احمد محیط طباطبایی در نشست تخصصی «نقش و جایگاه مقبره تخت فولاد در گردشگری معنوی و روشنگرانه» که در هفدهمین نمایشگاه بین المللی گردشگری تهران برگزار شد، گفت: تخت فولاد یکی از فضاهای فرهنگی شهر اصفهان است که در برگیرنده آن است. آثاری از دوره های مختلف تاریخی و مقدمات ثبت جهانی آن فراهم شود.
به گزارش ایسنا، رئیس ایکوم (کمیته ملی موزههای ایران) اظهار کرد: در اکثر نقاط کشور حتی در معاونتهای شهری شهرداریها، قبرستانها جزو خدمات شهری طبقهبندی میشوند، اما گورستانها یکی از مهمترین مراکز فرهنگی هستند. فضاها در شهرها در واقع گورستان محل تعلق و پیوند بین ساکنین و گذشته، برای ادامه حیات در یک جامعه است.
وی ادامه داد: اصفهان یک بار در قرن چهارم هجری (آل بویه) و یک بار در دوره سلجوقیان و بعد از مغولان در زمان صفویه رونق گرفت و تخت فولاد نیز همین حیات را داشت.
مهیت طباطبایی افزود: هر قبرستانی حول یک فرد شکل می گیرد. این شخص می تواند یک عارف، یک شخصیت سیاسی و … باشد.در تختفولاد وجود مقبره «یوشع نبی» نشان دهنده زندگی و تاریخ اصفهان به عنوان یک شهر یهودی است. تخت فولاد بعد از آن رشد کرد. وجود مقبره «بابرکنالدین» مربوط به دورانی است که عرفا جایگاه مهمی پیدا میکنند و افراد دیگر هر کدام نمایانگر دورههای دیگر زندگی در اصفهان هستند.
رئیس ایکوم ایران گفت: باید مدیریت یکپارچه به عنوان فضای فرهنگی شهری به مجموعه تخت فولاد بازگردانده شود و مقدمات طرح مدیریتی که آن را کاندید ثبت جهانی می کند فراهم شود. در اصفهان پس از محور صفوی، مجموعه جلفا و سلجوقیان اصفهان چهارمین بخش شاخص فرهنگی تخت فولاد هستند، با این تفاوت که چه اصفهان صفوی، چه در اواخر دوره ساسانی و چه اوایل اسلام، همه در تخت نماینده دارند. فولاد. گویی تخت فولاد موزه ای است که روایتگر تاریخ تلخ و شیرین این شهر در دوره های مختلف تاریخی است.
محیط طباطبایی افزود: تخت آهن علاوه بر داشتن قبر بیش از هزار نفر از مشاهیر ایران، یک سایت موزه گردشگری است که شامل سنگ قبرهایی با نقوش مختلف انسانی، حیوانی، گیاهی و شغلی است. مقبره های خاصی نیز در آن وجود دارد که این مکان را از نظر تاریخی، معماری، زیبایی شناسی و هنری در زمره مهم ترین گورستان های جهان قرار می دهد.
این پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه نگاه به قبرستان ها در طول سالیان متمادی تغییر کرده است، اظهار داشت: تدفین در این مکان متوقف شده در حالی که می توانیم با رعایت سلسله مراتب گورستان را دوباره پویا نگه داریم.
مخیت طباطبایی در ادامه این بحث درباره زاینده رود گفت: در فصل بهار که گوسفندان می زایند، شیر گوسفند برای بره است. اگر اضافه باشد از آن کره و ماست و پنیر می گیرند. آب رودخانه زاینده رود اولین حق خود رودخانه است نه برای شرب، نه برای صنعت و نه برای کشاورزی. بزرگترین میراث شهر اصفهان زاینده رود است که وجود آن اکوسیستمی را تشکیل داده و شهر را از سراب تا گاوخونی به وجود آورده است. همه باید توجه داشته باشند که بزرگترین تهدید حیات شهر و گردشگری اصفهان نبود زاینده رود است.
اصغر منتظرالقائم استاد تاریخ دانشگاه اصفهان نیز به گستردگی عناصر تخت فولاد اشاره کرد و یادآور شد: دایره المعارف تخت فولاد 20 سال پیش با تلاش 130 محقق تدوین شد. در این اثر بزرگ، محققان بسیاری از شهرهای مختلف و خارج از کشور ما را همراهی کردند و صدها مدخل در معرفی تخت فولاد معروف وجود دارد. تالیف دایره المعارف چهار جلدی برای قبرستان کاری منحصر به فرد است و تخت فولاد تنها قبرستانی است که دایره المعارف دارد.
این استاد تاریخ گفت: سنگ قبرها خود موزه ای رسا هستند. اشعار زیبا و رسم الخط در کنار ماده تاریخ، سخنگوى فرهنگ است. کنده کاری های سنگی با نقش های فرشتگان، انسان ها و گیاهان زیبایی وصف ناپذیری به این مکان بخشیده است.
وی ادامه داد: تخت فولاد علاوه بر بزرگان علمی و هنری، میراث ناملموسی نیز دارد که باید به آن توجه کرد و امروز نیز در این مکان آیین هایی در جریان است که یکی از مهم ترین آن ها دعای کمیل است. همچنین در روزهای مختلف به ویژه شب های جمعه مردم در تکیه ها حضور گسترده دارند.
مدیر دانشنامه تخت فولاد گفت: تخت فولاد از دوران جاهلیت پابرجا بوده و محل تعالی است. افراد در طول زندگی مشکلات روحی و روانی زیادی دارند که با آمدن به این مکان معنوی به درمان آن می پردازند و با عالم معنا ارتباط برقرار می کنند.
مجموعه تاریخی، فرهنگی و گردشگری تخت فولاد در تاریخ 26 خرداد 1375 در فهرست میراث ملی ایرانیان به ثبت رسید و از نظر کالبدی شامل بقعه، آرامگاه، آب انبار، مساجد، آب انبار، کاروانسرا، فضای سبز، کتابخانه، موزه و بخشهای مختلف است. .
