وال استریت ژورنال نوشت: حملات موشکی حوثی ها باعث شده تا خطوط هوایی پروازهای خود را از طریق حریم هوایی عربستان سعودی که یکی از حلقه های کلیدی اروپا و آسیا است، کاهش دهند.
به گزارش «میهن تجارت»؛ این مقاله ادامه می دهد: سفرهای هوایی تجاری به خط مقدم گسترش درگیری ها در سراسر جهان کشیده شده است. به طوری که فرودگاه ها، هواپیماها و حریم هوایی در ابعادی که تاکنون دیده نشده بود، هدف مستقیم حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته اند.
از زمان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ماه فوریه، فرودگاه‌های بزرگ در سراسر خاورمیانه بارها مورد هدف قرار گرفته‌اند. هواپیماهای پارک شده مورد اصابت موشک ها یا ریزش زباله های سیستم های دفاعی قرار گرفته اند که منجر به کشته شدن خدمه و مسافران شده است. این تهدیدات روز شنبه با حمله موشکی حوثی ها به فرودگاه بین المللی ملک خالد ریاض که دست کم 12 کشته و بیش از 300 زخمی برجای گذاشت به اوج خود رسید.
این حمله که مرگبارترین حمله به عربستان سعودی در بیش از یک دهه گذشته و یکی از بدترین حملات مستقیم موشکی به فرودگاه غیرنظامی است، خطوط هوایی را بر آن داشت تا ده‌ها هواپیما را تغییر مسیر دهند و بیش از 1000 پرواز را لغو کنند. دیگر فرودگاه‌های بزرگ عربستان سعودی نیز هدف قرار گرفته‌اند و عملاً یکی از دو کریدور هوایی باقی‌مانده که اروپا را به آسیا متصل می‌کند، فرو ریخت.
دولت هایی از جمله ایالات متحده، بریتانیا و استرالیا به شهروندان خود توصیه می کنند پس از حمله از فرودگاه ریاض خودداری کنند. فرانسه، کانادا و آلمان به شرکت‌های هواپیمایی هشدار می‌دهند که دیگر پرواز بر فراز تمام یا بخش‌های وسیعی از حریم هوایی عربستان امن نیست.
هدف‌گیری فعال هواپیماها و فرودگاه‌ها در سال جاری توسط موشک‌های متعارف و پهپادهای دوربرد از نظر فراوانی و آسیب به فرودگاه‌های بزرگ بی‌سابقه است و این تهدید با کاهش ذخایر موشک‌های پدافند هوایی تشدید شده است. کارشناسان و حامیان ایمنی می گویند که مسافران نباید تصمیم یک شرکت هواپیمایی برای انجام پرواز را به عنوان تضمین ایمنی آن مسیر بگیرند.
مت بوری، افسر ارشد اطلاعات در متخصص امنیت هوانوردی Osprey Flight Solutions گفت: «همه چیز بستگی به این دارد که کشوری که حریم هوایی را مدیریت می کند و شرکت هواپیمایی ارزیابی ریسک خود را انجام دهد. وی افزود: آنها روی این موضوع حساب می کنند که کشور متبوع اقدامات لازم را برای حفظ امنیت حریم هوایی انجام داده است. وی توصیه کرد که مسافران باید با توصیه های سفر دولت خود مشورت کنند.
محدوده خطرات
حملات حوثی ها – و اعلام این گروه مبنی بر اینکه فرودگاه های تجاری بیشتری را هدف قرار خواهد داد – به دنبال تلاش نافرجام خلبان فلای دبی برای ربودن یک هواپیما در مسیر اسرائیل در ماه جاری و سقوط آن به فرودگاه تل آویو صورت گرفت. حادثه ای که طیف جدیدی از خطرات را از داخل کابین پرواز نشان می داد.
از اواخر فوریه، ایران مخازن سوخت را منفجر کرده و به هواپیماهای پارک شده، باند فرودگاه ها و زیرساخت های کنترل ترافیک هوایی در فرودگاه های اصلی دبی، قطر، بحرین، کویت و جاهای دیگر آسیب رسانده است. در ماه مارس، سه جت شخصی در باند فرودگاه تل آویو مورد اصابت بقایای موشک ایران قرار گرفتند که منجر به بسته شدن موقت حریم هوایی اسرائیل شد.
در همین حال، حملات اسرائیل اهدافی را در فرودگاه بیروت هدف قرار داده است و عربستان سعودی در ماه ژوئیه فرودگاه صنعا یمن را بمباران کرد تا از فرود هواپیمای حامل هیئت حوثی از مراسم تشییع رهبر ایران جلوگیری کند.
اوکراین همچنین تلاش‌هایی را برای بستن آسمان روسیه با حملات مداوم هواپیماهای بدون سرنشین آغاز کرده و از مسکو به دلیل عدم انجام اقدامات لازم برای اعلام ناامن حریم هوایی برای پروازهای غیرنظامی انتقاد کرده است. کاری که اوکراین در آغاز جنگ در سال 2022 انجام داد.
دولت ها معمولاً در هشدار دادن به خطوط هوایی یا بستن فرودگاه ها و حریم هوایی در مواجهه با یک حمله فعال، کند عمل کرده اند. بسیاری از آنها اصلاً هیچ هشدار یا محدودیتی ندارند.
در آستانه حمله روز شنبه، عربستان سعودی تمایلی به بستن کامل حریم هوایی یا فرودگاه های خود نداشت. فرودگاه های این کشور به جز تعطیلی های مختصر هنگام اصابت موشک های حوثی، عمدتاً برای پرواز و فرود باز ماندند.
