکنش تند و تهدیدهای آمریکا علیه دیوان کیفری بین المللی برای جلوگیری از پیگرد قضایی مقامات اسرائیلی صورت می گیرد.