ایرنا: وزیر امور خارجه عمان با انتقاد از سیاست قدرت های خارجی برای کنار گذاشتن ایران از ترتیبات امنیتی خلیج فارس و معرفی تهران به عنوان تهدید منطقه ای، تاکید کرد که هرگونه ساختار امنیتی بدون مشارکت ایران امکان پذیر نیست.
بدر بن حمد البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان روز دوشنبه در سخنرانی خود در دانشگاه کمبریج با عنوان امنیت همه جانبه خلیج فارس اظهار داشت: شاید مضرترین اولویتی که از خارج به منطقه تحمیل شد، الزام به حذف ایران بود، نه تنها خروج از ایران، بلکه بدتر از آن، سازماندهی امنیت این کشور به عنوان تهدیدی برای منطقه.
وی افزود: به جای ایجاد ساختار امنیتی واقعی برای حفظ روابط باثبات بین هشت کشور حوزه خلیج فارس، یک نظام منطقه ای ناپایدار شکل گرفته است که بر اساس این تصور کاملاً نادرست است که بین ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس دشمنی اساسی وجود دارد.
وزیر خارجه عمان با رد این ایده تاکید کرد: چنین دشمنی اساسی وجود ندارد. البته مشکلاتی وجود دارد، اما واقعیت آشکار این است که اعراب و ایرانیان قرن ها در کنار یکدیگر و در صلح و صفا در اطراف خلیج فارس زندگی می کنند.
آلبوسعیدی ادامه داد: موضوع این نیست که شما با ایران دوست هستید یا دشمن، امروز ایران با 93 میلیون جمعیت، سه هزار سال سابقه و تقریبا نیمی از سواحل خلیج فارس یک واقعیت است، گفت: هر ساختار امنیتی در خلیج فارس که ایران را در بر نگیرد، ذاتاً ناپایدار و از اساس دارای نقص است.
وی خاطرنشان کرد: تحولات اخیر هزینه سنگین تداوم تصور نادرست خصومت با ایران و سیاست کنار گذاشتن این کشور از ترتیبات امنیتی منطقه را آشکار کرده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی عمان با بیان اینکه ایران نزدیک به نیم قرن است که به طور سیستماتیک از ایفای نقش معنادار در ترتیبات امنیتی خلیج فارس محروم بوده است، تصریح کرد: این سیاست نه تنها برای ایران، بلکه برای کل منطقه پیامدهای منفی عمیقی داشته است.
وی با بیان اینکه تلاش برای متقاعد کردن دوستان و متحدان خارج از منطقه به درک این واقعیت که ایران دشمن یا تهدیدی برای امنیت منطقه نیست شاید بی ارزش نباشد، تصریح کرد: اما این کار ضروری نیست، زیرا راه حل به دوستان و متحدان خارج از منطقه بستگی ندارد.
البوسعیدی تاکید کرد که کشورهای منطقه باید مسئولیت طراحی، توسعه و اجرای ساختار جدید امنیتی را بر عهده بگیرند و پیش از آنکه راه حل های دیگری از خارج به منطقه تحمیل شود، گفت وگوهای جامع منطقه ای را آغاز کنند.
انتقاد از وابستگی امنیتی منطقه به آمریکا
وزیر امور خارجه عمان در بخشی دیگر از سخنان خود از وابستگی طولانی مدت امنیت خلیج فارس به قدرت های خارجی انتقاد کرد و گفت: کشورهای منطقه چندین دهه است که مسیر به ظاهر آسان تری را میهن تجارت کرده و امنیت خود را به دیگران سپرده اند.
وی تصریح کرد: قدرت‌های خارجی با توافق‌های نظامی، همکاری اطلاعاتی، استقرار ناوگان دریایی، سامانه‌های پدافند هوایی و نیروهای نظامی در ترتیبات امنیتی خلیج فارس نقش داشته‌اند، اما این حضور با اولویت‌های سیاسی و منافع ملی آنها همراه بوده است که همیشه با منافع مشترک کشورهای منطقه و مردم آن همسو نبوده است.
آلبوسعیدی تصریح کرد: این مسیر شاید در ابتدای میهن تجارت خود منطق قانع کننده ای داشته باشد اما هزینه سیاسی درازمدت بسیار سنگین بوده است.
وی با اشاره به دکترین کارتر در سال 1980 که امنیت خلیج فارس را به عنوان یکی از منافع حیاتی آمریکا تعریف می کرد، روند گسترش حضور نظامی واشنگتن در منطقه را از تأسیس فرماندهی مرکزی آمریکا در سال 1983 تا تأسیس ناوگان پنجم این کشور در بحرین و ایجاد پایگاه نظامی در قطر را تشریح کرد.
وزیر خارجه عمان گفت: اگرچه این ترتیبات در مقاطعی دستاوردهایی داشته است، اما محدودیت ها و پیامدهای منفی آن به مرور زمان آشکار شده است.
وی تاکید کرد: اتکای مستمر کشورهای منطقه به قدرت‌های خارجی مانع از توسعه مکانیزم‌های امنیتی مستقل شده و مسائل منطقه را پیچیده‌تر و در برخی موارد عملا غیرقابل حل کرده است.
انتقاد از نقش قدرت های خارجی در پیچیده شدن پرونده هسته ای ایران و تنگه هرمز
آلبوسعیدی با اشاره به مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا و مذاکرات در خصوص آزادی دریانوردی در تنگه هرمز، این دو مورد را نمونه هایی از پیامدهای وابستگی امنیتی منطقه به قدرت های خارجی دانست.
وی تصریح کرد: موضوع هسته ای و تنگه هرمز هر دو حل نشدنی شده است، زیرا قدرت های خارجی همچنان شرایط و چارچوب تعاملات را تعیین می کنند، در حالی که قدرت های منطقه ای نمی توانند مسئولیت جمعی ایجاد ترتیبات امنیتی خود را بر عهده بگیرند و در این باره به اجماع برسند.
وزیر امور خارجه عمان در تشریح نقش میانجیگری مسقط در مذاکرات ایران و آمریکا، گفت: پنج دور مذاکرات غیرمستقیم در فروردین و اردیبهشت 2025 و سه دور دیگر در فوریه 2026 با تسهیل عمان برگزار شد.
وی با یادآوری اینکه این مذاکرات با هدف حل اختلافات هسته ای و پایان دادن به خصومت دوجانبه 47 ساله تهران و واشنگتن انجام شد، تاکید کرد: عمان معتقد بود که مذاکرات ایران و آمریکا پیشرفت چشمگیری داشته و دستیابی به توافق در دسترس است و امروز هم بر همین ارزیابی تاکید داریم.
البوسعیدی با اشاره به تجاوزات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در حالی که مذاکرات هسته ای همچنان ادامه داشت، گفت: بازگشت به میز مذاکره پس از جنگ برای دو طرف بسیار دشوار شده است، هرچند مولفه های اساسی برای دستیابی به توافق همچنان وجود دارد.
وی در ادامه به مذاکرات عمان و ایران در خصوص امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز اشاره کرد و از پیشرفت در تهیه چارچوب اولیه یک توافق موقت خبر داد.
رئیس دستگاه دیپلماسی عمان گفت: مذاکرات و رایزنی های فنی در سطح عالی عمان و ایران منجر به شکل گیری چارچوب اولیه یک توافق موقت شده است اما حتی این توافق با موانع سیاسی مواجه است.
وی افزود: اجرای چنین تمهیداتی مستلزم آمادگی ایران و آمریکا برای سازش و دستیابی به تفاهم عملی است که شامل بازگشت برخی اقداماتی است که در جنگ اخیر انجام شده و تا حد زیادی باعث توقف تردد دریایی شده است.
پیشنهاد پیمان عدم تجاوز با مشارکت ایران
وزیر امور خارجه عمان در ادامه سخنان خود خواستار ایجاد ساختار جامع امنیتی با مشارکت ایران، عراق و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس شد.
وی با اشاره به نشست تاریخی وزرای امور خارجه هشت کشور ساحلی خلیج فارس در آبان 1355 در مسقط، هدف از برگزاری آن نشست را ایجاد ترتیبات امنیت جمعی دانست، اما تحولات سیاسی و نظامی دهه های بعد مانع از تحقق این ابتکار شد.
البوسعیدی با تاکید بر ضرورت احیای آرمان آن نشست، گفت: امکان برگزاری مجدد آن نشست وجود دارد و دستور کار آن می تواند و باید بلندپروازانه باشد.
وی افزود: هدف باید رسیدن به یک پیمان عدم تجاوز بین هر هشت کشور باشد که این پیش نیاز اساسی برای ایجاد یک ساختار امنیتی منطقه ای واقعا فراگیر است.
رئیس دیپلماسی عمان تصریح کرد: چنین توافقی به دلیل وجود اختلافات و بی اعتمادی دیرینه آسان نخواهد بود، اما این تفاهم در حال شکل گیری است که آینده امنیت خلیج فارس باید با مشارکت همه کشورهای منطقه مشخص شود و دیگر نمی توان به همکاری قدرت های خارجی تکیه کرد.
وی خاطرنشان کرد: این رویکرد به معنای قطع همکاری با شرکای خارجی نیست، بلکه نقش آنها در ساختار امنیتی منطقه دیگر نباید نقش اصلی را داشته باشد.
البوسعیدی ابراز امیدواری کرد که همکاری های خارجی به تدریج از تعهدات نظامی به سمت سرمایه گذاری، توسعه اقتصادی و مشارکت در آینده همه کشورهای حوزه خلیج فارس تغییر کند.
وزیر امور خارجه عمان همچنین فاش کرد که موضوع ایجاد ساختار جامع امنیتی منطقه ای پیش از این در مذاکرات ایران و آمریکا مطرح شده بود.
وی گفت: این ایده جدید و غیرمنتظره نیست، بلکه موضوعی است که ساعت های زیادی را صرف آن با ایران و آمریکا کرده ام.
البوسعیدی در پایان تاکید کرد: با وجود مشکلات سیاسی و دیپلماتیک، مسیر آینده امنیت منطقه روشن است و کشورهای حوزه خلیج فارس باید برای ایجاد تمهیدات امنیتی مستقل و فراگیر اقدام کنند.
وی افزود: اگر کشورهای حوزه خلیج فارس پیشقدم شوند و مسئولیت خود را بر عهده بگیرند می توان به امنیت همه جانبه منطقه ای دست یافت و تلاش برای دستیابی به چنین هدفی در شرایط کنونی شاید در نگاه اول غیر شهودی به نظر برسد، اما در واقع تنها راه پیش روی عقلانی است.
