محمود علوش در الجزیره نوشت: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به نقش کشورش در نوار غزه خوش بین است. او در 9 اکتبر اعلام کرد که ترکیه در چارچوب طرح دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در نیروی نظارت بر آتش بس بین المللی شرکت خواهد کرد.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مطلب آمده است: خوش بینی اردوغان مبتنی بر مشارکت آنکارا در کنار دوحه، قاهره و واشنگتن در حمایت از توافق پایان جنگ غزه و همچنین روابط نزدیک وی با همتای آمریکایی خود است.
با این حال، تمایل ترکیه برای مشارکت در ترتیبات پس از جنگ غزه با مخالفت شدید اسرائیل مواجه است. گیدئون سائر، وزیر امور خارجه اسرائیل در 27 اکتبر اعلام کرد که تل آویو واشنگتن را از مخالفت خود با مشارکت ترکیه در نیروی بین المللی پیشنهادی در غزه مطلع کرده است. این مخالفت مبتنی بر موضع قاطع آنکارا علیه اسرائیل در طول جنگ است.
علیرغم قدردانی ترامپ از نقش اردوغان در موفقیت مرحله اول طرحش در غزه، مشخص نیست که آیا او قصد دارد ترکیه را نیز در این نیرو بگنجاند یا خیر.
اظهارات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در سفر اخیرش به اسرائیل حاکی از آن بود که موافقت تل آویو برای مشارکت سایر کشورها در این نیروها ضروری است و این نشان دهنده تمایل دولت ترامپ برای احترام به مخالفت اسرائیل با حضور ترکیه است.
موضع اسرائیل تعجب آور نیست. زیرا در طول دو سال جنگ، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، تلاش کرده نقش ترکیه در تلاش های میانجی گری را کم اهمیت جلوه دهد و دست داشتن آنکارا در کمک رسانی به غزه را رد کرده است.
این رویکرد تا حدی به دلیل مواضع بسیار انتقادی اردوغان در قبال اسرائیل، حمایت آشکار او از حماس و اقدامات تنبیهی آنکارا علیه تل آویو، مانند تعلیق روابط تجاری و پیوستن به تلاش های بین المللی برای محکومیت اسرائیل است.
علاوه بر این، دلایل عمیق تری وجود دارد که اسرائیل را از مشارکت در نیروی بین المللی ترکیه باز می دارد. تنش های جدید در روابط ترکیه و اسرائیل که به دلیل جنگ غزه تشدید شده است، ریشه در بی ثباتی یک و نیم دهه در این روابط دارد.
در دوران اردوغان، ترکیه به پناهگاه تعدادی از رهبران حماس تبدیل شده است. همچنین تضاد منافع شدید ترکیه و اسرائیل در سوریه به ویژه پس از سقوط رژیم بشار اسد در کمتر از یک سال پیش بر این تنش ها افزوده است.
نتانیاهو معتقد است که نقش آفرینی ترکیه در غزه پاداشی است به آنکارا برای مواضع ضد اسرائیلی و حمایت اردوغان از حماس و خود جنبش.
مهمتر از همه این که این نقش می تواند نفوذ ترکیه در موضوع فلسطین را تقویت کند، در حالی که اردوغان قصد دارد از مشارکت خود در طرح ترامپ برای تقویت موقعیت خود در مذاکرات با واشنگتن در مورد موضوعات دیگری مانند سوریه، خرید تسلیحات و… استفاده کند.
تا پیش از این، تصور اینکه ترکیه بتواند مستقیماً در شکل دادن به پویایی درگیری فلسطین و اسرائیل تأثیرگذار باشد دشوار بود.
برای اسرائیل، پذیرش این ایده در تضاد با تلاش هایش برای کنار گذاشتن ترکیه از موضوع فلسطین و حذف حماس از معادله درگیری است، زیرا روابط ترکیه و حماس به عنوان مانع اصلی در این تلاش ها تلقی می شود.
علاوه بر این، طرح ترکیه برای ایجاد کشور فلسطین در ازای خلع سلاح حماس با هدف اسرائیل برای خلع سلاح حماس و بیرون راندن آن از غزه بدون دادن هیچ گونه امتیازی به پروژه دولت فلسطین در تضاد است.
به این دلایل، منطقی است که اسرائیل مشارکت نیروهای ترکیه در نظارت بر آتش بس در غزه را رد کند و به تلاش های دیپلماتیک عربی برای استفاده از طرح ترامپ و احیای پروژه دولت فلسطین بپیوندد.
با این حال، ترامپ انگیزه های متعددی برای در نظر گرفتن مزایای مشارکت ترکیه در ترتیبات پس از جنگ غزه دارد. از یک سو، او میخواهد از رابطه ترکیه با حماس برای موفقیت طرح خود استفاده کند، طرحی که ثابت کرده است در تلاشهای واشنگتن برای پایان دادن به جنگ، ارزش استراتژیک دارد.
از سوی دیگر، ترامپ امیدوار است که این مشارکت به کاهش تنش بین دو متحد اصلی واشنگتن در خاورمیانه که مانعی برای اهداف منطقهای او از جمله سیاست او در کشورهایی مانند سوریه است، کمک کند.
علاوه بر این، ترامپ معتقد است که پاسخ مثبت به آرزوهای اردوغان در غزه می تواند انگیزه مضاعفی برای او برای همکاری با واشنگتن در مسائل منطقه ای و بین المللی مانند سوریه و جنگ روسیه و اوکراین و تقویت روابط با غرب و کاهش تعاملاتش با روسیه باشد.
طرح ترامپ در غزه نشان دهنده توانایی او در تأثیرگذاری بر رفتار بنیامین نتانیاهو در طول جنگ است.
به نظر میرسد شرط اردوغان برای لغو وتوی اسرائیل ابتدا به تأثیری که ترامپ میتواند بر نتانیاهو اعمال کند تا او را در مورد منافع مشارکت ترکیه متقاعد کند، متکی است. دوم، در مورد تمایل حماس برای ادامه مشارکت در طرح ترامپ؛ و ثالثاً در مورد همکاری ترکیه-قطر-مصر که نقش مهمی در ایجاد محیطی برای پایان دو سال جنگ داشت.
با این حال، نگرانی عمیق اسرائیل در مورد حضور ترکیه در معادله غزه، جاه طلبی های اردوغان را به شدت تضعیف می کند و ممکن است در نهایت ترامپ را در غزه و روابط او با اردوغان را تحت تأثیر قرار دهد.
