سی ان ان نوشت: با ادامه ابهام و عدم شفافیت از سوی واشنگتن و تشدید مواضع جنگ طلبانه، مردم سراسر خاورمیانه در اضطراب و سردرگمی به سر می برند و تحولات را رصد می کنند تا نشانه های احتمالی از سرگیری درگیری بین ایران و آمریکا را شناسایی کنند.
به گزارش «میهن تجارت»؛ این مقاله ادامه می دهد: یک شهروند آمریکایی 36 ساله ساکن عربستان سعودی به CNN گفت: قطعا فضا تغییر کرده است. او قصد دارد پیش از میهن تجارتات میان دوره ای در روز سه شنبه این کشور را ترک کند. میهن تجارتاتی که پس از آن دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به احتمال دوباره درگیری اشاره کرد.
وی افزود: “مردم به طور کلی محتاط تر شده اند و به نظر می رسد همه منتظرند ببینند چه اتفاقی می افتد.”
سوالات زیادی در خانه ها و محل کار کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مطرح می شود. ساکنان این کشورها به دنبال علائمی هستند که در صورت تعطیلی مدارس یا اختلال در سفر به آنها کمک کند تا برنامه ریزی کنند.
جنگ در فوریه زمانی آغاز شد که ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران حملاتی را آغاز کردند. این جنگ در این هفته وارد هشتمین ماه خود شده است. در حالی که دو طرف هنوز در بن بست سرسختانه گیر کرده اند و نه پیشرفتی در عرصه دیپلماسی داشته اند و نه توانسته اند بن بست نظامی را بشکنند.
ترامپ در مورد هدف نهایی خود از این جنگ توضیحات روشنی ارائه نکرده و بین تهدید به انجام حملات بیشتر و ابراز آمادگی برای دیپلماسی احتمالی در نوسان بوده است. ایران همچنین سعی کرده بازدارندگی خود را نشان دهد و مدعی شده است که اکنون سلاح هایی در اختیار دارد که می توانند اهداف بیشتری را مورد اصابت قرار دهند و خسارات بسیار سنگین تری نسبت به قبل وارد کنند.
تلاش‌های میانجیگری همچنان ادامه دارد، اما دستیابی به یک توافق مهم مستلزم عبور حداقل یکی از دو طرف از خطوط قرمز خود است.
ترامپ در اوایل ماه جاری در شبکه‌های اجتماعی نوشت که واشنگتن «هرگز پیش از میهن تجارتات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد».
اینکه رئیس جمهور آمریکا از سرگیری حملات پس از میهن تجارتات را نه تکذیب و نه تایید کرده است، یکی از دلایل تداوم نگرانی ها در منطقه است.
حسن الحسن، محقق ارشد سیاست خاورمیانه در مؤسسه بین المللی مطالعات استراتژیک، به سی ان ان گفت: “ایالات متحده به طور فعال در دامن زدن به فضای اضطراب در سراسر منطقه مشارکت داشته است؛ زیرا هنوز این پیام را ارسال می کند که دور دیگری از تشدید تنش احتمالاً در راه است. با این حال، تشخیص اینکه آیا این اقدامات ممکن است یا تنها یک تاکتیک فشار واقعی هستند، به طور فزاینده ای دشوار می شود.”
علاوه بر این نگرانی ها از افزایش قریب الوقوع تنش ها، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل که در حمله به ایران با آمریکا همکاری کرد و خواستار حملات جدید شد، با وجود از دست دادن اکثریت خود در میهن تجارتات اخیر در قدرت باقی خواهد ماند.
انتظار می رود مذاکرات برای تشکیل دولت جدید اسرائیل هفته آینده به طور جدی آغاز شود، اما نتایج میهن تجارتات نشان می دهد که احزاب مخالف در صورت موفقیت در اصول، برای برکناری سریع نتانیاهو کار سختی خواهند داشت.
بنیامین نتانیاهو در میهن تجارتات اسرائیل حمایت خود را از دست داد، اما فعلا نخست وزیر باقی مانده است.
در غیاب اطلاعات روشن، ساکنان منطقه اغلب برای تشخیص احتمال حمله قریب الوقوع آمریکا به شنیده ها و شایعات تکیه می کنند یا به دنبال گزارش هایی در مورد تحرکات نظامی و تحرکات نیروها در شبکه های اجتماعی هستند.
در طول ماه گذشته، فرماندهان نظامی ایران همچنین یک سری پیام‌های عمومی تهاجمی فزاینده منتشر کرده‌اند و مدعی شده‌اند که ایران انبار بزرگی از سلاح‌های جدید جمع‌آوری کرده است. اقدامی با هدف ایجاد ترس در میان متحدان منطقه ای واشنگتن.
یک مقام ارشد امنیتی در تهران به سی ان ان گفت که ایران تلاش خواهد کرد زیرساخت های فراتر از تاسیسات نفتی در منطقه از جمله زیرساخت های هوش مصنوعی را هدف قرار دهد.
