به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، خانه همیشه جایی برای با هم بودن بوده است. جایی که اعضای خانواده بدون توجه به هیاهوی بیرون با یکدیگر استراحت می کردند، درباره اتفاقات روزمره صحبت می کردند و با شنیدن حرف های یکدیگر احساس تعلق و امنیت را تجربه می کردند، اما زندگی در دنیای امروز شکل جدیدی به خود گرفته است. تغییر سبک زندگی و معرفی فناوری های جدید، تعریف مردم از ارتباطات و حتی مفهوم با هم بودن را تغییر داده است.
این روزها کافی است به اطرافمان نگاه کنیم؛ در خانه ها، مهمانی ها، مجالس و حتی لحظات استراحت، تلفن همراه حضور پررنگی دارد. گاه سکوتی بین اعضای خانواده ایجاد می شود که دلیل آن کم حرفی نیست بلکه غرق شدن هر فردی در دنیای شخصی خودش است. دنیایی که هر لحظه با تصویری جدید، خبر یا پیامی متفاوت توجه مردم را به خود جلب می کند.
در چنین شرایطی مرز بین زندگی واقعی و دنیای دیجیتال هر روز کمتر و کمتر می شود. نسل های مختلف با انگیزه ها و نیازهای متفاوت وارد این فضا شده اند. کودکان برای سرگرمی، نوجوانان برای کشف هویت و برقراری ارتباط، والدین برای پیگیری اخبار و انجام کارهای روزمره و سالمندان برای حفظ ارتباط با فرزندان و عزیزان خود و هر کدام به نوعی با این دنیای گسترده ارتباط دارند.
با این حال، در میان همه امکانات و جذابیت های دنیای دیجیتال، یک سوال اساسی همچنان باقی است که آیا در روزهایی که ارتباط با دورترین نقاط جهان تنها با چند لمس امکان پذیر است، آیا برای نزدیک شدن به اعضای خانواده به همان اندازه زمان و توجه صرف می کنیم؟ شاید امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز به بازنگری در ارزش روابط انسانی، کیفیت با هم بودن و جایگاه خانواده در زندگی پرشتاب امروزی داشته باشیم.
فضای مجازی؛ فرصتی برای ارتباط یا عاملی برای دوری اعضای خانواده؟
زهرا صالحی، روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه فضای مجازی در سال های اخیر به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی خانواده ها تبدیل شده است، اگرچه برای تسهیل ارتباطات، دسترسی به اطلاعات و سرعت بخشیدن به امور روزمره استفاده می شود، اما تأثیرات آن در روابط خانوادگی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. رو در رو برمی گردند.
وی با بیان اینکه یکی از مهم ترین پیامدهای استفاده بی رویه از فضای مجازی کاهش گفت و گو و تعامل مستقیم بین اعضای خانواده است، می افزاید: زمانی که والدین و فرزندان بخش زیادی از وقت خود را در شبکه های اجتماعی می گذرانند، کمتر فرصتی برای گفت و گو از دغدغه ها، مشکلات و اتفاقات روزمره وجود دارد. این موضوع می تواند به تدریج منجر به سرد شدن روابط عاطفی، کاهش صمیمیت و ایجاد شکاف بین نسل ها شود. فاصله ای که گاهی حتی در یک خانه و زیر یک سقف هم حس می شود.
روانشناس و مشاور خانواده تصریح می کند: از سوی دیگر فضای مجازی می تواند آسیب های تربیتی و اجتماعی را نیز به همراه داشته باشد. قرار گرفتن کودکان و نوجوانان در معرض محتوای نامناسب، مقایسه زندگی آنها با تصاویر غیرواقعی دیگران، وابستگی بیش از حد به تلفن همراه و کاهش فعالیت های جمعی از جمله نگرانی هایی است که خانواده ها با آن روبه رو هستند و همچنین عدم نظارت آگاهانه والدین بر فعالیت کودکان در فضای مجازی ممکن است آنها را در معرض اطلاعات نادرست و آسیب های روانی و ناسالم قرار دهد.
راه حل اصلی مقابله با آسیب های فضای مجازی، آموزش سواد رسانه ای و مدیریت صحیح زمان است
صالحی با بیان اینکه با وجود این تهدیدات نمی توان نقش مثبت فضای مجازی را در تحکیم روابط خانوادگی نادیده گرفت، ادامه می دهد: این فضا امکان ارتباط اعضای خانواده را در فواصل جغرافیایی مختلف با یکدیگر فراهم کرده و بستری برای تبادل تجربه، آموزش و یادگیری شده است. خانواده ها می توانند از طریق محتوای آموزشی، برنامه های فرهنگی و ارتباط با متخصصان آگاهی خود را در زمینه تربیت فرزند، مهارت های ارتباطی و حل تعارض افزایش دهند و شبکه های اجتماعی فرصتی برای حفظ ارتباط با اقوام و تحکیم پیوندهای خانوادگی فراهم می کند.
