به گزارش به گزارش میهن تجارت، وقتی به سبد مصرف خانوار نگاه می کنیم، کم کم جای یک کالای اساسی کم رنگ می شود. محصولی که مهمترین منبع غذایی خانوارها بوده و در سبد مصرف استاندارد هر فرد قرار می گیرد که توسط موسسات تغذیه تنظیم می شود. «گوشت قرمز» کالایی است که در مورد آن صحبت می کنیم.
آمارهای داخلی حاکی از کاهش مصرف گوشت قرمز در خانوارهای ایرانی است. همین موضوع بهانه ای شد تا بازار گوشت قرمز در ایران را بررسی کنیم و صنعت تولید این محصول را با جزئیات بیشتری بررسی کنیم.
آشنایی اولیه با بازار گوشت قرمز
اگر بخواهیم بازار گوشت قرمز را تحلیل کنیم باید به ابتدای زنجیره تولید برگردیم. در ابتدای این زنجیره نهاده های حیوانی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا قرار دارند. تغییرات قیمت در این نهاده ها باعث تغییر در تولید گوشت قرمز در کشور می شود. به عنوان مثال اگر قیمت جو افزایش یابد به این معنی است که این نهاده در دامداری ها کاهش یافته است. به دلیل این کاهش نهاده ها، غذای دام آسیب می بیند. در نتیجه کشتار آنها کاهش می یابد. نتیجه این کاهش کشتار دام را می توان در کاهش گوشت قرمز در بازار مصرف کشور نیز مشاهده کرد.
در نهایت دولت برای کنترل بازار مصرف داخلی گوشت قرمز وارد می کند تا بازار را کنترل کند.
پس از این معرفی کلی از بازار گوشت قرمز در ایران، به وضعیت این محصول در ابتدای زنجیره یعنی نهاده های دامی می پردازیم و به بررسی قیمت در این بازار می پردازیم.
سه نقطه عطف در تورم پیشران گوشت قرمز
همانطور که گفته شد اقلامی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا از نهاده های مهم دامی کشور هستند که تغییر قیمت آنها باعث تغییر در عرضه گوشت قرمز در کشتارگاه ها می شود. بهترین منبعی که می توان برای بررسی تغییرات قیمت نهاده های دامی استفاده کرد، تورم تولیدکننده دامداری های سنتی و گاوداری های صنعتی است. این دو تورم تولیدکننده در سه مقطع مهم با هم تلاقی پیدا کردند و نوسانات آنها باعث تغییرات اساسی در عرضه گوشت قرمز در کشور شده است. طبق آمار، این سه بازه زمانی را می توان به نام های «سال 97»، «پایان سال 98 و ابتدای سال 99» و «سال 1401» دانست.
مرحله اول؛ ترامپ ذخایر گوشت در کشور را سلاخی کرد
با بررسی آمار تورم فصلی تولیدکنندگان در هشت سال گذشته به اولین شوک تورمی در صنعت گوشت در سال 1396 می رسیم و امسال با توجه به کاهش عرضه نهاده های دامی در کشور، تورم تولیدکنندگان دام افزایش یافته است. . به طوری که هزینه تولید دامداری سنتی در سال جاری شتاب بیشتری گرفته و تورم تولیدکننده آن در زمستان 1396 به بالاترین حد خود در هشت سال گذشته رسیده است که بر اساس این آمار نرخ تورم دامداری های سنتی در این فصل افزایش یافته است. معادل 35.7 درصد بود.
تورم تولید کننده فصلی گاوداری های صنعتی امسال نیز با شوکی همراه بود. این شوک باعث شد که هزینه تولید گاوداری های صنعتی به دومین رکورد تورمی در تابستان 1396 برسد و تورم این گاوداری ها در تابستان 1396 معادل 28.2 درصد بوده است.
نتیجه این شوک در تورم دامداری های سنتی و گاوداری های صنعتی را می توان در کاهش عرضه داخلی گوشت قرمز در کشور مشاهده کرد. علاوه بر این، دولت برای کنترل قیمت گوشت در بازار مصرف، گوشت قرمز وارد کرده است. آمار تجارت گمرک ایران نشان می دهد که وزن واردات گوشت قرمز در کشور از حدود 11 هزار تن در فروردین 1396 به حدود 22 هزار تن در اسفند ماه رسیده است.
دلیل این شوک در بازار گوشت قرمز را می توان خروج ترامپ از برجام دانست. به طوری که این شوک باعث اختلال در واردات نهاده های دامی به کشور شد و بازار گوشت قرمز ایران را تحت تاثیر قرار داد.
