آینده– سفر علی الزیدی نخست وزیر عراق به دمشق و دیدار وی با احمد الشرع رئیس جمهور سوریه می تواند نشانه ای از تمایل دو کشور برای گشودن فصل جدیدی در روابط دوجانبه باشد. رابطه ای که در سال های گذشته تحت تاثیر اختلافات سیاسی و تحولات منطقه ای با فراز و نشیب های زیادی روبرو بوده است.
به گزارش به گزارش میهن تجارت، در این دیدار گسترش همکاری های اقتصادی و تجاری و بررسی زمینه های مشترک برای تحکیم روابط دو کشور در محوریت بحث و تبادل نظر قرار گرفت. این موضوعات برای هر دو طرف اهمیت ویژه ای دارد: عراق به دنبال تنوع بخشیدن به مسیرهای صادرات نفت خود و کاهش آسیب پذیری اقتصادی خود در برابر بحران های منطقه ای است و سوریه برای احیای اقتصاد و بازسازی زیرساخت های خود به شرکای تجاری و سرمایه گذاری نیاز دارد. مقامات دو کشور بر ضرورت توسعه روابط دوجانبه تاکید کردند. بغداد همچنین این سفر را در چارچوب سیاست گسترش روابط با کشورهای همسایه، تقویت گفتگوهای منطقه ای و حمایت از امنیت و ثبات معرفی کرد.
تغییر رویکرد بغداد؛ منافع ملی در اولویت است
وائل الرکابی، یکی از اعضای دیده بان رسانه ملی در عراق، معتقد است که سفر نخست وزیر عراق به دمشق نشانه آمادگی بغداد برای گسترش روابط با سوریه است. به گفته وی، دولت عراق بیش از گذشته به دنبال تنظیم روابط خارجی خود بر اساس منافع مشترک و همکاری با کشورهای همسایه است. الرکابی با اشاره به سفرهای اخیر الزیدی به عربستان و اردن، سفر به دمشق را بخشی از این مسیر دیپلماتیک ارزیابی کرد. وی معتقد است تصمیم گیری در سیاست خارجی عراق به تدریج از اختلافات شخصی و دیدگاه های متاثر از گذشته دور می شود و به واقعیت های سیاسی منطقه و منافع ملی بیشتر توجه می شود.
یکی از موضوعات حساس در روابط بغداد و دمشق، گذشته احمد الشرع و نظراتی است که درباره سابقه وی در عراق مطرح شد. با این حال، الرکابی معتقد است که تغییر موضع سیاسی الشریعه و مسئولیت فعلی او در راس دولت سوریه، زمینه را برای بازنگری در نحوه تعامل بغداد با دمشق فراهم کرده است. از دیدگاه وی روابط خارجی باید بر اساس شرایط موجود و نیازهای ملی مدیریت شود. حتی اگر دو کشور در گذشته درباره برخی شخصیت ها یا تحولات سیاسی اختلاف نظر جدی داشتند.
صادرات نفت؛ آیا سوریه می تواند راهی جایگزین برای عراق باشد؟
یکی از محورهای مهم در بررسی روابط اقتصادی عراق و سوریه، امکان استفاده از زیرساخت های سوریه برای انتقال نفت عراق است. وابستگی زیاد اقتصاد عراق به درآمدهای نفتی، امنیت مسیرهای صادراتی را به یک موضوع استراتژیک برای بغداد تبدیل کرده است. به خصوص در شرایطی که تنش های منطقه ای می تواند حرکت کشتی ها و انتقال انرژی را مختل کند. احیای چنین مسیری در صورت فراهم شدن شرایط فنی و اقتصادی می تواند به عراق کمک کند تا وابستگی خود را به مسیرهای صادراتی محدود کاهش دهد و در برابر بحران های احتمالی انعطاف پذیری بیشتری داشته باشد.
این موضوع از نظر اقتصادی نیز برای سوریه مهم است. توسعه زیرساخت های انتقال انرژی و افزایش فعالیت های تجاری می تواند به درآمدزایی و تقویت موقعیت اقتصادی کشور کمک کند. به این ترتیب، همکاری در زمینه نفت بالقوه می تواند منافع متقابل داشته باشد. عراق به دنبال مسیرهای صادراتی بیشتر است و سوریه به سرمایه و فعالیت اقتصادی نیاز دارد.
نیاز سوریه به سرمایه گذاری؛ فرصتی برای گسترش تجارت با عراق
سال ها بحران بر بخش های مختلف اقتصاد سوریه فشار آورده و بازسازی زیرساخت ها و احیای فعالیت های تولیدی را به یکی از چالش های اصلی این کشور تبدیل کرده است. در چنین شرایطی گسترش روابط اقتصادی با همسایگان می تواند به دمشق در افزایش مبادلات تجاری و جذب سرمایه کمک کند.
