بسیاری از بناهای باشکوهی که این روزها به عنوان میراث فرهنگی پایتخت شناخته می شوند و سالانه هزاران نفر برای بازدید از آن ها بلیط تهیه می کنند، حاصل هنر معماران ارمنی است که به دستور رضا شاه از اروپا به تهران آمده اند. برای ساخت ساختمان های مدرن و تغییر پایتخت.
به گزارش همشهری آنلاین، آندره گدار فرانسوی رهبر همه معماران ارمنی بود که در سال 1307 به ایران آمدند و بناهای مهمی مانند موزه ملی ایران را در ابتدای خیابان قوام السلطنه و خیابان سی ام فعلی و بسیاری ساختند. بناهای تاریخی متعلق به دوره های مختلف تاریخی. تعمیر شده است
حمید ناصری تهران پژوه می گوید: تاثیر سه معمار ارمنی به نام های آندره گدار، نیکولای مارکوف و وارطان هاوانسیان بر معماری شهر تهران چشمگیر است. آندره گدار فرانسوی موزه ملی ایران را ساخت و حافظیه، مارکوف روسی طراحی و اجرا کرد. بناهایی مانند دبیرستان البرز، مدرسه دارالفنون و ورزشگاه امجدیه و هاوانسیان معروف به معمار وارطان که ایرانی بود بناهای مهمی مانند کاخ سعدآباد و هتل لاله در تهران ساختند که این سه نفر مهمترین ارامنه بودند. معمارانی که بیشترین تاثیر را در معماری تهران داشتند.
مدرسه تاریخی دارلونون توسط نیکلای مارکوف روسی ساخته شده است.
معماران سبک ارمنی در کنار ساختن بناهای باشکوه، تربیت شاگردان مستعد را نادیده نگرفتند. معماران و طراحان معروفی چون هوشنگ سیحون طراح مقبره خیام، نادرشاه افشار، فردوسی، کمال الملک و ابن سینا یا عبدالعظیم فرمانفرمایان طراح استادیوم آزادی، فرودگاه مهرآباد و موزه فرش ایران و… محسن فروغی طراح و سازنده بناهای دانشگاه تهران و طراح مقبره سعدی از برجسته ترین شاگردان معماران ارمنی است.
هاوانسیان معروف به معمار وارطان یکی از نوابغ معماری ایران بود که کاخ سعد آباد را ساخت.
ناصری تاثیر نیکولای مارکوف در شکل گیری معماری جدید و ساخت بناهای تاریخی در پایتخت را قوی تر می داند: «مارکوف شاید تنها معمار خارجی در تاریخ تهران باشد که به عنوان کارمند در شهرداری تهران استخدام شده است. چنان با فرهنگ ایرانی خو گرفت که دیگر به زادگاهش در گرجستان بازنگشت و پس از مرگ در قبرستان دولاب به خاک سپرده شد و بناهای مهم دیگری مانند مسجد فخرالدوله، دبیرستان انوشیروان دادگر، مدرسه ژاندارک، کارخانه قند ورامین، ساختمان اداره پست در نزدیکی میدان توپخانه، عمارت مشیرالدوله، زندان قصر، دبیرستان علوم و غیره تهران که هم اکنون جزء جاذبه های گردشگری پایتخت محسوب می شود.
موزه ایران باستان شاهکار آندره گدار، معمار ارمنی تبار فرانسوی است.
معماران ارمنی از طرفداران پر و پا قرص معماری مدرن بودند و ساختمان هایی در تهران ساختند که در آن سال ها مدرن به حساب می آمدند. پل آبکار یکی از این معماران ارمنی بود که سینما نیاگارا، مدرسه باغچه بان و ساختمان رادیو ایران را در خیابان شریعتی ساخت. میدان حسن آباد که شباهت زیادی به معماری اروپایی دارد به همت قلیچ بغلیان ساخته شده است. برخی بر این باورند که ساختمان پست خانه که منسوب به نیکولای مارکوف است توسط یک معمار ارمنی اصفهانی تبار به نام الگال گالستیانس ساخته شده است. اوگن آفتاندیلیانس، معمار ارمنی تبار که در تبریز متولد شد، بناهای مهمی مانند تالار فرهنگ و دبستان فردوسی را ساخت که به ساختمان اداره آموزش و پرورش استان تهران و ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نزدیکی بهارستان تبدیل شد. مربع، و ساختمان اصلی را طراحی کرد. فرودگاه مهرآباد بود.
