اعتراضات فرانسه چطور شکل گرفت؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، فرانسه، سرزمین آزادی، برابری و برادری، این روزها صحنه اعتراضاتی است که از کلاس های درس آغاز شد، به خیابان ها رسید و اکنون ساختمان های شهرداری، فروشگاه ها و نمادهای جمهوری را نیز درگیر کرده است. گرانی، افزایش هزینه سوخت، کمبود معلم، مدارس فرسوده و افت کیفیت خدمات عمومی هزاران نفر را به خیابان ها کشانده است و درگیری های گسترده با پلیس منجر به دستگیری هزاران نفر و خسارت به اموال عمومی و خصوصی شده است. در همین حال، لوران نونز وزیر کشور فرانسه استعفای خود را به امانوئل ماکرون پیشنهاد کرد. اما رئیس جمهور برای حفظ سلسله فرماندهی پلیس و نیروهای امنیتی با این درخواست مخالفت کرد.

از کلاس درس تا خیابان؛ وقتی زنگ اعتراض به صدا درآمد

این حادثه از اواسط شهریور آغاز شد و دانش آموزان نسبت به وضعیت مدارس اعتراض کردند. کمبود معلم، شلوغی کلاس‌ها، ساختمان‌های فرسوده، امکانات ناکافی و نگرانی از آینده آموزش و پرورش، دانش‌آموزان را به این عرصه کشاند. اما چیزی که در ابتدا یک تقاضای آموزشی به نظر می رسید، به زودی به بستری برای نارضایتی گسترده تر تبدیل شد. نارضایتی های ناشی از افزایش هزینه های زندگی، رشد قیمت سوخت و کاهش قدرت خرید خانوارها.

دانش آموزان تنها نبودند. معلمان، والدین، دانش آموزان، اتحادیه های کارگری و گروه هایی از معترضان جنبش جلیقه زردها نیز به این موج پیوستند. فراخوان‌های شبکه‌های اجتماعی، از جمله TikTok، برای راهپیمایی سراسری در 17 اکتبر زمینه ارتباط بین اعتراضات دانشجویان و نارضایتی‌های اقتصادی را فراهم کرد.

روز شنبه، 25 اکتبر، صدها هزار نفر در شهرهای مختلف فرانسه به خیابان ها آمدند. وزارت کشور تعداد شرکت کنندگان را حدود 550000 نفر اعلام کرد در حالی که برگزار کنندگان از حضور 800000 نفر خبر دادند. این تفاوت آماری، هر چقدر هم که بزرگ باشد، اصل ماجرا را تغییر نمی دهد: اعتراض از مرز مدارس فراتر رفته و به چالشی جدی برای دولت مکرون تبدیل شده است.

آزادی در خیابان، گاز اشک آور در پاسخ؟

علاوه بر تجمعات مسالمت آمیز، تعدادی از شهرها شاهد درگیری، آتش سوزی، غارت فروشگاه ها و تخریب اموال عمومی بود. در پاریس، پلیس برای متفرق کردن جمعیت از گاز اشک آور و ماشین های آب پاش استفاده کرد و درگیری منجر به دستگیری گسترده معترضان شد. در مارسی و لیل گروه هایی وارد ساختمان شهرداری شدند و به قسمت هایی از این ساختمان ها آسیب رساندند. در لیون، دفتر گردشگری این شهر به آتش کشیده شد و ساختمان تاریخی شهرداری لیموژ در این آتش سوزی آسیب دید.

وزارت کشور فرانسه در آخرین آمار اعلام کرد که در جریان اعتراضات، ۲۳۹۷ نفر دستگیر و ۹۹۷ نفر از نیروهای پلیس و ژاندارمری مجروح شدند که حال ۷ نفر از آنها وخیم گزارش شده است. همچنین حدود 1500 مغازه و واحد تجاری آسیب دیده است.