وی می گوید: کارشناسان معتقدند راه حل اصلی مقابله با آسیب های فضای مجازی حذف کامل این ابزار از زندگی نیست، بلکه آموزش سواد رسانه ای و مدیریت صحیح زمان استفاده از آن است. اول از همه، والدین باید الگوی خوبی برای فرزندان خود باشند و با وضع قوانین منطقی، زمانی را برای گفتگوی خانوادگی، صرف غذا و فعالیت های مشترک بدون تلفن همراه اختصاص دهند. گفتگوی صمیمانه درباره فرصت ها و خطرات فضای مجازی نیز می تواند به ایجاد اعتماد متقابل بین والدین و فرزندان کمک کند.
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه فضای مجازی به خودی خود نه تهدیدی برای خانواده است و نه ابزاری که استفاده از آن همواره موجب تحکیم روابط شود، می افزاید: آنچه مهم است نحوه استفاده از این فناوری و میزان آگاهی اعضای خانواده است. خانواده ای که بتواند بین دنیای واقعی و مجازی تعادل برقرار کند، نه تنها از آسیب های احتمالی دور می ماند، بلکه می تواند از ظرفیت های این فضا برای رشد فرهنگی، آموزشی و ارتباطی خود بهره مند شود. حفظ صمیمیت خانوادگی در عصر تکنولوژی بیش از هر چیز مستلزم تقویت گفتگو، توجه متقابل و مسئولیت پذیری اعضای خانواده است.
خانواده در عصر دیجیتال؛ چگونه بین دنیای مجازی و روابط واقعی تعادل برقرار کنیم؟
فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی وی با بیان اینکه ورود فناوری های ارتباطی و گسترش شبکه های اجتماعی سبک زندگی خانواده ها را به میزان قابل توجهی تغییر داده است، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: ارتباطات خانوادگی دیگر به ملاقات حضوری، تماس تلفنی و مکالمه روزمره محدود نمی شود، بلکه پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی به بخش مهمی از تعاملات مردم تبدیل شده اند. این تغییر اگرچه بسیاری از محدودیت های ارتباطی را از بین برده است، اما این سوال مهم را نیز پیش روی خانواده ها قرار داده است که آیا گسترش ارتباطات مجازی به معنای تقویت روابط خانوادگی است یا گاهی ما را از نزدیک ترین افراد زندگی مان دور می کند؟
وی با بیان اینکه یکی از آثار این تغییر را می توان در جمع های خانوادگی مشاهده کرد، می افزاید: گاهی می بینیم که اعضای خانواده به جای صحبت و توجه به یکدیگر، مشغول بررسی پیام ها، تصاویر و مطالب در شبکه های اجتماعی هستند و در چنین مواقعی حضور فیزیکی افراد به معنای حضور عاطفی و روانی آنها نیست. کاهش توجه متقابل و کم رنگ شدن لحظات مشترک می تواند به تدریج احساس تنهایی را در بین اعضای خانواده افزایش دهد و فرصت شناخت نیازها و احساسات یکدیگر را کاهش دهد.
این روانشناس بالینی بیان می کند: یکی دیگر از چالش های مهم فضای مجازی تاثیر آن بر اعتماد و روابط عاطفی زوجین است و مقایسه روابط واقعی با تصاویر ایده آل و غیر واقعی منتشر شده در فضای مجازی و اختصاص بیش از حد به تلفن همراه می تواند زمینه ساز اختلافات خانوادگی شود. در چنین شرایطی اگر گفت و گو و اعتماد متقابل جای خود را به بدبینی و کنترل بدهد، ممکن است اختلافات کوچک حتی به بحران های جدی در روابط زوجین تبدیل شود.