او هشدار داد که در صورت از سرگیری درگیری ها، جنگی طولانی بر اساس “غافلگیری های متوالی” در پیش خواهد بود.
رهبر جمهوری اسلامی ایران روز شنبه دستور داد به هرگونه تهدید جدید «بدون محدودیت جغرافیایی» پاسخ داده شود. اقدامی ظاهراً با هدف نشان دادن نقش فعال رهبری که هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده است، اما به عنوان مشارکت در تدارکات نظامی معرفی می شود.
کارگران خارجی که به دلیل فرصت‌های اقتصادی و سبک زندگی معاف از مالیات جذب کشورهای عربی ثروتمند خلیج فارس شده‌اند، برای دهه‌ها از ثبات نسبی در منطقه پر از درگیری برخوردار بوده‌اند.
اما این احساس امنیت در سال جاری پس از شروع جنگ بین آمریکا و اسرائیل از بین رفت. در پاسخ، تهران امواج بی‌سابقه‌ای از موشک‌های بالستیک و پهپادها را به سمت شهرهای عربی شلیک کرد. حملاتی که مدارس، مسافرت ها و مشاغل را مختل کرد و تلفات زیادی بر جای گذاشت.
با این حال، با وجود جنگ، بسیاری از ساکنان منطقه در محل زندگی خود باقی مانده اند و به CNN می گویند که به دلیل محافظت از ارتش قدرتمند منطقه احساس امنیت می کنند. با این حال، نگرانی های عملی همچنان باقی است.
میشل، یک شهروند آمریکایی 36 ساله ساکن ابوظبی، به CNN گفت: “من فعالانه تلاش می کنم حتی به احتمال تکرار چنین چیزی فکر نکنم، زیرا واقعا نمی خواهم زمستان دیگری را با حملات موشکی بگذرانم.” من همیشه اینجا احساس امنیت می‌کردم، اما بیشتر نگرانم که زندگی‌مان دوباره تغییر کند.»
در این ماه انتشار خبر خروج تدریجی و بی سر و صدا خانواده های دیپلمات های آمریکایی از منطقه باعث تعجب مردم شد. این خروج ناگهانی تنها زمانی علنی شد که فرزندان این خانواده ها شروع به خداحافظی با همکلاسی های خود در مدارس کردند.
بسیاری از این خانواده ها مدت کوتاهی قبل و پس از صدور دستور خروج از منطقه در اوج جنگ ایران در ماه مارس، به مأموریت خود بازگشته بودند. به همین دلیل، رفتن آنها برای بسیاری یک تجربه گیج کننده و ناامیدکننده بود.
ایران در طول جنگ به قطر حمله کرد، اما این کشور اکنون نقش مهمی در میانجیگری دارد.
گزارش هایی مبنی بر اعزام هزاران نیروی نظامی آمریکا به منطقه که توسط آسوشیتدپرس منتشر شده، بر نگرانی ساکنان منطقه افزوده است.
در عربستان سعودی، جایی که پس از تشدید حملات حوثی‌های متحد ایران، برخی رویدادهای مهم لغو شده و دفاتر بسته شده و کارمندان به دورکاری روی آورده‌اند، ساکنان به سی‌ان‌ان گفتند که نگرانند بازگشت به جنگ فشار بر کشوری را که قبلاً در مرز جنوبی خود درگیر درگیری است، افزایش دهد.
این شهروند 36 ساله آمریکایی مقیم عربستان سعودی گفت: همسایگان و دوستانم در حال آماده شدن برای شرایط اضطراری در ماه نوامبر هستند، اما همزمان نگرانی ها در مورد اختلال در پروازها در تعطیلات پیش رو افزایش می یابد.
وی وضعیت را با بیماری همه گیر کرونا مقایسه کرد و افزود: بسیاری از ادارات به فعالیت مجازی روی آورده اند یا تعداد کارکنان خود را کاهش داده اند و آموزش از راه دور نیز ایجاد شده است.
در سایر نقاط منطقه، سایر گردهمایی‌های بین‌المللی همچنان طبق برنامه‌ریزی انجام می‌شوند، اگرچه این خطر وجود دارد که در صورت حمله آمریکا در هفته آینده، این رویدادها نیز مختل شوند.
در ابوظبی که از ماه مه تاکنون هیچ حمله ای گزارش نشده است، دو شرکت نفتی آمریکایی برنامه های مدیران ارشد خود را برای شرکت در یکی از بزرگترین کنفرانس های نفتی منطقه به دلیل نگرانی های امنیتی لغو کردند. موضوعی که رویترز گزارش کرده است.
با این حال، شرکت DMG، برگزارکننده این رویداد، به رویترز گفت که این کنفرانس هفته آینده طبق برنامه با «حضور قوی» ایالات متحده و شرکت بیش از 120 شرکت آمریکایی برگزار خواهد شد.
طبق اعلام برگزارکنندگان، پیش بینی می شود نزدیک به 240 هزار نفر در این کنفرانس شرکت کنند.