در همین حال گزارش هایی مبنی بر جراحت شدید برخی از معترضان به دلیل استفاده از تجهیزات پلیس گزارش شده است. از جمله قطع شدن دست یک نوجوان و آسیب جدی به بینایی معترضان در جریان این درگیری ها موضوع رسیدگی نهادهای ناظر بر عملکرد پلیس بوده است. به این ترتیب بحث امنیت عمومی به موضوع پاسخگویی نیروهای پلیس نیز گره خورده است.

استعفای که پذیرفته نشد؛ وزیر بماند برای حفظ چه؟

در این شرایط، لوران نونز استعفای خود را ارائه کرد. پیشنهادی که مکرون آن را نپذیرفت. دفتر رئیس جمهور فرانسه اعلام کرد که رئیس جمهور از وزیر کشور خواسته است برای حفظ زنجیره فرماندهی در پلیس و نیروهای امنیتی در سمت خود باقی بماند. مکرون همچنین خواستار توسعه روش های جدید برای مقابله با غارت و خشونت خیابانی شده است.

این تصمیم در حالی اتخاذ شد که مارین توندلیه رهبر حزب سبز فرانسه پیش از این خواستار استعفای نونس شده بود و مدیریت امنیتی تظاهرات را به شدت زیر سوال برده بود. او دولت را متهم کرد که کنترل اوضاع را در برخی مناطق از دست داده و به جای برخورد با معترضان مسالمت آمیز.

رئیس جمهور فرانسه ترجیح داده است وزیر کشور را در حالی که هزاران نفر دستگیر شده اند، نزدیک به هزار افسر امنیتی مجروح شده اند و صدها کسب و کار و ساختمان عمومی آسیب دیده اند، حفظ کند.

زمانی که نسخه آماده برای دیگران برای آنها کار نمی کند

واکنش دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به اعتراضات فرانسه نیز بر حاشیه های این بحران افزوده است. ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی Truth Social مهاجرت را عامل ناآرامی ها دانست و از دولت فرانسه خواست تا مرزهای خود را ببندد و اوضاع را تحت کنترل درآورد. او مدعی شد افرادی از جهان های مختلف که در دلشان نفرت دارند، فرانسه را به آتش کشیده اند!

ماکرون و میراثی از بحران های حل نشده

اعتراضات کنونی در نقطه حساسی از دوران ریاست جمهوری ماکرون رخ داده است. فرانسه به انتخابات ریاست جمهوری 2027 نزدیک می شود و دولت همزمان با فشارهای اقتصادی، محدودیت های بودجه و اختلافات سیاسی دست و پنجه نرم می کند. اعتراضات جلیقه زردها در سال 2018، مخالفت های گسترده با اصلاحات بازنشستگی و بن بست پارلمان پس از انحلال مجلس ملی در سال 2024 از جمله بحران هایی است که در سال های اخیر موقعیت سیاسی ماکرون را تحت فشار قرار داده است.

اکنون پیوند مطالبات دانشجویان با نارضایتی های معیشتی احتمال شکل گیری موج گسترده تری از اعتراضات را افزایش داده است. دولت از یک سو باید با تخریب و غارت مقابله کند و از سوی دیگر برای بازگرداندن اعتماد عمومی به خدمات آموزشی و سیاست های اقتصادی خود پاسخ های ملموسی ارائه دهد.

اگر واکنش حکومت فقط بر دستگیری، استقرار نیروهای امنیتی و توسعه روش‌های جدید برای کنترل خیابان متمرکز شود، ریشه‌های نارضایتی همچنان وجود خواهد داشت.

پایان بحران با حفظ وزیر یا آغاز دور جدیدی از نارضایتی ها؟

امروز فرانسه با مشکلی مواجه است که نمی توان آن را به چند شب درگیری خیابانی یا عملکرد یک وزیر تقلیل داد. اعتراضات از مدرسه شروع شد، اما به مسائلی مانند هزینه زندگی، کیفیت خدمات عمومی، اعتماد به نهادهای سیاسی و نحوه برخورد با پلیس گسترش یافت. این گستره وسیع مطالبات است که مدیریت بحران را دشوارتر می کند.