این وضعیت پس از حمله مرگبار روز شنبه به ترمینال 3 فرودگاه ریاض تغییر کرد. بر اساس اطلاعیه ای که فرودگاه به اپراتورها صادر کرد، فرودگاه از آن زمان بسته شده است، اما قرار است تا نیمه شب یکشنبه بازگشایی شود و مقامات میزان خسارت را ارزیابی کنند. مقامات همچنین محدودیت هایی را در سایر فرودگاه ها اعمال کرده اند.
افزایش تهدیدات علیه هواپیماهای غیرنظامی هشدارهای نادری را از سوی سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو)، نهاد سازمان ملل که بر سفرهای هوایی جهانی نظارت می‌کند، در پی داشته است. نهادی که ماه گذشته بار دیگر از کشورهای عضو خواست تا از کشیده شدن هوانوردی به درگیری های جاری جلوگیری کنند.
آژانس سازمان ملل گفت: «اگرچه صنعت هوانوردی قادر به تغییر مسیر پروازها و حفظ عملیات در طول درگیری‌ها است، اما این انعطاف‌پذیری عملیاتی تهدیدات امنیتی اساسی را برطرف نمی‌کند».
رگبار موشک‌های شبه‌نظامیان یمنی به عربستان سعودی از ماه گذشته تاکنون مخازن سوخت را در فرودگاه پایتخت هدف قرار داده، به انبارهای فرودگاه آسیب رسانده، یک ایرباس A320 پارک شده را منهدم کرده، دست‌کم پنج هواپیمای دیگر را آسیب رسانده و تعدادی از کارکنان خطوط هوایی از جمله یک کاپیتان شرکت هواپیمایی ملی این کشور را کشته‌اند.
فضای هوایی خطرناک تر
این حملات باعث شد که تنظیم کننده هوانوردی اتحادیه اروپا هفته گذشته نسبت به پرواز بر فراز بخش هایی از حریم هوایی عربستان هشدار دهد. این اطلاعیه ها در پی هشدار 5 اکتبر حوثی ها صادر شد که اعلام کردند آسمان عربستان سعودی به «تئاتری برای عملیات نیروهای مسلح ما» تبدیل خواهد شد.
گروه مستقل ایمنی هوانوردی OpsGroup روز جمعه در هشداری گفت: «حوثی‌ها در اقدامات و پیام‌های خود کاملاً روشن کرده‌اند که هوانوردی غیرنظامی را هدف قرار می‌دهند.»
هشدارها بر فراز آسمان عربستان سعودی که زمانی به عنوان یکی از معدود مسیرهای امن در خاورمیانه شناخته می شد، خطوط هوایی را وادار کرد تا پروازهای یکی از دو کریدور اصلی باقی مانده را که اروپا و آسیا را به هم متصل می کند، قطع کنند.
خطوط هوایی بارها مجبور شده اند مسیرهای پرواز خود را برای مقابله با درگیری های جهانی تغییر دهند. کاهش سریع حریم هوایی در زمانی دردناک است که قیمت سوخت جت تقریباً دو برابر قیمت آن در این زمان در سال گذشته است.
این تغییرات در واقع با بسته شدن آسمان اوکراین در اوایل سال 2022 و به دنبال آن ممنوعیت استفاده از آسمان روسیه برای خطوط هوایی اروپایی، آمریکایی و سایر کشورها آغاز شد. بسته شدن یک کریدور حیاتی بر فراز عراق در آغاز جنگ با ایران در سال جاری باعث شد خطوط هوایی بیشتری از حریم هوایی عربستان پرواز کنند. خطوط هوایی به طور فزاینده ای به نواری از حریم هوایی که از گرجستان، آذربایجان و ترکمنستان می گذرد برای سفر بین اروپا و آسیا متکی شده اند.
به عنوان مثال، ویرجین آتلانتیک از اواخر سپتامبر دو بار در روز از بمبئی به لندن از طریق آسیای مرکزی پرواز می کند. این ایرلاین بارها آن را از طریق مصر و عربستان سعودی مسیریابی می کرد.
این جایگزین با وجود خطرات خود، از جمله احتمال سرایت بین روسیه و اوکراین، شلوغ شده است. این مسیر معمولاً از روی افغانستان می گذرد که تحت حاکمیت طالبان کنترل ترافیک هوایی فعال را ارائه نمی دهد و نزدیک به درگیری های فعال در امتداد مرز پاکستان می گذرد.
خطوط هوایی اغلب با گزینه های خوبی روبرو نیستند. ایر ایندیا و ترکیش ایرلاینز برخی از مسیرهای خود را برای پرواز در امتداد مرز عربستان و عراق به دور از تهدید حملات حوثی ها تغییر داده اند. اما این مسیرهای پروازی معمولاً از نزدیکی دمشق، پایتخت سوریه می گذرند که همچنان یک منطقه پرخطر است.
تغییرات مسیر همچنین باعث اختلال در ارکستر پیچیده ای می شود که توسط تیم های برنامه ریزی پرواز خطوط هوایی تنظیم شده است. تیم ها باید همه چیز را از محدودیت ساعات خدمه گرفته تا تعادل دقیق پروازهای اتصال در نظر بگیرند.
به عنوان مثال، کانتاس استرالیا در اوایل سال جاری پرواز مستقیم خود از پرث به لندن را پس از محاسبه این که پرواز 17 ساعته بدون عبور از خاورمیانه امکان پذیر نیست، متوقف کرد. این شرکت اکنون مسیر را با توقف سوخت گیری در سنگاپور اجرا می کند که تا چهار ساعت به سفر اضافه می کند.
