به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، آرامش خانواده یکی از عوامل مهم در شکل گیری احساس امنیت روانی در کودکان و فراهم کردن بستر مناسب برای یادگیری آنهاست. دانش آموزان علاوه بر برخورداری از امکانات آموزشی و دسترسی به منابع آموزشی، نیازمند محیطی امن و حمایتی هستند تا بتوانند بر فعالیت های تحصیلی خود تمرکز کنند. خانه به عنوان اولین محیط رشد و پرورش کودک، نقش مهمی در شکل گیری نگرش او نسبت به یادگیری، مدرسه و توانایی های فردی او دارد.
جو عاطفی خانواده و کیفیت ارتباط والدین با فرزندان می تواند بر انگیزه تحصیلی، اعتماد به نفس و توانایی تمرکز دانش آموزان تأثیر بگذارد. تنش های خانوادگی، نگرانی های اقتصادی، اختلاف نظر والدین و انتظارات بیش از حد در مورد نمرات و موفقیت تحصیلی ممکن است ذهن کودک را به خود مشغول کند و فرصت تمرکز بر درس را کاهش دهد. از طرفی گفتگوی صمیمانه، توجه به نیازهای عاطفی فرزندان و حمایت والدین می تواند به تقویت احساس امنیت و آرامش آنها کمک کند.
در سال های اولیه تحصیل، کودکان علاوه بر یادگیری مهارت های تحصیلی، توانایی های خود را می شناسند، استقلال را تجربه می کنند و روابط اجتماعی را شکل می دهند. در این راه نحوه برخورد والدین با اشتباهات، مشکلات یادگیری و سوالات کودک از اهمیت ویژه ای برخوردار است. سرزنش کردن، مقایسه با دیگران و تأکید بیش از حد بر نمرات ممکن است ترس دانش‌آموز را از اشتباه کردن افزایش دهد، در حالی که فرصت‌هایی برای تجربه، تمرین و پرسیدن سؤالات فراهم می‌کند، یادگیری عمیق‌تر و توسعه اعتماد به نفس را تقویت می‌کند.
از سوی دیگر، حمایت از یادگیری به این معنا نیست که والدین نقش معلمی را بر عهده بگیرند یا امکانات آموزشی گران قیمت را فراهم کنند. ایجاد فضای مناسب برای مطالعه، مدیریت عوامل حواس پرتی، انتظارات متناسب با سن و توانایی کودک و تعامل سازنده با مدرسه از جمله اقداماتی است که می تواند به بهبود شرایط تحصیلی دانش آموزان کمک کند. توجه به تفاوت های فردی کودکان و ایجاد تعادل بین درس، استراحت، بازی و مسئولیت های روزانه نیز در این زمینه حائز اهمیت است.
در این راستا درباره نقش آرامش خانواده در تمرکز و یادگیری دانش آموزان، تأثیر رفتار و انتظارات والدین بر انگیزه تحصیلی فرزندان، نحوه صحیح همراهی فرزندان در انجام تکالیف، نحوه برخورد با مشکلات رفتاری و عاطفی دانش آموزان و اهمیت تعامل خانواده و مدرسه، با احمد پدرام، روانشناس و مشاور خانواده، گفتگویی داشتیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید.
به گزارش میهن تجارت: نقش خانه و خانواده در تمرکز و یادگیری دانش آموزان چیست؟
پدرم: خانواده یکی از مهمترین عوامل موثر بر وضعیت تحصیلی و یادگیری کودک است. دانش آموز برای مطالعه با تمرکز کافی به محیطی امن، آرام و حمایتگر نیاز دارد. خانه باید پناهگاه امنی برای کودک باشد. جایی که بعد از گذراندن یک روز در مدرسه می تواند درباره اتفاقات روزانه، دوستان، مسائل مدرسه و نگرانی هایش صحبت کند.
گاهی والدین آنقدر درگیر اخبار، مسائل اجتماعی و مشکلات روزمره می شوند که به دنیای کودک و اتفاقاتی که در مدرسه برای او می افتد بی توجهی می کنند. در حالی که لازم است والدین از فرزندشان بپرسند روز خود را چگونه گذرانده، با چه کسانی در ارتباط بوده، کدام قسمت از دروس را متوجه نشده و چه موضوعی ذهن او را به خود مشغول کرده است.
نقش والدین این نیست که معلم دیگری برای فرزندشان در خانه شوند، بلکه باید شرایطی را فراهم کنند که کودک احساس امنیت و حمایت کند. وقتی دانش آموزی مطمئن باشد که می تواند بدون ترس از سرزنش مشکلات خود را با خانواده در میان بگذارد، راحت تر در مورد مشکلات یادگیری صحبت می کند و برای حل آنها کمک می خواهد.
