ایسنا: در سایه جنگ تهاجمی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، کشورهای حوزه خلیج فارس بر لبه پرتگاه ایستاده اند. پایتخت های کشورهای خلیج فارس که بین ترس از پیامدهای جنگ و توانایی محدود آنها برای تأثیرگذاری بر مسیر آن گیر کرده اند، با آزمونی استراتژیک برای امنیت آینده خود روبرو هستند.
روزنامه لبنانی الاخبار در تحلیلی درباره تحولات اخیر منطقه با تشدید تنش بین رژیم صهیونیستی و آمریکا با ایران نوشت: امارات یک مهره سرسخت است، ما عقب نشینی نمی کنیم، می خواهم به همه اطمینان دهم که قوی تر از میدان خارج خواهیم شد. این چند کلمه که عمداً توسط محمد بن زاید، رئیس جمهور امارات متحده عربی در یک مصاحبه رسانه ای بیان شد، نشان دهنده موقعیت متزلزل امارات و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس است.
آنها خود را در آتش متقابل بین ایالات متحده و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر گرفتار می بینند و قادر به اعمال نفوذ نیستند. این وضعیت پرسش هایی را در مورد توانایی کشورهای خلیج فارس برای عبور از این نوع بحران ها بدون آسیب رساندن به ساختارهای خود به ویژه نهادهای حاکمیتی خود ایجاد می کند.
این جنگ که تهران مجبور شد به عنوان جنگ وجودی وارد آن شود، برای کشورهای خلیج فارس نیز وجودی است. آنها به احتمال زیاد بدون توجه به نتیجه نهایی تحت تأثیر منفی آن قرار خواهند گرفت. اگر ایران پیروز شود، این روایت که ساختار امنیتی کشورهای خلیج فارس که از زمان تأسیس بر پایه حمایت غرب ساخته شده است، ناکافی است و مصونیت را تضمین نمی کند، حاکم خواهد شد.
اگر تهران شکست بخورد، پایتختهای خلیجفارس بیشترین عواقب را برای جمهوری اسلامی به دوش میکشند، چرا که تضمین حداقل عملکرد یک کشور برای هیچ مرجعی غیر از مقام فعلی دشوار خواهد بود. این امر احتمال هرج و مرج را افزایش می دهد که به طور مستقیم بر منطقه خلیج فارس تأثیر خواهد گذاشت.
در هر صورت به نظر می رسد که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس پس از پایان جنگ، بدون توجه به نتیجه آن، در حال برنامه ریزی برای بازسازی سیستم های امنیتی خود هستند. با توجه به اختلافات بین کشورهای منطقه که مانند بسیاری از کشورهای دیگر در آنجا به یک نهاد هماهنگ کننده یا ناظر به دلیل عدم امنیت نیاز دارند، این امر آسان نخواهد بود. حمد بن جاسم، نخست وزیر سابق قطر در دو پست در X به این موضوع پرداخت و خواستار «ایجاد نیروی بازدارنده ای شد که کمتر به متحدان وابسته باشد تا متکی به خود» و بر اجتناب از کشاندن به درگیری با ایران تاکید کرد.
در حالی که کشورهای خلیج باید از خود محافظت کنند، آنها همچنین نگران این هستند که به همسایگان خود اطمینان دهند که این حفاظت تهدیدی برای آنها نیست. آنها در سال های اخیر با بهبود روابط خود با ایران این رویکرد را امتحان کرده اند، اما اهرم لازم برای حفظ این رویکرد را تا پایان در اختیار نداشتند. برعکس، سیاست تهران در قبال کشورهای حوزه خلیج فارس با دقت و زیرکی تعریف شده است. اگرچه ایران به دلیل نزدیکی و گستردگی جغرافیایی بر آنها نفوذ دارد، اما می داند که به دلیل حساسیت و اهمیت منطقه برای آمریکا، غرب و حتی چین و روسیه، هژمونی بر این کشورها چاره ای نیست.
این جنگ که تهران به عنوان یک جنگ وجودی مجبور به آن شده است، برای کشورهای خلیج فارس نیز وجودی است. حتی اگر فرض کنیم ایران آرزوی چنین هژمونی را داشته باشد، در طول 47 سال پس از انقلاب نتوانسته است مانند کشورهای دیگر حوزه نفوذ در کشورهای خلیج فارس ایجاد کند. بنابراین، تهران در موقعیتی است که میتواند استدلال کند تا زمانی که در امور خلیج فارس مداخله نمیکند، حضور پایگاههای آمریکایی در منطقه به آن اجازه میدهد با حمله به این پایگاهها بدون هدف قرار دادن کشورهای میزبان، از خود دفاع کند.
این را عذرخواهی مسعود مزکیان رئیس جمهور ایران از آن کشورها نشان داد که واشنگتن تلاش کرد آن را به عنوان تفاوتی در رژیم ایران نشان دهد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تا آنجا پیش رفت که آن را «تسلیم شدن به رژیم ایران» توصیف کرد. رابطه مستقیم برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس با اسرائیل مانند امارات و بحرین و یا رابطه غیرمستقیم برخی دیگر لایه دیگری از پیچیدگی را به وضعیت آنها می افزاید.
در نتیجه، برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس در رابطه با نقشی که به نمایندگی از آمریکاییها در خارج از کشور ایفا میکنند، با دوراهی مواجه خواهند شد، نقشی که منافع اسرائیل را تامین میکند و گسترش آن را در منطقه تسهیل میکند، که نشان از مشارکت آنها در جنگهایی مانند درگیری سودان یا تلاش برای کنترل کشورها و جزایر مهم استراتژیک است.
در حال حاضر، نگرانی کشورهای حاشیه خلیج فارس از این واقعیت ناشی می شود که هرگونه پاسخی به ایران عملاً به معنای جنگ بین کشورهای خلیج فارس و تهران، تعمیق وابستگی کشورهای حاشیه خلیج فارس به ایالات متحده و گسترش درگیری و خطر دخالت سایر طرف ها مانند یمن است که نشان داده است در صورت پیوستن پایتخت های خلیج فارس به نفع ایران به جنگ خواهد پیوست.
در نتیجه، کشورهای حوزه خلیج فارس پس از جنگ دیگر مثل سابق نخواهند بود، واقعیتی که بحث های داغی را در میان نخبگان خلیج فارس و عرب در شبکه های اجتماعی به راه انداخته و نشان می دهد که این کشورها با پرسش های بزرگی مواجه هستند. شاید برجسته ترین اظهار نظر در این زمینه را عمرو موسی دبیرکل سابق اتحادیه عرب بیان کرد که در صفحه «X» نوشت: حمله کنونی به ایران فقط یک ماجراجویی اسرائیلی نیست که نتانیاهو توانسته آمریکا را به آن بکشاند، بلکه یک اقدام استراتژیک برنامه ریزی شده آمریکاست که در آن واشنگتن از اسرائیل به عنوان شریک منطقه ای استفاده کرده است، گامی بزرگ در جهت تغییر وضعیت منطقه ای عربی. در رهبری خود تلاش می کند.” این در حالی است که این اظهارات واکنش های خشم آلود عربستان و امارات را در پی داشت.