امروزه حمایت خانواده تنها به رفع نیازهای اقتصادی محدود نمی شود
خدادادی با بیان اینکه فضای مجازی علاوه بر این دغدغهها دارای ظرفیتهای ارزشمندی برای ارتقای کیفیت زندگی خانوادگی است، ادامه میدهد: از طریق این فضا والدین میتوانند به منابع آموزشی معتبر دسترسی پیدا کنند، مهارتهای فرزندپروری را بیاموزند و با راههای صحیح مواجهه با مشکلات تربیتی آشنا شوند، همچنین برگزاری کلاسهای آنلاین، استفاده از مشاوره از راه دور میتواند باعث کاهش مشکلات خانوادهها و ارتباط با خانوادهها شود. انجام حتی برای خانواده هایی که به دلیل مهاجرت یا شرایط کاری از یکدیگر دور هستند، فضای مجازی ابزار ارزشمندی برای حفظ ارتباط عاطفی است.
وی با بیان اینکه نقش والدین در مدیریت حضور فرزندان در فضای مجازی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، اظهار داشت: منع اکید و برخوردهای منفی به تنهایی نمی تواند راه حل موثری برای حمایت از کودکان و نوجوانان باشد. آنچه بیش از هر چیز مورد نیاز است ایجاد رابطه مبتنی بر اعتماد، آموزش تفکر انتقادی و آشنایی کودکان با حریم خصوصی و امنیت دیجیتال است. به جای کنترل مداوم، والدین باید فرزندان خود را همراهی کنند، در مورد تجربیات مجازی آنها صحبت کنند و فرصت هایی را برای استفاده مسئولانه از فناوری فراهم کنند و در عین حال محدودیت های متناسب با سن خود را تعیین کنند.
این روانشناس بالینی می افزاید: امروزه حمایت از خانواده تنها به رفع نیازهای اقتصادی محدود نمی شود، بلکه توجه به سلامت روان، کیفیت ارتباطات و امنیت فرهنگی اعضای خانواده نیز از ضروریات زندگی در عصر جدید است. خانوادهها باید آگاهانه از فناوری برای حفظ پیوندهای عاطفی خود استفاده کنند و اجازه ندهند ابزارهایی که برای نزدیکتر کردن افراد طراحی شدهاند به عاملی برای جدا کردن آنها تبدیل شوند. شاید یکی از مهم ترین راه حل ها بازگرداندن ارزش مکالمات ساده خانوادگی باشد. لحظاتی که اعضای خانواده به جای نمایشگر موبایل به چهره و حرف یکدیگر توجه می کنند.
دنیای امروز با سرعتی فراتر از تصور در حال تغییر است و فناوری هر روز شکل جدیدی از زندگی را به انسان ها ارائه می دهد. نمی توان از خانواده ها انتظار داشت که خود را از این تحولات منزوی کنند یا چشم خود را بر روی امکانات گسترده دنیای دیجیتال ببندند. آنچه مهم است توانایی سازگاری آگاهانه با این تغییرات و حفظ ارزش هایی است که خانواده را به کانون آسایش، عشق و حمایت نسل ها تبدیل کرده است.
شاید یکی از مهم ترین نیازهای زندگی امروزی، تجدید نظر در مفهوم گذراندن وقت با خانواده باشد. کنار هم نشستن همیشه به معنای با هم بودن نیست. همانطور که ارسال ده ها پیام در طول روز نمی تواند جایگزین شنیدن صدای یکدیگر و تجربه لحظات مشترک شود. گاهی اوقات یک مکالمه ساده، یک وعده غذایی خانوادگی یا چند دقیقه توجه بدون حواس پرتی از ساعت ها حضور در شبکه های اجتماعی ارزشمندتر است.
تحکیم روابط خانوادگی نیازی به تصمیمات بزرگ و پیچیده ندارد. از اختصاص زمان مشخص برای دوری از تلفن همراه تا شرکت در فعالیت های گروهی، توجه به علایق کودکان و ایجاد فرصت برای گفتگو، همگی می توانند گام های موثری در بازسازی صمیمیت باشند. مهمتر از همه، خانواده باید به فضایی تبدیل شود که هر فرد احساس کند شنیده، پذیرفته شده و امن باشد. فضایی که هیچ ارتباط مجازی نمی تواند جای ارزش آن را بگیرد.
فناوری قرار است زندگی انسان را آسانتر و ارتباطات را گستردهتر کند، نه اینکه جایگزین عشق، همدلی و حضور واقعی شود. شاید بد نباشد گاهی صفحه موبایل را خاموش کنیم و به چهره کسانی که هر روز در کنارمان هستند نگاه کنیم؛ همان هایی که ارزشمندترین لحظات زندگی را در کنارشان تجربه می کنیم، چرا که هیچ شبکه اجتماعی، هیچ پیام رسان و هیچ دنیای مجازی نمی تواند جای گرمای حضور اعضای خانواده را بگیرد.
منبع : به گزارش میهن تجارت







