گرانی ۱۰۰ درصدی در بازار قطعات خودرو

به گزارش اختاز نیوز به نقل از خبرآنلاین، یکی از فروشندگان بازار می گوید: «الان گاهی دستمزد تعمیرکار از قیمت خود قطعه بیشتر می شود؛ یعنی مشتری باید علاوه بر پول قطعه، هزینه زیادی برای نصب و تعمیر بپردازد.

این روزها در مجاورت خیابان ملت و خیابان چراغ برق تهران، بازار لوازم یدکی خودرو بیش از هر چیز زیر سایه گرانی است. در مغازه هایی که قفسه های آنها پر از انواع قطعات است، فروشندگان از افزایش هزینه تهیه کالا صحبت می کنند و خریداران برای یافتن قطعه مورد نیاز خود از این مغازه به مغازه دیگر می روند. برخی از افراد پس از چند دقیقه پرس و جو خرید می کنند، در حالی که برخی دیگر با شنیدن قیمت به فروشگاه بعدی می روند.

یکی از فروشندگان بازار با بیان اینکه قیمت برخی از قطعات از ابتدای سال 1405 بین 50 تا 100 درصد افزایش یافته است، درباره وضعیت بازار می گوید: قیمت ها همچنان بالا می رود، اما مشتری مثل قبل نیست. به گفته وی، افزایش قیمت تنها به معنای گران شدن کالا نیست. با کاهش قدرت خرید، تعداد خرید نیز کاهش می یابد. مشتریانی که پیش از این منتظر تعویض قطعات نبودند، اکنون قیمت های بالاتری می گیرند و گاه تعمیر خودرو را به زمان دیگری موکول می کنند.

درخواست قیمت از چندین مغازه به یک رفتار رایج در بین مشتریان تبدیل شده است. برای مالک خودرو، ماجرا به قیمت قطعه ختم نمی شود. هزینه نصب و تعویض نیز باید پرداخت شود و در صورت نیاز خودرو به چند قطعه، مبلغ نهایی افزایش می یابد. همین موضوع باعث می شود برخی از مشتریان به گزینه های ارزان تر و برخی دیگر تعمیر را به تعویق بیندازند.

دلار و هزینه تامین قطعات

وقتی صحبت از قیمت تمام شده قطعات به میان می آید، نرخ ارز یکی از اولین عواملی است که فروشندگان مطرح می کنند. بخشی از قطعات موجود در بازار وارداتی است و در تولید برخی قطعات داخلی از مواد اولیه، تجهیزات و یا قطعات وارداتی استفاده می شود. به همین دلیل نوسانات ارزی می تواند هزینه تامین کالا را افزایش داده و قیمت نهایی را تحت تاثیر قرار دهد.

وابستگی به واردات از چین نیز بارها در گفتگو با فعالان بازار مطرح شده است. فروشندگان می گویند نوسانات ارز، تحریم ها و محدودیت های حمل و نقل و واردات، هزینه های تامین قطعات را افزایش داده و دسترسی به برخی کالاها را دشوارتر کرده است. فروشنده ای که امروز کالای خود را می فروشد باید به قیمت روز خرید کند تا موجودی کالا را جایگزین کند. موضوعی که می تواند بر قیمت فروش بعدی تاثیر بگذارد.

این در حالی است که همه فعالان بازار افزایش قیمت ها را تنها به نرخ ارز نسبت نمی دهند. یکی از فروشندگان می گوید: نمی توان این همه گرانی را گردن دلار انداخت. از دیدگاه این گروه هزینه های توزیع، واسطه گری و قیمت گذاری نیز در قیمت نهایی نقش دارند.

کاهش 70 درصدی صادرات برخی از قطعات خودرو از چین

آمار منتشر شده از سوی گمرک چین نشان می دهد که صادرات چهار گروه اصلی قطعات خودرو شامل بدنه، موتور، گیربکس و سیستم تعلیق به ایران در هفت ماهه نخست سال 2026 از نزدیک به 298.4 میلیون دلار به 88.7 میلیون دلار رسیده است. کاهش حدود 70 درصدی. در این مدت صادرات قطعات بدنه 73 درصد، موتور 77 درصد، گیربکس 54 درصد و سیستم تعلیق 65 درصد کاهش داشته است.

در داخل کشور نیز اقداماتی برای تسهیل در تامین قطعات اعلام شده است. وزارت امنیت از تصویب سهمیه ارزی جداگانه برای تامین قطعات یدکی خودروهای وارداتی خبر داده و گمرک ایران اردیبهشت ماه سال جاری 77 ردیف تعرفه قطعات خودرو را به فهرست کالاهای مشمول ترخیص 90 درصدی اضافه کرد. اما تاثیر این تصمیمات بر بازار به تخصیص واقعی ارز، زمان رسیدن محموله ها، فرآیند ترخیص و توزیع کالا بستگی دارد.

