خودرو به رکودی‌ترین وضعیت یک سال اخیر رسید

از سوی دیگر افت تولید و فروش در شرایطی اتفاق افتاد که قیمت تمام شده تامین مواد اولیه همچنان در حال افزایش است. شاخص بهای خرید مواد اولیه در مهرماه امسال به بالاترین حد خود رسیده و از سوی دیگر شاخص تولید و فروش در پایین ترین محدوده قرار دارد. این در حالی است که خودروسازان از یک سو با محدودیت فعالیت و فروش مواجه هستند و از سوی دیگر باید هزینه بیشتری برای نهاده های تولید بپردازند. چنین وضعیتی می تواند فشار مضاعفی بر نقدینگی شرکت ها و زنجیره قطعه سازی وارد کند. به خصوص در شرایطی که کاهش تیراژ امکان کاهش هزینه های ثابت تولید را نیز محدود می کند. علاوه بر این موارد، افزایش شاخص موجودی کالا در انبار نیز از نکات قابل توجه گزارش مهرماه است. رشد این شاخص در شرایطی که تولید و فروش کاهش یافته است می تواند تعابیر متعددی داشته باشد. یکی از احتمالات این است که برخی از خودروهای تولید شده به دلیل محدودیت تقاضا یا مشکلات فروش در انبارهای خودروسازان رها شده باشند.

احتمال دیگر مربوط به اختلال در تامین قطعات و تکمیل نشدن فرآیند تولید است. وضعیتی که می تواند باعث توقف خودروها در کارخانه ها شود. بنابراین افزایش موجودی الزاما به معنای انباشته شدن خودروهای آماده فروش نیست و برای تشخیص دقیق تر باید وضعیت خودروهای معیوب و موجودی محصولات قابل فروش نیز بررسی شود. همچنین کاهش مصرف حامل های انرژی در مهرماه در کنار افت تولید می تواند نشانه دیگری از محدودیت فعالیت خطوط تولید باشد. در مجموع، ترکیب افت سفارشات، کاهش تولید و فروش و افزایش قیمت تمام شده مواد اولیه نشان می‌دهد که صنعت خودرو هم از نظر تقاضا و هم در سمت تولید خودروسازان در رکود به سر می‌برد و در صورت تداوم می‌تواند چشم‌انداز این صنعت را در ماه‌های آینده سخت‌تر کند.

شامخ روی تابلوی اعداد

نگاهی به اعداد و ارقام درج شده در جدول شمع مهرماه نشان می دهد که گروه شماخ خودرو در رتبه 42 قرار گرفته است. بدین ترتیب این شاخص در حالی نسبت به شهریور ماه با افت 14.2 درصدی مواجه بوده که برای سومین ماه متوالی زیر سطح خنثی 50 باقی مانده است. در عین حال، مقایسه وضعیت آن با مهرماه سال گذشته که این شاخص روی عدد 58.5 قرار داشت، حکایت از بدتر شدن وضعیت و افت 28.2 درصدی دارد. بررسی روند گروه شماخ خودرو از مهر 1404 تا مهر 1405 نیز نشان می دهد که وضعیت فعالیت شرکت های خودروسازی و قطعه سازی نزدیک به فروردین و اردیبهشت ماه سال جاری است. در این دوره وضعیت صنعت خودرو تحت تأثیر تحولات اقتصادی و سیاسی ناشی از جنگ تحمیلی قرار گرفت.

نگاهی به وضعیت شاخص انتظارات تولید آتی نیز نشان می دهد که این شاخص برای چهارمین ماه متوالی زیر سطح خنثی 50 بوده است. موضوعی که حکایت از تداوم ارزیابی محتاطانه و عمدتا منفی فعالان اقتصادی از چشم انداز فعالیت ها دارد. در حالی که این شاخص در پایان شهریورماه روی عدد 47 قرار داشت، در مهرماه با افت 18 درصدی به عدد 5/38 کاهش یافت. از سوی دیگر، از میان 12 شاخص مورد بررسی، چهار شاخص رشد مثبت و هشت شاخص دیگر رشد منفی دارند. در این بین دو شاخص میزان سفارشات جدید و میزان فروش محصولات کمتر از روند سالانه (از مهر 1404) است. شاخص قیمت خرید مواد اولیه نیز بیشترین رشد را نسبت به 11 ماه گذشته به ثبت رسانده است.

بررسی ستون های جدول شامخ خودرو در مهرماه توسط «دنیای اختوس» نیز حاکی از آن است که بیشترین افت شاخص مربوط به میزان تولید محصولات است. این شاخص در مهرماه به عدد 42.7 رسیده که نسبت به شهریور ماه که عدد 55.4 را نشان می دهد، 22.9 درصد کاهش داشته است. در عین حال شاخص تولید محصول نسبت به مهرماه سال قبل 28.8 درصد کاهش داشته است. به گزارش شماخ، کاهش تولید محصولات نشان می دهد که خودروسازان و قطعه سازان همچنان با ضعف تقاضا و محدودیت های عملیاتی مواجه هستند.

همچنین نگاهی به آمار تولید خودروسازان منتشر شده توسط سامانه کدال حکایت از افت قابل توجه تولید ماهانه و سالانه دارد. در عین حال سه خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو در هفت ماهه سال گذشته 489 هزار و 724 دستگاه خودرو تولید کرده بودند که امسال این رقم به 332 هزار و 857 دستگاه کاهش یافته است. یعنی 32 درصد کاهش. تولید مهرماه نیز با کاهش 8.5 درصدی نسبت به شهریور ماه مواجه بوده است. میزان فروش محصولات نیز با بیشترین کاهش در شاخص های بررسی شده توسط گروه خودروسازی شماخ در رتبه دوم قرار دارد. این شاخص در شهریور ماه عدد 50.8 را نشان داد اما در مهرماه به عدد 39.4 رسید. بنابراین افت این شاخص 22.4 درصد بود.