به گزارش میهن تجارت: تنش های خانوادگی چه تاثیری بر تمرکز دانش آموزان دارد و والدین چگونه می توانند فضای آرام تری در خانه ایجاد کنند؟
پدرم: نگرانی والدین، اختلافات خانوادگی، مشکلات اقتصادی و تنش بین اعضای خانواده می تواند ذهن کودک را به خود مشغول کند. دانش آموزی که نگران وضعیت خانه است ممکن است نتواند در حین مطالعه به خوبی روی مطالب تمرکز کند. به همین دلیل، آرامش محیط خانواده یکی از عوامل مهم در فراهم آوردن شرایط مناسب برای یادگیری است.
برای ایجاد آرامش نیازی به امکانات مادی زیاد یا شرایط زندگی عالی ندارید. رفتارهای ساده روزمره مانند احوالپرسی گرم، صحبت با یکدیگر، شوخی های سالم و توجه به احساسات اعضای خانواده می تواند فضای خانه را صمیمی تر کند. کیفیت رابطه بین والدین نیز بسیار مهم است، زیرا احساس امنیت کودک تا حدی تحت تأثیر آرامش و ثبات روابط والدین است.
والدین نیز باید مراقب باشند که اختلافات خود را به گونه ای افزایش ندهند که کودک درگیر آنها شود یا احساس کند باید طرف یکی از والدین را بگیرد. بهتر است والدین مسائل تربیتی را با یکدیگر در میان بگذارند و تا حد امکان هماهنگ شوند. کودک برای رشد و یادگیری به محیطی نیاز دارد که احساس کند بزرگترها مسئول مشکلات او هستند و بار نگرانی آنها را به دوش نمی کشد.
به گزارش میهن تجارت: رفتار والدین و انتظارات تحصیلی آنها چه تأثیری بر انگیزه و اعتماد به نفس دانش آموزان دارد؟
پدرم: رفتار والدین با کودک می تواند بر نگرش او نسبت به درس خواندن و توانایی های خودش تأثیر بگذارد. سرزنش کردن، تحقیر کردن، مقایسه کردن با دانش آموزان دیگر و حساسیت بیش از حد به نمرات ممکن است باعث شود کودک به جای تمرکز بر یادگیری، از اشتباه کردن بترسد. در چنین شرایطی، مطالعه به جای اینکه فرصتی برای رشد باشد، مایه اضطراب می شود.
کودکان برای یادگیری به تمرین، تجربه، آزمون و خطا و فرصتی برای اشتباه کردن نیاز دارند. اگر هر اشتباهی با واکنش منفی والدین مواجه شود، ممکن است کودک از امتحان راه های جدید یا سوال پرسیدن امتناع کند، بنابراین والدین باید به تلاش و پیشرفت فرزند خود توجه کنند و ارزش او را با نمره و رتبه علمی گره نزنند.
گاهی اوقات حتی تمجید می تواند به فشار تبدیل شود. به عنوان مثال، وقتی به دانش آموزی گفته می شود که باید همیشه بهترین باشد یا از او انتظار می رود که در همه دروس اول شود، ممکن است احساس کند که برای حفظ رضایت خانواده باید دائماً به دستاوردهای بالایی برسد. همچنین مطرح کردن نقاط ضعف کودک در حضور نزدیکان یا مقایسه او با دیگران می تواند بر اعتماد به نفس او تأثیر بگذارد. بهتر است والدین انتظارات واقع بینانه داشته باشند و به فرزند خود نشان دهند که محبت آنها به نمرات و عملکرد تحصیلی او بستگی ندارد.
به گزارش میهن تجارت: آیا آموزش زودهنگام همه دروس به کودک می تواند به یادگیری او آسیب برساند؟
پدرم: گاهی والدین با این تصور که اگر فرزندشان مطالب سال تحصیلی آینده را از قبل یاد بگیرد، دانش آموز موفق تری خواهد بود، درس را زودتر از حد معمول شروع می کنند. آنها ممکن است به قصد کمک به کودک باشند، اما آموزش های خیلی زودهنگام و بیش از حد می تواند فرصت یادگیری طبیعی، کاوش و سؤال پرسیدن را از او سلب کند.
کودک باید با توجه به سن و مرحله رشد خود با مفاهیم آشنا باشد و فرصت یادگیری مطالب را در زمان مناسب داشته باشد. وقتی همه چیز از قبل به او آموزش داده می شود، ممکن است هنگام تدریس همان مطالب در کلاس احساس خستگی یا بی حوصلگی کند، زیرا با موضوعی مواجه می شود که قبلاً بارها آن را تکرار کرده است.
