آینده– ارز ممتاز از آذر 1404 به بعد نقش کمتری در اوضاع اقتصادی کشور خواهد داشت.
بر اساس این گزارش; سیاست ارز ترجیحی که در فروردین 1396 مشهورتر شد، از امروز فقط شامل دارو و گندم می شود و به واردکننده کالایی ارز ترجیحی داده نمی شود. موافقان و مخالفان حذف ارز ترجیحی دو دیدگاه کاملا متفاوت دارند. حذف ارز ترجیحی می تواند آرمان های قدیمی مانند قطع دست رانت خواران از منابع دولتی و ایجاد شفافیت را محقق کند. اما در سوی دیگر ماجرا، مخالفان حذف ارز ترجیحی در شوک اولیه بازار را دستکاری کرده و از احتمال تداوم افزایش تورم در بلندمدت صحبت می کنند.
ارز ترجیحی چیست؟
ارز ترجیحی موضوع امروز و دیروز نیست و آنچه امروز به دلار 28 هزار و 500 تومانی معروف است در اواخر دهه 60 پایه گذاری شد. البته نحوه جدید پرداخت ارز دولتی در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی از فروردین 97 آغاز شد و در آن زمان برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی، تخصیص دلار چهار هزار و 200 تومانی برای واردات کالاهای اساسی اجرایی شد.
هدف از پرداخت ارز ترجیحی همواره کنترل نوسانات بازار داخلی و جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت و نرخ تورم اعلام می شد.
ارز ترجیحی شامل چه کالاهایی بود؟
فهرست اقلام مشمول ارز ترجیحی در سال 1404 در هشت گروه کالایی خلاصه شد. این فهرست شامل گوشت گاو و گوسفند تازه یا سرد شده، گندم معمولی، جو، ذرت، سویا، کلزا، پنبه دانه و تخمه آفتابگردان برای استخراج روغن بود. همچنین شکر تصفیه شده، انواع آرد، کودهای کشاورزی، فرآورده های دامی و طیور و مواد ژنتیکی نیز در این فهرست قرار گرفتند.
در بخش داروسازی، خود دارو، لوازم دارویی، مواد اولیه دارویی، تجهیزات و لوازم پزشکی و واکسن ها نیز از ارز ترجیحی استفاده می کردند.
ارز ترجیحی چه مشکلی داشت؟
در سال های گذشته ارز ترجیحی در کنار عباراتی مانند دلار رانتی و ارز رانتی قرار گرفته است. مسعود مزیکیان موضوع ارز ترجیحی را به ساده ترین شکل ممکن توضیح می دهد. رئیس جمهور در جلسه روز پنجشنبه ۲۰ دی ماه با حضور فعالان سیاسی و اجتماعی استان چهارمحال و بختیاری رسما اعلام کرد که از این پس دلار ۲۸۵۰۰ تومانی را به هیچکس نمی دهیم.
اولین اثر ظاهری حذف ارز ترجیحی افزایش قیمت کالاهایی است که تا به امروز با دلار ارزان همراه بوده است.
سخنان پزشکان ساده است. او می گوید هرکس ارز ترجیحی و تجاری دریافت کند از دولت رانت می گیرد و خود دولت با دادن رانت عامل فساد را تامین می کند. صحبت های رئیس دولت چهاردهم تکرار انتقادات همیشگی از ارز دولتی است.
کارشناسان اقتصادی در سال های اخیر ادامه پرداخت ارز ترجیحی را به صلاح کشور نمی دانستند. به گفته کارشناسان، ارز چند نرخی همزمان با عدم شفافیت در توزیع و در نهایت نرسیدن یارانه به دست مصرف کننده نهایی است.
حذف ارز ترجیحی چه تاثیری بر بازار دارد؟
ساده ترین اثر حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت کالاهایی است که تا به امروز با دلار ارزان قیمت داشتند. نفتی که با دلار 28 هزار و 500 تومانی وارد کشور می شد، اکنون از دلار تالار دوم مرکز مبادلاتی استفاده می کند که کمی بالاتر از 112 هزار تومان است.
افزایش قیمت نفت تنها یکی از اثرات اولیه حذف ارز ترجیحی است و باید منتظر تغییر قیمت بسیاری از اقلام باشیم.
اولین تحلیل ها از حذف ارز ترجیحی
حذف ارز ترجیحی را باید از دو جنبه بررسی کرد. اول اینکه تحلیلگران اقتصادی معتقدند حذف ارز ترجیحی یک اصلاح ساختاری و ضروری است. این اقدام می تواند آرمان های قدیمی برخی از اقتصاددانان را برآورده کند. اهدافی چون حذف ارز چند نرخی، ایجاد شفافیت در بازار، مبارزه با فساد و رانت و حفظ منابع ارزی کشور.
جنبه دوم هشدارهای مربوط به حذف ارز ترجیحی است. از هم اکنون در مورد تبعات حذف ارز ترجیحی صحبت می شود و نکته اصلی موضوع به احتمال افزایش تورم مربوط می شود. را
نگرانی اصلی این است که آیا واقعا دولت می تواند پس از حذف ارز ترجیحی و پرداخت هزینه کالاهای الکترونیکی، قدرت خرید مردم را حفظ و از تورم جلوگیری کند؟
حامیان طرح حذف ارز ترجیحی افزایش 20 تا 30 درصدی اقلام ضروری را شوک اولیه می دانند و معتقدند اثر تورمی ناشی از حذف ارز ترجیحی در بلندمدت از بین خواهد رفت. در عین حال نگرانی ایجاد شده برای مخالفان حذف ارز ترجیحی این است که در صورت عدم اجرای سختگیرانه سیاست های پولی و مالی مکمل همراه با حذف ارز ترجیحی، افزایش قیمت ها نتیجه ای جز تورم پایدار نخواهد داشت.
ارز ترجیحی از این پس شامل چه کالاهایی می شود؟
وزیر اقتصاد تاکید می کند که ارز ترجیحی حذف نشده و تنها به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. از این پس تنها گندم و دارو با نرخ ترجیحی 28 هزار و 500 تومان عرضه می شود. علی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی می گوید در مورد دارو و گندم تا زمانی که عواقب آن را ندانیم حذف ارز ترجیحی اجرا نمی شود و در حال حاضر گندم و دارو ارز ترجیحی دریافت می کنند.
