شب قدر، راهی برای روشنایی قلب و ذهن

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، یکی از مهمترین اقدامات شب قدر است شب زنده است؛ امام رضا (آ) می گوید: شب بخیر، قلب روشن می کند و بینش، بصیرت، درون بینی افزایش. (بحار الانوار، سی ۹۷، پ 89). از این رو توجه به ابعاد شب قدر و آثار آن حائز اهمیت است.

برخی از فیلسوفان شب زنده آنها آن را فرصتی برای تأمل، تفکر خلاق و رهایی از مشغله های روزمره می دانند. ژان پل سارتر (فیلسوف اگزیستانسیالیست) شب بیداری را فرصتی برای آزادی فردی و رهایی از قید و بند جامعه می داند; او معتقد است در سکوت شب انسان می تواند به وجود خود تأمل کند و به اصالت خود دست یابد.

مارتین هایدگر (فیلسوف آلمانی) معتقد بود که شب زمان مناسبی برای تفکر فلسفی است و در تاریکی شب می توان انسان را از دغدغه های روزمره رها کرد و عمیقاً به هستی فکر کرد; همچنین فردریش نیچه (فیلسوف آلمانی) شب بیداری را فرصتی برای خلاقیت، نوآوری، رهایی ذهن انسان از محدودیت های روزمره و رسیدن به ایده های جدید می دانست.

هوشیاری دل را روشن می کند

در روایات، قلب نورانی به قلبی اطلاق می شود که سرشار از علم، خشوع، مهربانی و بخشش باشد; چنان که در حدیثی از حضرت علی (ع) می خوانیم: «نرم ترین دل ها آن است که خشوع بیشتری داشته باشد». همچنین در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است که: «بهترین دلها، دلهایی است که آمرزنده ترند».

در بسیاری از روایات معنوی و عرفانی، نورانیت قلب، تجربه ای عمیق و تحول آفرین شمرده می شود که به افزایش بینش، آگاهی و عشق می انجامد. فرزند پسر عربی در کتاب میخک ها تصمیم وی بیان می کند: نورانیت دل را تجربه وحدت می داند که در آن انسان خود را با همه هستی یکی می بیند. بنابراین قلب نورانی قلبی است که انسان با درک عمیق بتواند وحدت و یگانگی میان خود و هستی را در آن درک کند.

ویلیام جیمز (فیلسوف و روانشناس آمریکایی) در کتاب خود با عنوان «انواع تجارب دینی» می نویسد: «روشن شدن قلب تجربه حالات عاطفی مثبت مانند عشق، شادی و همدلی است. مزلو (روان شناس آمریکایی) در کتاب «به سوی روان شناسی هستی» می گوید: «نور قلب به معنای خودشکوفایی و تحقق همه ظرفیت های انسان است».

بیدار ماندن در شب بینش را افزایش می دهد

بینش به معنای درک عمیق و دقیق یک موضوع یا موقعیت است. این درک فراتر از دانش سطحی و سطحی است و در لایه های عمیق تر و پنهان تر موضوع نفوذ می کند. بینش به فرد توانایی پیش بینی رویدادهای آینده را می دهد، این توانایی مبتنی بر درک عمیق فرد از موضوع یا موقعیت و الگوهای گذشته است، همچنین بینش باید عملی و کاربردی باشد، بنابراین فردی که بصیرت دارد می تواند از دانش و درک استفاده کند. حل مشکلات و تصمیم گیری صحیح

در فلسفه اسلامی، بصیرت نوعی شناخت قلبی یا علم حضوری شمرده می شود که با استدلال و برهان به دست نمی آید، بلکه با تزکیه نفس و تهذیب اخلاقی حاصل می شود و نیازمند صفای باطن و نورانیت وجدان است.

برخی از فیلسوفان مانند مارتین هایدگر، بصیرت را نوعی «درک معنای زندگی» بدانند; در مقابل، دیگران مانند ریچارد رورتیبینش را نوعی «نگرش عمل‌گرایانه» یا «حل مسئله در موقعیت‌های خاص» نیز بر اساس عقیده تعریف کنید. کانتبصیرت نوعی توانایی قضاوت اخلاقی است.

با وجود این، شب قدر می تواند بر دل و اندیشه شب نشینان تأثیر بگذارد و ابعاد رفتاری و ذهنی انسان را منسجمتر سازد و در راستای درک بهتر معنای زندگی و دستیابی به راه حلی کارآمدتر برای حل مشکلات زندگی ارتقا دهد.