از سوی دیگر، تمرکز بیش از حد بر پیشروی در برنامه درسی می تواند فشار و اضطراب ایجاد کند و علاقه طبیعی کودک به یادگیری را کاهش دهد. هدف آموزش نباید فقط پیشی گرفتن دانش آموز از دیگران باشد. داشتن فرصتی برای درک، تجربه، پرسش و یادگیری عمیق مهمتر است. والدین می توانند با ارائه حمایت های متناسب با نیازهای فرزندشان به رشد تحصیلی فرزندشان کمک کنند، بدون اینکه فرآیند یادگیری طبیعی را به یک رقابت دائمی تبدیل کنند.
به گزارش میهن تجارت: محیط فیزیکی خانه و نحوه استفاده والدین از تلویزیون و تلفن همراه چه نقشی در تمرکز دانش آموزان دارد؟
پدرم: برای مطالعه لازم نیست کودک یک میز تحریر گران قیمت یا اتاقی با امکانات خاص داشته باشد. آنچه مهم است فراهم کردن فضایی متناسب با نیاز اوست. فضایی با نور کافی، سر و صدای کمتر و حداقل حواس پرتی. والدین با توجه به امکانات خانه می توانند محیطی را انتخاب کنند که کودک بتواند تکالیف خود را راحتتر انجام دهد.
تلویزیون، تلفن همراه و رفت و آمد مداوم ممکن است تمرکز دانش آموز را مختل کند. بهتر است در حین انجام تکالیف تا حد امکان از حواس پرتی ها کاسته شود و زمان مشخصی برای مطالعه تعیین شود، البته این موضوع زمانی تاثیرگذارتر است که والدین نیز الگوهای خوبی باشند. اگر از کودک توقع داشته باشیم هنگام درس خواندن تلفن همراهش را کنار بگذارد اما خودمان مشغول تلفن یا تماشای تلویزیون باشیم هماهنگی بین گفتار و رفتارمان از بین می رود.
محتوای پخش شده در خانه نیز مهم است. اخبار ناراحت کننده یا تصاویر خشونت آمیز ممکن است ذهن کودک را درگیر کند و در حین مطالعه به خاطر بسپارند، بنابراین والدین باید از سن کودک و تاثیر محتوای رسانه ها بر احساسات او آگاه باشند. فراهم کردن فضای مناسب برای مطالعه تنها به میز و صندلی محدود نمی شود. آرامش ذهنی و کاهش محرک های مزاحم نیز بخشی از این محیط است.
به گزارش میهن تجارت: امنیت عاطفی از چه زمانی بر رشد و یادگیری کودک تأثیر می گذارد و والدین چگونه می توانند این احساس را تقویت کنند؟
پدرم: امنیت عاطفی از همان سال های اول زندگی شکل می گیرد و به نوع ارتباط کودک با والدین، میزان توجه آنها و نحوه پاسخگویی به نیازهای او بستگی دارد. وقتی کودک در محیطی گرم و باثبات بزرگ شود و بداند در صورت بروز مشکل می تواند به والدین خود مراجعه کند، به تدریج احساس اعتماد و امنیت در او تقویت می شود. این احساس در سال های مدرسه نیز مهم است و می تواند بر نحوه مواجهه کودک با مشکلات تحصیلی تأثیر بگذارد.
وقتی کودک وارد مدرسه می شود، بهتر است صحبت والدین با او به بررسی دفترچه ها، تکالیف و نمرات محدود نشود. والدین می توانند در مورد اتفاقات روزانه مدرسه، رابطه کودک با دوستانش، موضوعاتی که برای او جالب بوده و قسمت هایی که برای او سخت بوده است بپرسند. چنین صحبت هایی به کودک نشان می دهد که خانواده نه تنها به نتایج تحصیلی او علاقه دارند، بلکه به تجربیات و احساسات او نیز علاقه دارند.
والدین باید محیطی ایجاد کنند که کودک بتواند بدون ترس از تمسخر یا سرزنش در مورد نگرانی های خود صحبت کند. اگر دانش آموز در انجام تکالیف مشکل دارد یا چیزی را متوجه نمی شود، بهتر است ابتدا به صحبت های او گوش داده و سپس برای یافتن راه حل اقدام کند. امنیت عاطفی به این معناست که کودک بداند حتی زمانی که مرتکب اشتباه می شود، خسته می شود یا درخواست کمک می کند، همچنان مورد محبت و حمایت خانواده است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