فاز دوم؛ شوک مثبت به قیمت تمام شده تولید گوشت در کشور
دومین دوره تاثیرگذار در تورم گوشت قرمز در کشور به سال 1398 برمی گردد که در ابتدای سال 1398 تاثیر خود را بر بازار گوشت قرمز کشور گذاشت. بررسی روند تورم تولید کننده فصلی گوشت قرمز در کشور نشان می دهد. تورم دامداری های سنتی و گاوداری های صنعتی به کمترین حد خود در نیمه دوم سال 2018 رسیده است.
بر این اساس می توان گفت که تورم تولید کننده فصلی دامداری های سنتی در پاییز 1397 به کمترین میزان خود یعنی نرخی معادل منفی 5.2 درصد رسیده است و همین تورم برای گاوداری های صنعتی به کمترین میزان خود رسیده است. سطح، یعنی نرخ منفی 2.3٪. . به بیان ساده، هزینه تولید گوشت قرمز در کشور در پایان سال 2018 کاهش یافته است.
اثرات این کاهش قیمت در قیمت تمام شده تولید گوشت را می توان در توان داخلی برای عرضه گوشت مشاهده کرد. یعنی در این برهه از زمان، عرضه داخلی گوشت قرمز با جهش مواجه شده و در نتیجه واردات گوشت قرمز به کشور کاهش یافته است.
بررسی آمار گمرک نشان می دهد که واردات گوشت قرمز به کشور در آذرماه 1397 معادل 18 هزار و 400 تن بوده که با کاهش شدید مواجه بوده و در خرداد 1398 به 1800 تن رسیده است و به عبارتی بیش از 16 هزار تن گوشت قرمز وارد شده است. در این مدت کاهش یافته است.
فاز سوم؛ تاثیر حذف ارز 4200 تومانی در بازار گوشت قرمز
سومین و آخرین دوره مهم در تاریخ هشت ساله بازار گوشت قرمز در کشور به اردیبهشت 1401 برمی گردد. در این تاریخ دولت سیزدهم تصمیم به حذف ارز 4200 تومانی به دلیل توزیع گسترده رانت در بازار گرفت. کشور و افزایش قاچاق کالاهای اساسی به خارج از کشور.
به همین دلیل ارز مورد نیاز برای واردات نهاده های دامی گران شد و بر نرخ تورم فصلی این نهاده ها تاثیر گذاشت. بر این اساس نرخ تورم دامداری های سنتی و گاوداری های صنعتی شوکه شده و باعث افزایش چشمگیر شده است. آمارها حاکی از آن است که تورم گاوداری های صنعتی در بهار 1401 به رکورد هشت ساله رسید و به 50.8 درصد رسید. از سوی دیگر، تورم دامداری های سنتی دومین رکورد تورمی هشت ساله خود را به ثبت رسانده و تورم رانندگان این بخش به 30 درصد رسیده است.
در نتیجه شوک تورمی تولید گوشت قرمز در کشور، روند نزولی عرضه داخلی گوشت قرمز کلید خورده است. این روند نزولی که با تاخیری چند ماهه از شهریور 1401 آغاز شد تا پایان سال 1402 ادامه یافت و بر این اساس میزان عرضه داخلی گوشت قرمز از 57900 تن در شهریور 1401 به 38500 تن در اسفند ماه سال گذشته رسیده است.
در نتیجه این شوک تورمی و کاهش عرضه داخلی، روند واردات گوشت قرمز در کشور روند صعودی به خود گرفت. به طوری که از 4 هزار و 900 تن در شهریور 1401 به 19 هزار و 400 تن در زمستان سال گذشته رسیده است و به این ترتیب دولت توانست بازار گوشت را در نیمه دوم سال 1401 و 1402 و تا حدودی کنترل کند. کنترل قیمت گوشت در بازار مصرف
به طور کلی می توان گفت که بازار گوشت قرمز در ایران در هشت سال اخیر شوک های زیادی را به خود دیده است، اما سه شوک اساسی در سال های 2017، پایان سال 2018 و ابتدای سال 2019 و سال 1401 از مهمترین آنها هستند. لحظات تعیین کننده برای تعیین قیمت گوشت در بازار داخلی و دخالت دولت. بود. به عبارت دیگر افزایش قیمت اسمی گوشت قرمز در این هشت سال علیرغم کنترل دولت در بازار مصرف رخ داده که بخشی از آن به دلیل نقدینگی و برخی دیگر به دلیل ظرفیت عرضه بیشتر نسبت به تقاضا در بازار داخلی بوده است. .
منبع:
اکو ایران
