«کیمیا» یک مجموعه تلویزیونی ایرانی است که از 4 مهر تا 20 بهمن 1395 از شبکه دو سیما پخش شد. این مجموعه علاوه بر تهران، آبادان، خرمشهر و سایر مناطق استان های جنوبی گرجستان به ویژه پایتخت آن تفلیس نیز فیلمبرداری شده است.
به گزارش ایسنا، «کیمیا» به کارگردانی جواد افشار – تهیه کننده سریال «گاندو» در 110 قسمت 50 دقیقه ای ساخته شد. این سریال به عنوان یکی از طولانی ترین سریال های ایرانی شناخته می شود.
آزیتا حاجیان، مهراوه شریفی نیا، مهدی پاکدل، پوریا پورسرخ، حسن پورشیرازی، مهدی سلطانی، رضا کیانیان، نیکی کریمی، امیرحسین آرمان، حامد بهداد، محمدرضا شریفی نیا و… از جمله بازیگران «کیمیا» هستند.
داستان این سریال با موضوع فتح خرمشهر و آزادسازی این شهر نشان دهنده تاثیر تغییرات اجتماعی بر روابط خانوادگی است که پدر و دختر را در مقابل یکدیگر قرار می دهد. دختر خانواده که کیمیا نام دارد بسیار پرسشگر و معترض است و در مقابل کیمیا پدرش که فردی نظامی، منضبط و قانونمند است.
ساخت و پخش «کیمیا» در زمان خود با حواشی نیز همراه بود که یکی از مهم ترین آن ها اعتراض خانواده شهید سید محمد جهان آرا به نمایش فرمانده دلاور ارتش خرمشهر بود. آنها تاکید کردند آنچه در این سریال پخش شده بدون هماهنگی آنها بوده و مورد تایید قرار گرفته است. نیست.
سیدمحمدحسین جهان آرا برادر شهید جهان آرا در گفت وگویی اظهار داشت: «کیمیا» سریال خوبی است و زحمات زیادی برای آن کشیده شده است اما سکانس های مربوط به شهید جهان آرا هم از نظر محتوایی و هم از نظر محتوایی ضعیف هستند. از نظر بازیگری و اینکه در برخی از سکانس ها برای یک شخصیت سطحی است. دوست داشته باش، چهره اش را مخدوش می کند.
اما حامد بهداد – بازیگر نقش شهید جهان آرا – درباره بازی در این نقش نوشت: معتقدم بازی در نقش محمد جهان آرا در سریال موهبتی است که برای من با وساطت و سپس با وساطت بوده و خواهد بود. شفاعت آن شهید در هر دو عالم بود.
محمد جهان آرا یکی از مخلص ترین و پاک ترین شهدای ایران زمین است. نامش از آزادی خرمشهر جدا نیست، هر چند تو نبودی و ندیدی شهر آزاد شود.
خداوند را شاکرم که فرصتی برای ایفای نقش آن شهید بزرگوار نصیبم شد و برای خانواده محترمشان دعا می کنم.»
«کیمیا» دو نویسنده داشت. مسعود بهبهانی نیا و زهرا پارسافر. بهبهانی نیا نویسنده معروف سریال نرگس، خانه پدری، ترانه مادری و کاواله در سال 1400 ناگهان دار فانی را وداع گفت.
جناب آقای بهبهانی نیا! من در زندگی کیمیایی که نوشتی دو سال عاشقانه زندگی کردم. با کیمیای تو، همراه با خامی و غرور و هیجان و پختگی و عشق، زندگی در جنگ را تجربه کردم. جنگی که در خاطره خود واقعی من چیزی جز ترس از آژیر و شیشه شکسته نبود. اما کیمیاگری شما به من درک عمیقی از شجاعت و اندوه داد. غمی که از سوختن شعله های هشت ساله برمی خیزد. شهامتی که از چشمان وطن پرستان می درخشید. درک عمیقی که تا به امروز در دم و بازدم من رخنه کرده است و آن را دوست دارم، هر چند با اشک، هر چند با نفرت.
امروز کیمیا عزیزم خالقش را از دست داد. چه خبر غم انگیزی…”
از دیگر حواشی، کیمیا گریم بازیگر جوان این سریال بود. مهراوه شریفی نیا که در قسمت هایی از این سریال با مادرش همبازی بود، در سنین پیری با تغییر چندانی در چهره اش مواجه نشد؛ مثل چیزی که در سریال ستایش دیدیم و نقدهای جدی زیادی به همراه داشت. آرایش شریفی نیا در دوران پیری با افزودن یک عینک انجام می شد و هیچ تفاوتی با دوران جوانی اش نداشت.
انتقادات به گریم برخی از بازیگران «کیمیا» سرانجام صدای طراح گریم را درآورد. آنطور که امیر اسکندری که پیش از این طراحی گریم سریال هایی چون «بوعلی سینا» و «ابراهیم خلیل الله» را بر عهده داشت، گفت: عمده مشکلات طراحی گریم ناشی از کمبودهای مالی و البته بازیگران بوده است. عدم همکاری مهراوه شریفی نیا گفت اجازه نمی دهم با لاتکس به صورتم چسب بزنی یا لنز به چشمم نزنم و روی صورتم خط نکشم و تهیه کننده و کارگردان به راحتی پذیرفتند.
اما شریفی نیا در پاسخ به این اظهارات گفت: برای دوره جوانی دو ساعت و برای فصل سوم یک ساعت گریم می کردم اما شاید اشتباهم این بود که عینک «ستایش» را از او امانت گرفتم!
مهراوه شریفی نیا که در برنامه احسان علیخانی حضور داشت با لحنی تند گفت: سریال کیمیا با 110 قسمت با آن همه مشکلات و سختی ها ساخته شد اما متاسفم که مردم کمتر به محتوای سریال توجه کردند و فقط به آرایش آن توجه کرد “
در همین رابطه جواد افشار – کارگردان «کیمیا» خطاب به میکاپ آرتیست مهرآوه شریفی نیا گفت: از مصاحبه امیر اسکندری اطلاعی ندارم و باید بگویم حرف های منتسب به او بسیار غیرمنطقی است. مثلاً چطور می شود هر چه بازیگر می گوید قبول کنیم، باید ببینیم اسکندری چنین حرفی زده یا نه. با توجه به درک امیر اسکندری از روابط حرفه ای و سلسله مراتب، فکر نمی کنم چنین حرف هایی زده باشد. این کارگردان افزود: باید دید مصاحبه او و نقدهایی که به گریم مهرآوه شریفی کرد صحت دارد یا خیر؟
با همه این انتقادات به «کیمیا» تنها به گریم و این مقوله ها محدود نشد. همانطور که مرتضی قاضی – نویسنده و پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس و مقاومت – در پایان قسمت های مربوط به جنگ در این سریال گفت: آنچه به نمایش درآمد تصویر دقیقی از مقاومت نیروهای ارتش در مقاومت خرمشهر نبود.
وی تاکید کرد: داستان این سریال در برهه ای تاریخی می گذرد و به تاریخ ایران و وقایع آن توجه ویژه ای دارد. سوال اینجاست که با توجه به این موضوع چرا نگاه جامع تری به تاریخ شفاهی در ساخت فیلم ها و سریال ها وجود ندارد؟
اما جواد افشار در نهایت با توجه به انتقادات سریال «کیمیا» آب پاکی روی دست منتقدانش ریخت و گفت: قطاری را که سرعت نگیرد سنگ نمی زنند.