فشار هزینه بر واردکنندگان

محمدرضا مودودی، رئیس سابق سازمان توسعه تجارت نیز در گفت و گو با اختازنانیوز از سختی تجارت با چین در شرایط تحریم و افزایش قیمت تمام شده تامین کالا گفت. نکته اصلی در این بحث تفاوت ادامه همکاری تجاری چین با ایران و پذیرش هزینه های اقتصادی ناشی از تحریم است. تداوم کسب و کار لزوماً به این معنی نیست که شرکت های چینی مایل به پذیرش تمام خطرات حمل و نقل، بیمه و انتقال پول هستند. بخشی از این هزینه ها ممکن است به طرف ایرانی منتقل شود.

اهمیت این موضوع برای بازار قطعات یدکی در قیمت تمام شده جایگزینی کالاهای فروخته شده منعکس می شود. برآوردها درباره مسیرهای کشتیرانی نشان می دهد که هزینه جابجایی هر کانتینر از چین به بنادر جنوبی ایران در شرایط قبلی حدود 3 هزار دلار بوده است، در حالی که حمل و نقل زمینی می تواند این رقم را به حدود 12 هزار دلار برساند. این ارقام بستگی به مسیر و شرایط حمل و نقل دارد و هزینه ثابت تمام حمل و نقل قطعات خودرو نیست. با این حال، تفاوت هزینه نشان می دهد که تغییر مسیر حمل و نقل چقدر می تواند بر قیمت نهایی محصول تأثیر بگذارد.

زمانی که هزینه حمل و نقل، بیمه و انتقال وجه افزایش می یابد، واردکننده باید منابع بیشتری را برای تامین کالاهای مشابه اختصاص دهد. اگر این افزایش هزینه در قیمت فروش منعکس شود، خریدار داخلی نیز با قیمت بالاتری مواجه خواهد شد. البته برای تعیین سهم دقیق حمل و نقل در قیمت تمام شده هر قطعه باید هزینه واقعی حمل و نقل، ارزش کالا و سایر هزینه های واردات بررسی شود. همه افزایش قیمت های بازار را نمی توان تنها به نرخ حمل و نقل نسبت داد.

از سوی دیگر، کاهش صادرات برخی از گروه‌های قطعات خودرو از چین و افزایش هزینه‌های عرضه، دو موضوع مرتبط اما متفاوت است. آمار صادرات حکایت از کاهش ارزش تجارت در گروه های خاص دارد و اظهارات مودودی نیز حاکی از فشارهای موجود بر تجارت و انتقال هزینه ها است. برای اینکه تاثیر این تحولات بر بازار تهران مشخص شود باید دید کدام قطعات کمتر وارد شده است، چه مقدار کالا در گمرک یا انبارها موجود است و هزینه تعویض هر گروه از کالاها چقدر تغییر کرده است.

تفاوت قیمت قطعات در بازار

موضوع دیگری که در بازار مطرح می شود تفاوت قیمت قطعات در فروشگاه های مختلف است. یک مشتری ممکن است برای خرید یک کالای خاص به چندین مغازه مراجعه کند و با قیمت های متفاوتی روبرو شود. قطعاتی که از نظر ظاهری شبیه هم هستند لزوما کیفیت یکسانی ندارند. نام تجاری، کشور سازنده، کیفیت ساخت و دوره گارانتی می تواند بر قیمت تاثیر بگذارد. زمان خرید و هزینه ای که فروشنده برای تامین موجودی خود پرداخت می کند نیز موثر است.

با این حال، زمانی که مشخصات محصول به وضوح بیان نشده است، خریدار نمی تواند به راحتی بین گزینه ها تمایز قائل شود. قیمت بالاتر لزوماً به معنای کیفیت بهتر نیست و قیمت کمتر لزوماً به معنای خرید اقتصادی تر نیست. برای بررسی گران فروشی، کالاهای یکسان با مشخصات مشابه باید بررسی شوند. صرف مشاهده اختلاف قیمت بین دو مغازه برای نتیجه گیری در مورد تخلف کافی نیست.

بررسی قیمت قطعات خودروهای فرسوده در فروشگاه نشان می دهد که هزینه خرید لوازم یدکی حتی برای خودروهای پرتیراژ داخلی به چند میلیون تومان می رسد. با توجه به قیمت های اعلام شده برای کیت کلاچ اعظم دیسک و صفحه مناسب پراید حدود 8380000 تا 9800000 تومان، مدل مناسب پژو 405 حدود 10500000 تا 11 میلیون تومان و دیسک و صفحه مناسب برای پژو 2013076005. تومان. همچنین قیمت برخی از مدل های مناسب برای رانا به حدود 14 میلیون و 150 هزار تومان می رسد.

در قسمت لنت ترمز قیمت ها با توجه به برند و مدل خودرو متفاوت است. به عنوان مثال لنت جلوی پراید در برخی از مدل های موجود حدود 926 هزار تا یک میلیون تومان و لنت جلوی پژو 405 حدود یک میلیون و 220 هزار تا یک میلیون و 370 هزار تومان قیمت دارد. قیمت برخی برندهای دیگر از جمله تک استار برای لنت جلو پژو 405 به 3 میلیون و 590 هزار تومان و برای دانا به بیش از 4 میلیون و 300 هزار تومان می رسد. این ارقام مربوط به محصولات مشخص شده در دیجی کالا می باشد و نباید به عنوان قیمت نهایی تمامی فروشگاه های موجود در بازار در نظر گرفته شود.