عراق به دلیل همسایگی با سوریه و داشتن بازاری قابل توجه، این ظرفیت را دارد که به یکی از شرکای مهم اقتصادی این کشور تبدیل شود. توسعه تجارت دوجانبه، مشارکت سرمایه گذاران عراقی در پروژه های اقتصادی سوریه و همکاری در زمینه حمل و نقل و انرژی از جمله مواردی است که می تواند در دستور کار دو طرف قرار گیرد.
با این حال، بهبود روابط سیاسی به تنهایی برای جذب سرمایه کافی نیست. فعالان اقتصادی برای ورود به بازار سوریه به زیرساخت های قابل اعتماد، مقررات روشن، امکان انجام معاملات مالی و اطمینان نسبی از ثبات شرایط نیاز دارند. بازسازی مسیرهای حمل و نقل و انرژی نیز نیازمند منابع مالی و توافق بر سر جزئیات اجرایی است. بنابراین اهمیت سفر زیدی را باید فراتر از جنبه تشریفاتی آن بررسی کرد. این نشست می تواند فرصتی برای شناسایی منافع مشترک و ایجاد چارچوبی برای همکاری در زمینه های تجاری، انرژی و بازسازی اقتصادی باشد. اما نتیجه نهایی بستگی به تصمیماتی دارد که پس از مذاکرات اتخاذ و اجرا می شود.
یکی از سوالاتی که در مورد گسترش روابط بغداد و دمشق مطرح می شود، احتمال مخالفت برخی جریان های سیاسی عراق با دولت احمد الشرع است. حساسیت های به جا مانده از گذشته ممکن است باعث شود هرگونه تغییر در سیاست بغداد در قبال سوریه با واکنش هایی در داخل عراق همراه شود. میزان واقعی این ساپورت و دوام آن در مراحل بعدی مشخص خواهد شد. شاید اصل برقراری روابط با سوریه با مخالفت های گسترده مواجه نشود، اما جزئیات همکاری به ویژه در زمینه های امنیتی، اقتصادی و انرژی همچنان موضوع بحث جریان های سیاسی عراق است.
امنیت منطقه ای؛ بخشی جدایی ناپذیر از روابط بغداد و دمشق
اگرچه فرصت های اقتصادی بخش مهمی از دستور کار روابط عراق و سوریه را تشکیل می دهد، اما تعامل دو کشور را نمی توان تنها از زاویه تجارت و انرژی بررسی کرد. مسائل امنیتی و تحولات منطقه ای نیز در شکل گیری روابط بغداد و دمشق نقش دارد. مقامات دو کشور در مواضع اعلام شده خود بر اهمیت تقویت همکاری های دوجانبه و حمایت از امنیت و ثبات تاکید کرده اند. این مواضع نشان می دهد که دو طرف حداقل در سطح اعلامی می خواهند چارچوب وسیع تری برای تعامل ایجاد کنند.
برای عراق، گسترش روابط با سوریه بخشی از تلاش برای حفظ روابط فعال با کشورهای همسایه و افزایش گزینه های همکاری منطقه ای است. برای دمشق، بهبود روابط با بغداد می تواند به گسترش روابط منطقه ای و ایجاد فرصت های اقتصادی جدید کمک کند. با این حال، دستیابی به همکاری پایدار مستلزم آن است که دو کشور بتوانند اختلافات گذشته را مدیریت کنند و به درک روشنی در مورد اولویت های مشترک برسند.
سفر علی الزیدی به دمشق را می توان نشانه ای از تمایل بغداد برای بازتعریف روابط خود با سوریه بر اساس منافع مشترک دانست. برای عراق، متنوع کردن مسیرهای صادرات نفت و گسترش همکاری های تجاری مهم است و برای سوریه، نزدیکی به بغداد می تواند فرصت هایی برای جذب سرمایه، توسعه مبادلات و بازسازی زیرساخت ها ایجاد کند.
با این حال، ظرفیت های موجود هنوز تا یک مشارکت اقتصادی و سیاسی ایجاد شده فاصله دارد. احیای مسیرهای حمل و نقل نفت، افزایش مبادلات تجاری و اجرای پروژه های مشترک، همگی نیازمند توافقات مشخص، منابع مالی و فراهم آوردن شرایط عملی است. در عرصه سیاسی نیز میزان حمایت از جریان های عراقی و توانایی دو دولت در مدیریت اختلافات گذشته بر روند همکاری ها تاثیرگذار خواهد بود.