در بحرین، یکی از کشورهایی که بیشترین ضربه را از حملات ایران در سال جاری وارد کرد، مردم گفتند که هنوز از نظر روانی تحت تأثیر جنگ هستند.
فواز، یک جوان 21 ساله بحرینی، به سی ان ان گفت: “این هنوز هم اثرات روانی و ضربه روحی دارد. وقتی بمباران ها را می شنوید، مثل این است که آن را در قلب خود احساس می کنید و شب ها به سختی می خوابید، به خصوص زمانی که انفجار و بمب گذاری در بیرون وجود دارد.”
او افزود: «بسیاری از مردم تا حدودی به این وضعیت عادت کرده اند، اما هنوز هم بسیار ترسناک است.
فرصتی برای دیپلماسی
علیرغم افزایش نگرانی ها در مورد از سرگیری احتمالی جنگ، طی هفته گذشته انبوهی از تحرکات دیپلماتیک کم اهمیت صورت گرفته است.
به گزارش رسانه های ایران، جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا نامه ای به محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران ارسال کرده است که جمهوری اسلامی در حال بررسی آن است.
ترامپ مدعی شد که این نامه مربوط به درخواست ایران برای دریافت تجهیزات پزشکی است اما انتشار این خبر امیدها را برای امکان دستیابی به گشایش دیپلماتیک افزایش داده است.
یک مقام قطری از حضور مقامات ایرانی در قطر برای انجام مذاکرات خبر داد. قطر نقش برجسته ای در میانجیگری ایفا کرده است، اما این مقام افزود که هیچ هیئت آمریکایی در مذاکرات روز شنبه حضور نداشت.
برخلاف هشدارهای ترامپ، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه این کشور در امور سوریه و عراق، به بکی اندرسون، خبرنگار سی ان ان گفت که معتقد است «گام های مهمی» می تواند در دو هفته آینده برداشته شود.
او گفت: «ما نزدیکیم. فکر می‌کنم به نقطه‌ای نزدیک شده‌ایم که در نهایت بتوانیم بگوییم: بیایید تنش‌ها را برای مدتی متوقف کنیم.»
وی در عین حال افزود که مسئله اصلی «مسئله اعتماد و اینکه کدام طرف باید قدم اول را بردارد» است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا روز شنبه گفت که آماده اظهار نظر در مورد اینکه آیا در مذاکرات 48 ساعت گذشته پیشرفتی حاصل شده است یا خیر، نیست. اما وی مدعی شد: اگر راه حل دیپلماتیک وجود داشته باشد از آن استقبال خواهیم کرد.
روبیو در پاسخ به سوال CNN که آیا دولت ترامپ مهلتی برای پیشرفت در مذاکرات قبل از ازسرگیری اقدام نظامی تعیین کرده است یا خیر، گفت: “نمی دانم چارچوب زمانی خاصی وجود دارد یا خیر.”
وی در ادامه خاطرنشان کرد: «تصمیم گیری در مورد چنین موضوعاتی بر عهده رئیس جمهور است».
روبیو در یک کنفرانس خبری در آتلانتا گفت: «مذاکرات متعددی در جریان است. گفتگوها در واقع هرگز متوقف نشدند. تماس های فعال ایجاد شده است. در برخی موارد به طور مستقیم و در بسیاری موارد از طریق واسطه.
وی افزود: ترجیح رئیس جمهور در مواجهه با هر چالشی در سراسر جهان این است که در صورت امکان از طریق دیپلماسی و به شیوه مسالمت آمیز آن را حل و فصل کند.
روبیو ادامه داد: او می داند که متأسفانه مسائلی در دنیا وجود دارد که نمی توان آنها را به صورت مسالمت آمیز حل کرد، اما ترجیح ما این است که مسائل را از این طریق حل کنیم.
روبیو تاکید کرد که هرگونه راه حل دیپلماتیک “نباید امنیت ملی ما را به خطر بیندازد و باید نگرانی های اساسی ما را برآورده کند”. به خصوص در رابطه با برنامه هسته ای ایران.
مقامات ایرانی اعلام کرده‌اند که برای دیپلماسی با آمریکا آماده‌اند، اما به مذاکره اعتماد ندارند و معتقدند مذاکره مانع حملات نظامی نمی‌شود. آنها برای تایید این بی اعتمادی به موارد متعددی در گذشته اشاره می کنند که جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات مورد حمله قرار گرفته است.
در همین حال، یکی از چهره های اصلی مذاکرات نیز هشدار داده است که ایران آماده سازش نیست.
محمدباقر قالیباف، رئیس شورای اسلامی و مسئول هدایت مذاکرات با آمریکا، گفت: شروط ایران بارها و به صراحت برای میانجیگران توضیح داده شده است، سیاست هویج و چماق هیچ تاثیری بر ایران ندارد، پیشرفت تنها زمانی امکان پذیر خواهد بود که با شروط هفت گانه ایران موافقت شود.