زمانی که هزینه تعمیر فراتر از توان خریدار باشد

هزینه نگهداری خودرو تنها به خرید قطعات یدکی محدود نمی شود. پس از تهیه قطعات، مالک خودرو باید هزینه نصب و دستمزد تعمیرکار را نیز بپردازد. برخی از قطعات به راحتی تعویض می شوند اما برای دسترسی به برخی دیگر باید قسمت های مختلف خودرو باز شود و تعمیر آن نیازمند زمان و تخصص بیشتری است. در نتیجه ممکن است قیمت خود قطعه چندان بالا به نظر نرسد اما اضافه شدن دستمزد تعمیرکار باعث افزایش هزینه نهایی می شود.

این فشار مالی باعث شده که برخی از مشتریان به دنبال قطعات ارزان تری باشند. خرید قطعات مستعمل یا تعمیر قطعه قدیمی یکی از راه های کاهش هزینه است. با این حال، قیمت اولیه ارزان‌تر همیشه به معنای انتخاب اقتصادی‌تر نیست. وضعیت فنی قطعه، میزان استهلاک و امکان گارانتی نیز مهم است. اگر قطعه دست دوم پس از مدت کوتاهی دوباره خراب شود، مالک خودرو باید هزینه دیگری برای تعمیر یا خرید جایگزین بپردازد.

گرانی قطعات و افزایش هزینه تعمیرات برای برخی از دارندگان خودرو به معنای تعویق تعمیرات است. همه نمی توانند بلافاصله پس از خرابی خودرو هزینه قطعات و نیروی کار را بپردازند. این موضوع برای افرادی که خودروی آنها وسیله اصلی رفت و آمد است مشکلات روزمره ایجاد می کند و برای کسانی که با خودرو درآمد کسب می کنند ممکن است به معنای از دست دادن بخشی از درآمد باشد. البته آمار خاصی از تعداد خودروهایی که به دلیل گرانی قطعات از کار افتاده اند وجود ندارد.

علاوه بر هزینه، نگرانی در مورد اصالت و کیفیت قطعات نیز وجود دارد. وقتی قیمت ها بالا می رود، مشتری بیشتر به دنبال گزینه های ارزان تر می رود و تشخیص بین قطعات اهمیت بیشتری پیدا می کند. یک قطعه بی کیفیت ممکن است زودتر خراب شود و هزینه های بیشتری را به صاحب خودرو تحمیل کند. اما بدون آمار مستند از بازرسی ها و کالاهای کشف شده، نمی توان برآورد دقیقی از میزان قطعات تقلبی موجود در بازار ارائه کرد. قیمت بالاتر به تنهایی اصالت کالا را تضمین نمی کند.

یکی از فروشندگان بازار می گوید: «الان گاهی دستمزد تعمیرکار از قیمت خود قطعه بیشتر می شود؛ یعنی مشتری باید علاوه بر پول قطعه، هزینه زیادی برای نصب و تعمیر بپردازد.

در واقع آنچه از گفت و گو با فروشندگان بازار ملت و چراغ برق به دست می آید، فشار همزمان دو سوی بازار است. فروشندگان از افزایش قیمت تمام شده تهیه کالا و کاهش تعداد مشتریان گلایه دارند و خریداران در تامین قطعات، پرداخت هزینه تعمیر و اطمینان از کیفیت کالا با مشکل بیشتری مواجه هستند.

برآورد برخی فروشندگان از افزایش 50 تا 100 درصدی قیمت برخی قطعات از ابتدای سال 1405 تاکنون، روایت فعالان بازار از تغییرات قیمت است و قابل تعمیم به همه قطعات نیست. برای ارزیابی دقیق تر باید قیمت قطعات خاص با برند و کیفیت یکسان در زمان های مختلف مقایسه شود و اطلاعات واردات، هزینه عرضه و قیمت فروش نیز بررسی شود.

خطر رونق قطعات سرقتی در بازار خودرو

فروشندگان هشدار می دهند که در صورت تداوم قیمت قطعات و افزایش هزینه تعمیرات، ممکن است برخی از مالکان برای کاهش هزینه ها به استفاده از قطعات دست دوم و حتی قطعات سرقتی روی بیاورند.

در نهایت، مسئله فقط گران شدن یک قطعه نیست. خریدار باید از عهده هزینه های خرید و نصب برآید و از کیفیت محصولی که خریداری می کند مطمئن باشد. وقتی مشتری برای کاهش هزینه ها به دنبال قطعه مستعمل می شود، تعمیر را به تعویق می اندازد یا ماشین را تا زمانی که پول در دسترس قرار می گیرد، کنار می گذارد، فشار قیمت از قفسه های فروشگاه های کشور و لامپ فراتر می رود و به زندگی روزمره خانواده ها می رسد.