چند سال پیش بود که تصاویر خانه ای مخروبه در محله تاریخی پامنار انتهای کوچه آقاموسی دست به دست هم در فضاهای مجازی می رفت. در ابتدا نام این خانه را «شکوه السلطنه» گذاشتند، زیرا برخی معتقد بودند همسر متاهل ناصرالدین شاه و مادر مظفرالدین شاه در اواخر عمر او در این خانه زندگی می کردند.
به گزارش ایلنا، تا زمانی که تاریخ پژوهان تهران اعلام کردند خانه شکوه السلطنه در ضلع شمالی خیابان پامنار قرار دارد، بنابراین نسبت دادن خانه واقع در ضلع شرقی محله تاریخی پامنار که همچنین جنوب باغ شعاءالسلطنه سابق. همچنین بر اساس نقشه های ثبت شده تهران در دو قرن پیش که نام این خانه به نام «امین لشکر» ثبت شده بود، نام خانه تغییر کرد، اما سرنوشت آن تغییر نکرد.
«وحیدرضا شهاب محد» پژوهشگر و فعال بافت تاریخی تهران به خبرنگار ایلنا گفت: واقعیت این است که اواخر دهه 90 بود که شهرداری منطقه 12، همزمان با پرداخت بخشی از این بنا، مالکیت این بنا را به عهده گرفت. از پول بنای تاریخی امین لشکر، مالک و شهرداری بر سر پرداخت مبلغ با هم اختلاف داشتند. از یک سو قیمت زمین و ملک در کشور با رشد انفجاری مواجه شد و مالک نیز در صدد برهم زدن معامله بود تا اینکه سه دنگ این ملک توسط یکی از سازندگان کوچه دولت خریداری شد. آن را خرید و سه دانگ به مالکیت مالک جدید درآمد و سه دانگ دیگر در اختیار شهرداری قرار گرفت تا اینکه شهرداری بقیه پول را پرداخت کرد و سند این ساختمان 6 دانگ در مالکیت بود. شهرداری منطقه 12 تهران.
وی ادامه داد: متاسفانه تغییر مدیریت در شهرداری منطقه 12 و فوت مالک باعث شد تا وضعیت بنای تاریخی امین لشکر کاملا نامشخص و چالش برانگیز شود. در حال حاضر روایات مختلفی وجود دارد، از یک سو شهرداری منطقه 12 مدعی است مبلغ سه دانگ دیگر پرداخت شده است و از سوی دیگر علیرغم موافقت وراث با واگذاری ملک به شهرداری، یکی از وراث بر اساس آخرین حکم مراجع قضایی شکایت کرده است. معامله این ساختمان ممنوع بوده و امکان انتقال سند به نام شهرداری منطقه 12 وجود ندارد.
این پژوهشگر میراث فرهنگی استان تهران ادامه داد: تغییر مدیریت در سال 1400 در شهرداری منطقه 12 باعث شد تا مدیران جدید که از این واگذاری اطلاعی نداشتند تا این لحظه نتوانند مشکل این بنای تاریخی را حل کنند. و بیش از سه سال است که شهرداری هیچ اقدام حفاظتی برای جلوگیری از تخریب بیشتر این بنای تاریخی انجام نداده است.
شهاب موحد تاکید کرد: اواخر سال گذشته بود که میراث فرهنگی این بنای تاریخی را به ثبت رساند، اما وزارت میراث فرهنگی هیچ اقدامی برای مرمت و حفاظت از این بنا انجام نداده است، این در حالی است که بسیاری از قسمتهای این بنا فروریخته و معتادان هم اکنون اقدام به ساخت این بنا کردهاند. خانه در خانه امین لشکر.
به گفته این فعال میراث فرهنگی در تهران، فصل بارندگی آغاز شده و سقف این بناهای تاریخی سنگین است و به دلیل نبود آبراه، باران باعث ریزش قسمت هایی از این بنا می شود. بنابراین دیروز پس از بازدید حضوری از این بنای تاریخی متوجه شدم قسمتی از سقف خانه امین لشکر ریزش کرده است.
وی گفت: با توجه به اینکه شورای شهر بودجه ای را برای مرمت تعدادی از خانه های تاریخی شهر تهران تصویب کرده است و کارشناسان سازمان فرهنگی هنری شهرداری نیز اخیرا از این بنا بازدید کرده اند اما هنوز اقدامی انجام نداده اند.
«امین لشکر» از بزرگان دربار قاجار با نام کامل «میرزا قهرمان قمشایی اصفهانی امین لشکر» بود که در سال 1292 هجری قمری وزیر گمرکات و رئیس خلصجات بود و در آن سالها بنای بزرگی بنا کرد. عمارت آجری زیبا و بسیار مجلل در ضلع شرقی میدان توپخانه. . عبدالله مستوفی در صفحه 138 جلد اول زندگینامه اینجانب درباره این عمارت نوشته است: «مبلغی به ناصرالدین شاه داد تا در میدان و بنای دروازه را اجازه دهد و به آن اضافه کرد. زرق و برق میدان با گچبری مجلل و بنای زیبایش، اما ولخرجی بود و در نهایت به خاطر اعمالش مجبور شد آن خانه مجلل را بفروشد. محل استقرار بانک سلطنتی یا شاهشاهی بریتانیا و پس از آن بانک تجاری ایران نیز در آنجا قرار داشت.
امین لشکر به عنوان وزیر گمرک و رئیس خلصجات پول زیادی گرفت و کم آورد. وی در دوم ذی حجه سال 1302 قمری از سمت خود برکنار شد. با اینکه شاه 15 هزار تومان بدهی خود را بخشید، مجبور شد خانه و عمارت خود در میدان توپخانه را به شاه تحویل دهد.
در صفحه 406 روزنامه اعتمادالسلطنه آمده است که «امین الدوله خانه امین لشکر را به مبلغ 15 هزار تومان از شاه خرید که در ازای آن یک گردنبند الماس 8000 تومانی و 7 هزار تومان نقداً به او داد. ” (تهران نامه – داریوش شهبازی)