همانطور که گفته شد، روند سالانه این شاخص از مهر ماه 1404 نیز نشان می دهد که بیشترین افت این شاخص در مهرماه امسال رخ داده است. این موضوع در آمار و ارقام منتشر شده در سامانه کدال نیز قابل مشاهده است. بر اساس اطلاعات ثبت شده، فروش هفت ماهه خودروسازان از ابتدای سال جاری تا 30 مهرماه از 453 هزار و 871 دستگاه به 314 هزار و 192 دستگاه رسیده است. یعنی افت 30.7 درصدی. فروش مهرماه نسبت به آخرین ماه تابستان نیز با 30 درصد کاهش مواجه بوده است.

گزارش شماخ حاکی از آن است که کاهش فروش در کنار کاهش سفارش های جدید و افزایش شاخص قیمت فروش می تواند نشان دهنده عدم همراهی افزایش قیمت ها با بهبود تقاضا و افزایش حجم فروش باشد.

ادامه این وضعیت می تواند چرخه کاهش فروش، محدودیت نقدینگی، کاهش خرید مواد اولیه و از دست دادن تولید در شرکت ها را تشدید کند. همزمان با کاهش شاخص های تولید و فروش، مصرف حامل های انرژی نیز کاهش یافته است. این شاخص از 59.5 در شهریور ماه به 47.8 در مهر کاهش یافت که به معنای افت 19.6 درصدی است. میزان سفارش محصولات جدید که برای دوازدهمین ماه متوالی در محدوده انقباض باقی ماند، با افت 14.9 درصدی همراه بوده است. این شاخص در شهریورماه 48.2 بود اما در مهرماه به 41 کاهش یافت. در مهرماه سال گذشته میزان سفارشات جدید 68.3 بوده که هم اکنون در مهرماه سال جاری با افت 40 درصدی مواجه شده است.

گزارش شماخ که برگرفته از نظرسنجی فعالان اقتصادی است، حاکی از آن است که کاهش شاخص سفارش های جدید مشتریان و میزان تولید محصول نشان می دهد که شرکت های خودروسازی و قطعه سازی با تقاضای ضعیف دست و پنجه نرم می کنند. علاوه بر این، کاهش سفارشات و فروش جدید، انگیزه شرکت ها را برای افزایش تولید محدود می کند. از سوی دیگر کمبود مواد اولیه، مشکل تامین نهاده های وارداتی، محدودیت های ارزی و افزایش هزینه های جایگزینی مواد اولیه، توانایی شرکت ها را برای ادامه تولید و پاسخگویی به سفارشات موجود محدود می کند. در عین حال جدول شامخ گروه خودرو نشان می دهد که میزان صادرات در این بخش با بیشترین رشد مواجه بوده اما از دی ماه سال گذشته همچنان زیر مرز خنثی 50 قرار دارد. در حالی که این شاخص در شهریورماه 42.3 بود، در مهرماه به 46.3 رسید. این به معنای رشد 9.4 درصدی است.

قیمت خرید مواد اولیه نیز در مهرماه نسبت به شهریورماه افزایش یافت و رکورد سالانه بیشترین افزایش به نام این ماه ثبت شد. این در حالی است که این شاخص در شهریور ماه به عدد 88.5 رسیده بود و در مهرماه 96.2 ثبت شده بود. بنابراین رشد این شاخص در مهرماه 8.7 درصد بوده است. مقایسه این شاخص نسبت به مهرماه سال قبل نیز حکایت از رشد 8.9 درصدی دارد. رشد قیمت خرید مواد اولیه حاکی از تداوم فشار شدید قیمت تمام شده بر بنگاه های صنعتی است. محدودیت واردات مواد اولیه و قطعات، افزایش نرخ ارز، تغییر قیمت نهاده ها در بورس کالا، سختی تامین مواد اولیه و افزایش هزینه های حمل و نقل و لجستیک از جمله عواملی هستند که می توانند بهای تمام شده تولید صنعتی را افزایش دهند. در مهرماه فعالان اقتصادی از کمبود مواد اولیه، افزایش قیمت نهاده ها و مشکل تامین برخی اقلام وارداتی خبر داده اند.

افزایش قیمت خرید مواد اولیه در شرایطی رخ داده است که همانطور که گفته شد، شاخص سفارش های جدید و فروش محصولات صنعتی کاهش چشمگیری داشته است. این ترکیب صنایع را تحت فشار مضاعف افزایش هزینه ها و تقاضای ضعیف قرار می دهد. در چنین شرایطی ممکن است شرکت ها نتوانند به طور کامل افزایش بهای تمام شده نهاده ها را به قیمت فروش منتقل کنند و در نتیجه حاشیه سود و توانایی آنها برای حفظ سطح تولید، سرمایه گذاری و اشتغال تحت فشار قرار گیرد. ادامه این شرایط می‌تواند توانایی مالی شرکت‌ها برای تامین مواد اولیه، حفظ ظرفیت تولید و تامین هزینه‌های جاری را بیشتر محدود کند. از سوی دیگر، موجودی کالا (انبار) خودروسازان و قطعه سازان با بیشترین رشد شاخص در مهرماه در جایگاه سوم قرار گرفته است. این در حالی است که رقم ثبت شده آن در شهریور 44.2 بوده که در مهرماه به 46.1 افزایش یافته است که به معنای رشد 4.3 درصدی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *