میهن تجارت-معاملات بورس تهران در آخرین روز هفته با افت شاخص کل و رشد شاخص همگن همراه بود که برای دومین روز متوالی به واگرایی شاخص های بورس ادامه داد. در حالی که فشار فروش در نمادهای عمده باعث عقب نشینی شاخص کل شد، بخش قابل توجهی از سهام خرد و متوسط بازار در محدوده مثبت به معاملات ادامه دادند. این تفاوت عملکرد در مقیاس کارایی نیز از ابتدای سال به وضوح قابل مشاهده است. جایی که شاخص متوازن رشد 156 درصدی را 30 واحد درصد بالاتر از شاخص کل ثبت کرده است. شاخص کل از ابتدای سال تاکنون 126 درصد افزایش داشته است و این شکاف قابل توجه نشان دهنده عملکرد بهتر سهام های کوچک و متوسط نسبت به شرکت های بزرگ است. به نظر می رسد تفاوت میزان مواجهه شرکت ها با ریسک های پیرامونی و همچنین چشم انداز سودآوری ناشی از افزایش نرخ محصولات در شکل گیری این واگرایی نقش داشته باشد.
در معاملات آخرین روز هفته شاخص کل بورس با افت 1.24 درصدی به سطح 8 میلیون و 391 هزار واحد رسید. از سوی دیگر، شاخص متعادل با رشد 0.4 درصدی به رقم 2 میلیون و 435 هزار واحد رسید و شاخص کل فرابورس نیز 0.3 درصد افزایش را تجربه کرد. این واگرایی برای دومین روز متوالی تکرار شد و بار دیگر نشان داد که جهت حرکت شرکت های بزرگ و کوچک بازار لزوماً همسو نیست. در واقع افت شاخص اصلی بورس در شرایطی رخ داد که بیش از نیمی از نمادها همچنان در محدوده مثبت معامله می شدند. ارزش معاملات خرد بورس در محدوده 47 همات بود و حدود 3 همات پول توسط سرمایه گذاران واقعی از بازار خارج شد. در پایان معاملات 57 درصد از نمادها در قسمت سبز تابلو قرار گرفتند و 43 درصد دیگر با افت قیمت همراه بودند.
ترکیب معاملات در آخرین روز هفته نشان می دهد که فشار فروش در نمادهای بزرگ و تاثیرگذاری بر شاخص کل از شدت بیشتری برخوردار بوده است. زیرا در صورت فراگیر شدن عرضه، انتظار می رفت تعداد بیشتری از نمادها در محدوده منفی به کار خود پایان دهند. با این حال، برداشت قابل توجه پول واقعی نشان می دهد که مثبت بودن اکثر نمادها به معنای عدم احتیاط سرمایه گذاران نبوده است. تداوم این واگرایی در دو روز متوالی اهمیت بررسی همزمان شاخص کل و متوازن را برای ارزیابی وضعیت بازار افزایش می دهد. با توجه به وزن بیشتر شرکت های بزرگ، شاخص کل بیشتر تحت تاثیر نوسانات قیمت سهام این شرکت ها قرار می گیرد. در حالی که شاخص وزن برابر نشان دهنده عملکرد نمادهایی با وزن برابر بیشتر است. به این ترتیب، ممکن است در شرایطی که تعداد کمی از شرکتهای بزرگ با فشار عرضه مواجه هستند، شاخص کل کاهش یابد، اما بخش قابلتوجهی از شرکتهای کوچک و متوسط همچنان بازدهی مثبتی دارند. معاملات روز آخر هفته نمونه ای از این وضعیت بود.
فاصله 30 درصدی بازده
مقایسه عملکرد شاخص کل و هم وزن از ابتدای سال تاکنون، تصویر واضح تری از تفاوت عملکرد سهام بزرگ و کوچک بازار ارائه می دهد. شاخص کل در این مدت 126 درصد رشد داشته و شاخص متعادل 156 درصد رشد داشته است. به این ترتیب شکاف کارایی بین دو شاخص به 30 درصد رسیده است. تفاوتی که در مقیاس عملکرد سالانه بازار قابل توجه است و نشان می دهد که سهام کوچک و متوسط نسبت به شرکت های بزرگ به طور متوسط توانسته اند بازدهی بیشتری را ثبت کنند. این تفاوت را نمی توان تنها به معاملات چند روز اخیر نسبت داد. بلکه بازدهی از ابتدای سال نشان می دهد که سهام کوچک و متوسط در بخش قابل توجهی از دوره مورد بررسی عملکرد بهتری داشته اند. البته مانند هر شاخص دیگری، شاخص متوازن میانگین عملکرد گروهی از شرکت ها را نشان می دهد و به معنای رشد یکسان همه شرکت های کوچک و متوسط نیست. اما فاصله 30 درصدی آن با شاخص کل، نشان از برتری نسبی این بخش از بازار در دوره مورد بررسی دارد.
یکی از عوامل موثر بر این تفاوت عملکرد، قرار گرفتن شرکت های بزرگ در معرض خطرات زیست محیطی است. سهام شرکت های بزرگ به دلیل ابعاد فعالیت، ساختار درآمدی و حساسیت بیشتر برخی از آنها به متغیرهای کلان و ریسک های اقتصادی و سیاسی ممکن است در دوره های افزایش نااطمینانی با فشار بیشتری مواجه شوند. از سوی دیگر برخی از شرکت های کوچک و متوسط توانسته اند از افزایش نرخ محصولات و بهبود چشم انداز درآمد و سودآوری خود بهره مند شوند. در چنین شرایطی، سرمایه گذاران ممکن است به سمت شرکت هایی متمایل شوند که چشم انداز مطلوب تری از نظر رشد درآمد و سودآوری در ارزیابی فرصت های سرمایه گذاری دارند.
افزایش قیمت محصولات و تغییر ترکیب تقاضا
افزایش نرخ فروش محصولات در برخی از صنایع کوچک و متوسط یکی از عواملی بوده است که به بهبود انتظارات از سودآوری شرکت ها کمک کرده است. افزایش نرخ ها ظرفیت افزایش سودآوری را در صورتی فراهم می کند که با رشد متناسب هزینه ها همراه نباشد یا شرکت بتواند حاشیه سود خود را حفظ کند. در نتیجه بازار می تواند با پیش بینی بخشی از این انتظارات، قیمت سهام شرکت ها را افزایش دهد. این موضوع در کنار ریسک های پیرامونی سهام های بزرگ می تواند بخشی از دلیل فاصله بازدهی دو گروه از شرکت ها را توضیح دهد. اما افزایش قیمت محصولات به تنهایی رشد سود خالص را تضمین نمی کند و اثربخشی آن به عواملی مانند ساختار هزینه، حجم تولید و فروش و توانایی شرکت در حفظ حاشیه سود بستگی دارد. بنابراین، برای ارزیابی پایداری بازده ثبت شده، بررسی صورت های مالی و عملکرد عملیاتی شرکت ها بسیار مهم است. زمانی که رشد درآمد منجر به بهبود واقعی سودآوری شود، رشد قیمت سهام از حمایت بنیادی قوی تری برخوردار خواهد بود.
در مجموع عملکرد بورس تهران از ابتدای سال جاری نشان می دهد که موج صعودی بازار دستاورد یکسانی را برای همه شرکت ها و صنایع به همراه نداشته است. رشد 156 درصدی شاخص متوازن در مقابل افزایش 126 درصدی شاخص کل نشان دهنده برتری نسبی سهام کوچک و متوسط است. برتری که در معاملات آخرین روز هفته با رشد شاخص تعادلی و ریزش شاخص اصلی بورس نمایان شد. با وجود این، ادامه این روند به وضعیت ریسک های تاثیرگذار بر بازار، مسیر نرخ فروش محصولات و تحقق انتظارات سودآوری شرکت ها بستگی خواهد داشت. از این منظر، بررسی صرف شاخص کل برای سنجش وضعیت بورس کافی نیست و توجه به عملکرد شرکت ها و گروه های مختلف تصویر دقیق تری از تحولات بورس ارائه می دهد.
منبع: دنیای اقتصاد





