به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، نظام آموزشی هر کشوری رسالت مهم پرورش سرمایه انسانی آینده را بر عهده دارد. در این میان دانشجویان به عنوان بازیگران اصلی این عرصه در مسیر رشد و تعالی خود با یک سری فرصت ها و چالش ها مواجه هستند. فرايند آموزش، فراتر از انتقال صرف اطلاعات، به فرآيند شكل گيري شخصيت، هويت سازي و كسب مهارت هاي زندگي تعبير مي شود، از اين رو، هرگونه اقدامي كه در جهت ارتقاي كيفيت آموزش باشد، از نگاه جامع و چندبعدي به مقوله توانمندي تحصيلي دانش آموزان اجتناب ناپذير است.
در سال های اخیر با وجود تلاش های قابل تحسین در زمینه توسعه زیرساخت های آموزشی، شاهد بروز نشانه هایی از افت کیفیت یادگیری، کاهش اشتیاق به تحصیل و افزایش فشار روانی در بین دانش آموزان بوده ایم. فضای رقابتی امروز، حجم بالای تکالیف و گاه توقعات غیرواقعی خانواده و جامعه، سایه سنگینی بر زندگی تحصیلی دانش آموزان انداخته است. این فشارها نه تنها عملکرد تحصیلی را مختل می کند، بلکه سلامت روان آنها را نیز به خطر می اندازد.
آنچه مسلم است این است که جنبه های مختلف یادگیری و پیشرفت تحصیلی مقوله های جداگانه ای نیستند، بلکه در هم تنیده شده و بر یکدیگر تأثیر می گذارند. دانش آموز با انگیزه در مقابل چالش ها و فشارها تاب آوری بیشتری از خود نشان می دهد و برعکس دانش آموز مبتلا به اضطراب مزمن به تدریج انگیزه خود را از دست می دهد. با توجه به اهمیت این موضوع گفت و گو با علی مولایی، مشاور رسمی آموزش و پرورش، عضو انجمن علمی روانشناسان و سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور و کارشناس آسیب های اجتماعی با درک این ارتباط نزدیک و با نگاهی یکپارچه به مقوله توانمندسازی تحصیلی، بر آن شدیم تا چالش های پیش روی دانشجویان را تحلیل کنیم و راهکارهای عملی برای بهبود وضعیت موجود ارائه کنیم. مشروح این گزارش را در ادامه بخوانید:
به گزارش میهن تجارت: با توجه به دلایل اصلی بی انگیزگی برخی از دانش آموزان، راهکار شما برای ایجاد انگیزه در راستای مشارکت و حضور فعال فراگیران در تحصیل چیست؟
مالایی: در پاسخ به این پرسش به دو نکته اساسی می توان اشاره کرد; اولین مورد آگاهی از هدف آموزش است. یکی از دلایل اصلی عدم انگیزه تحصیلی در بین دانش آموزان، نداشتن هدف مشخص است و لازم است دانش آموز بداند چرا هر روز به مدرسه می رود و تا اخذ دیپلم و ورود به دانشگاه به تحصیل ادامه می دهد.
وضوح هدف، حتی اگر در یک مرحله تا حدی آرمان گرایانه به نظر برسد، می تواند نقش مهمی در ایجاد انگیزه مشارکت فعال در مسیر آموزش داشته باشد. لازم نیست هدفی کاملا دقیق و دقیق تعیین کرد و کافی است دانش آموز هدف از تحصیل خود را بداند.
نکته مهم دیگر این است که والدین باید از دخالت های بی مورد خود در کار تحصیلی فرزندان بکاهند و به دانش آموز اجازه دهند تا با مسائل و چالش های دوران نوجوانی و تحصیلی مواجه شود. سپردن همه کارها به والدین و حل مشکلات توسط آنها نتیجه خوبی ندارد. بخشی از مسئولیت ها را باید بر عهده دانش آموز گذاشت، حتی اگر در برخی موارد با شکست مواجه شود یا عملکرد خوبی نداشته باشد. تجربه و یادگیری از شکست ها بخشی از فرآیند یادگیری مسئولیت است.
مشاهدات میدانی نشان می دهد که بسیاری از والدین با صرف وقت و هزینه زیاد و مراجعه به مدارس و مراکز مختلف به دنبال یافتن بهترین معلم یا مشاور برای فرزند خود هستند اما در نهایت نتیجه مطلوب حاصل نمی شود. علت این شکست این است که مسئولیت پیشبرد امور بر عهده والدین است در حالی که باید به دانش آموز واگذار شود. دانش آموز باید بفهمد که مسیر تحصیل از آن خودش است و موفقیت یا شکست در این مسیر نتیجه تلاش شخصی یا کم تلاش او خواهد بود.
به گزارش میهن تجارت: به نظر شما چگونه می توان عادت مطالعه موثر را در دانش آموزان ایجاد و احیا کرد؟
مهمترین اقدام علاقه مند کردن دانش آموزان به کتاب و کتابخوانی
مالایی: در دوره دبستان مهم ترین اقدام، علاقه مندی دانش آموزان به کتاب و کتابخوانی است، البته نه تنها کتاب های درسی در نظر گرفته می شود، بلکه کتاب های داستان، داستان های مصور، مجلات و بازی های فکری طراحی شده بر اساس کتاب و نشریات می توانند نقش موثری داشته باشند.
در دوران دبستان کودک باید بیاموزد که پاسخ سوالات خود را در کتاب ها جستجو کند و به تدریج بازی های رایانه ای و رسانه ای را با فعالیت های کتاب محور جایگزین کند. در بسیاری از مدارس دانش آموزان پس از پایان خرداد از کتاب های خود استراحت می کنند و این نشان می دهد که آنها علاقه ای به مطالعه ندارند. بر این اساس این وظیفه والدین است که در دوره ابتدایی فرزندان خود را به کتاب و مجله علاقه مند کنند.
معدل و معدل معیار اصلی نیستند
در دوره اول متوسطه که همزمان با بلوغ دانش آموزان باشد، نمرات و معدل نباید ملاک اصلی ارزشیابی باشد. آنچه از اهمیت ویژه ای برخوردار است برقراری ارتباط سالم و سازنده بین والدین و نوجوانان است، حتی اگر عملکرد تحصیلی او مطلوب نباشد.
بلوغ به خودی خود با چالش های زیادی همراه است و افزودن بحران دیگری به نام «20 نمره» و رقابت برای برتری در کلاس، فشار روانی بیشتری را بر نوجوان وارد می کند. دانش آموزان تا پایان کلاس ششم نمره نمی گیرند و ارزشیابی آنها به صورت تشریحی انجام می شود و والدین با ورود به دوره متوسطه اول با طرح موضوعاتی مانند تعالی در کلاس و رقابت در امتحانات، بحران جدیدی به بحران بلوغ نوجوان اضافه می کنند.
تمرکز بر تلاش مستمر و مدیریت فضای سایبری
در دوره دوم دبیرستاندانش آموز باید صبور باشد و به کلاس های کنکور و مدرسه و مشاور و معلم بسنده نکند و بداند که بدون تلاش مستمر و چندین ساله هیچ معلم و مشاوری نمی تواند نتیجه دلخواه او را بگیرد. برای دو تا سه سال متوالی دانش آموز دبیرستانی موظف است استفاده از تلفن همراه را مدیریت کند، حضور فضای مجازی را کاهش دهد و تمرکز خود را بر درس و درس حفظ کند. این نکته با توجه به نزدیک شدن به امتحانات و استرس ناشی از آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
به گزارش میهن تجارت: مدیریت فضای مجازی و استفاده از رسانه برای دانشجویان چگونه باید باشد؟
مالایی: دانش آموزان تا سن 18 سالگی نیازی به تلفن همراه ندارند و تا زمانی که تلفن همراه در دسترس نوجوان باشد امکان تحصیل وجود ندارد. خانواده ها قبل از پایان سنین نوجوانی از خرید موبایل برای فرزندان خود به شدت خودداری کنند.
رها كردن تلفن همراه و يادگيري روش هاي صحيح مطالعه و تست زنی دو راه حل اساسي و كم هزينه براي موفقيت تحصيلي دانش آموزان است. بسیاری از دانش آموزان با وجود تلاش زیاد به دلیل عدم آشنایی با روش های صحیح مطالعه، نتایج خوبی کسب نمی کنند. بنابراین خانواده ها می توانند با صرف هزینه کمی برای مشاوره تخصصی، روش های اولیه مطالعه و تست زنی را به فرزندان خود بیاموزند.
به گزارش میهن تجارت: نکات و توصیه هایی را برای مدیریت استرس دانش آموزان کنکور بیان کنید.
مالایی: شاید بتوانی وی رسانه و موبایل را اولین عامل این استرس دانست. فضای مجازی با اتلاف وقت دانش آموز، مانع از انجام به موقع تکالیف و انباشته شدن کار می شود که این امر منجر به افت تحصیلی و در نهایت افسردگی و احساس شکست می شود.
عامل دوم سندرم نتیجه فوری است. رسانه ها با به تصویر کشیدن زندگی های سریع و موفقیت های آنی، این باور نادرست را در دانش آموزان ایجاد کرده اند که باید با کمترین تلاش، بیشترین نتیجه را کسب کنند.
یک دانشجوی کنکور باید بداند که دروسی مانند ریاضی و فیزیک به سه تا چهار ماه برای پیشرفت نیاز دارند و نمی توان پس از دو هفته مطالعه انتظار بهترین عملکرد را در امتحانات داشت.
عامل سوم فشارهای خارجی است. والدین، خانواده و دیگران با ایجاد فضای رقابتی و توقعات غیرمنطقی، استرس بیشتری به دانش آموز وارد می کنند، مثلاً فردی که هر روز تخم مرغ می پزد، اگر 20 نفر پشت سر او بایستند و کار او را زیر نظر بگیرند، دچار استرس می شود. دانشجوی کنکور هم وقتی زیر ذره بین دیگران قرار می گیرد همین حس را تجربه می کند.
به گزارش میهن تجارت: با توجه به مثلث یادگیری دانش آموزان، رابطه مدرسه با محیط خانه را چگونه ارزیابی می کنید؟
مالایی: به نظر من مدرسه عامل موثری در موفقیت دانش آموزان نیست. در مدارس تیزهوشان نیز، دانش آموزان موفقیت خود را مدیون کلاس های خارج از کلاس و مشاوره بیرونی هستند، نه آموزش های درون مدرسه ای.
به جای تغییر مدرسه، خانواده ها باید در توانمندسازی فرزندان خود سرمایه گذاری کنند. دانش آموزانی از مناطق مختلف داشته ایم که با وجود حضور در مدارس عادی و حتی بدون امکانات اولیه توانسته اند رتبه های برتر کنکور را کسب کنند. این موفقیت حاصل تلاش شخصی دانش آموز بود و نه امکانات مدرسه. این دیدگاه فقط مربوط به دوره دبیرستان و سال های کنکور است و در مقطع ابتدایی صدق نمی کند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
