آمار نگران‌کننده خودکشی در گروه‌های سنی پایین‌تر از ۱۲ سال

سید محمد بطحایی رئیس سازمان امور اجتماعی کشور به تشریح وضعیت پدیده خودکشی در کشور پرداخت و گفت: مواجهه با پدیده خودکشی مانند سایر آسیب های اجتماعی دارای دو جنبه است. جنبه اول، برخورد عمیق و مداخله اساسی تر با این پدیده است. به این معنا که باید آموزش های لازم را انجام دهیم تا آستانه تحمل و تاب آوری افراد را به گونه ای بالا ببریم که افراد در مواجهه با کوچکترین شکست های زندگی خود دست به خودکشی نزنند.

به گزارش ایلنا، وی افزود: عامل اصلی این حادثه و این آسیب اجتماعی این است که مردم به حدی از تحمل می رسند که احساس می کنند دیگر ثبات برایشان مقدور نیست و در نتیجه دست به خودکشی می زنند. این آستانه تحمل یا تاب آوری افراد در برابر رویدادهای اجتماعی قابل افزایش یا کاهش است. آنچه می تواند مقاومت افراد را در برابر حوادث و بدبختی های زندگی افزایش دهد، آموزش هایی است که به آنها داده می شود و مهارت هایی که باید کسب کنند.

بطحایی با انتقاد از ضعف نظام آموزشی کشور در این زمینه خاطرنشان کرد: متاسفانه در نظام آموزشی کشور چه در مدرسه و چه در دانشگاه با مشکل جدی مواجه هستیم. به گونه ای که ممکن است یک نوجوان 9 یا 10 ساله در مقابل کوچکترین فشاری در زندگی، خانواده یا مدرسه، بلافاصله دست به خودکشی بزند و متأسفانه در مواردی جان خود را از دست بدهد.

وی اولین نوع مداخله در پدیده خودکشی را اقدامی پیشگیرانه دانست و تصریح کرد: این اولین نوع مداخله ای است که همه کشورها و جوامع با آن سروکار دارند اما متاسفانه هنوز در کشور ما به طور موثر آغاز نشده است. برنامه های درسی دانشگاه ها و مدارس همچنان به این موضوع توجه کافی ندارند و نسبت به آن بی تفاوت هستند.

وی در ادامه به تشریح نوع دوم مداخله پرداخت و اظهار داشت: اما برخورد نوع دوم، واکنش اضطراری و سریع به این پدیده است. به عبارت دیگر، اگر فردی یک بار دست به خودکشی بزند، احتمال وقوع آن در آینده برای این فرد بسیار بیشتر است، باید ساختارهای لازم برای مداخله موثر به صورت موردی فعال شود.

وی با اشاره به نقش نهادهای مسئول در این زمینه گفت: در کشور ما اورژانس اجتماعی و مراکز «سراج» وابسته به وزارت بهداشت این کار را بر عهده دارند و تلاش زیادی می کنند اما این تلاش ها کافی نیست. هنوز روش مداخله برای افرادی که در معرض خطر خودکشی هستند یا افکار خودکشی دارند یا سابقه اقدام به خودکشی ناموفق دارند کامل و کارآمد نیست.

ما راه های نرفته زیادی داریم

بطحایی با اشاره به آمار پدیده خودکشی در کشور گفت: متاسفانه در سال های اخیر با روند صعودی میزان خودکشی چه در عمل و چه در موارد منجر به فوت مواجه بوده ایم. اگرچه میزان خودکشی در ایران چه از نظر اقدام و چه از نظر مرگ بر اثر خودکشی کمتر از میانگین جهانی است، اما سیر آن در کشور ما رو به افزایش است.

وی افزود: برخی کشورها با مداخلات هدفمند توانسته اند آمار خودکشی را کاهش دهند. به عنوان مثال تعدادی از کشورهای اروپایی و حتی کره جنوبی و ژاپن در این زمینه به موفقیت هایی دست یافته اند.

به گفته وی، ایران نیز در سال های اخیر گام هایی در این راستا برداشته است. ما نیز در سه چهار سال اخیر تلاش های جدی را آغاز کرده ایم، اما هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن داریم. این موضوع به ویژه با گسترش فضای سایبری تشدید شده است. همانطور که می دانید فضای مجازی نقش بسزایی در پایین آوردن آستانه تحمل و تاب آوری افراد دارد و متأسفانه در برخی موارد حتی منجر به ترغیب افراد به خودکشی می شود.

آموزش روش های خودکشی بدون درد در فضای مجازی!

وی با ابراز نگرانی از انتشار مطالب خطرناک در فضای مجازی خاطرنشان کرد: اکنون سایت ها و شبکه هایی در فضای مجازی وجود دارد که افراد را به خودکشی تشویق می کنند و حتی روش های خودکشی بدون درد را آموزش می دهند. با گسترش این فضا، میزان خودکشی افزایش یافته و لازم است بسیار فعالتر از گذشته با این آسیب اجتماعی برخورد کنیم.

افزایش نگران کننده مصرف مواد مخدر در 6 ماه گذشته

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور در پاسخ به این سوال که آیا خودکشی در بین دانش آموزان افزایش یافته است، توضیح داد: بله، متاسفانه به ویژه در گروه سنی زیر 12 سال که قبلا بسیار نادر بود، اکنون شاهد افزایش موارد خودکشی و حتی مرگ ناشی از خودکشی هستیم.

بطحایی در ادامه در پاسخ به این سوال که با تعطیلی مراکز حمایتی زنان آسیب دیده توسط شهرداری، با توجه به خطرات احتمالی برای این زنان چه اتفاقی می افتد؟ وی گفت: خوشبختانه از سال گذشته با گسترش اورژانس اجتماعی که توسط سازمان بهزیستی در حال توسعه است اقدامات خوبی آغاز شده است. امیدواریم در سال 1404 گام های جدی تری برداشته شود زیرا منابع مناسبی از نظر اعتبارات به این بخش اختصاص یافته است. شورای اجتماعی کشور نیز حمایت های خود را نسبت به گذشته افزایش داده است تا بتوانیم گام های موثرتری در توسعه اورژانس اجتماعی برداریم. امیدواریم امسال این آسیب کمتر شود.

وی افزود: در بازدیدهایم از مراکز اورژانس اجتماعی مشاهده کرده ام که حمایت از زنان آسیب دیده در این مراکز نسبت به سال گذشته با سرعت و گسترده تری افزایش یافته است.

بطحایی کاهش خشونت را یکی از شاخص های بهبود دهنده در حوزه آسیب های اجتماعی دانست و بیان کرد: یکی از شاخص هایی که خوشبختانه با کاهش آسیب های اجتماعی مواجه بوده ایم بحث خشونت است. آمارها نشان می دهد که میزان خشونت به ویژه در درگیری های جمعی نسبت به سال های گذشته کاهش چشمگیری داشته است.

درگیری های جمعی در حال کاهش است

وی تصریح کرد: ممکن است عده ای با دیدن اخبار متعدد فکر کنند خشونت بیشتر شده است اما باید توجه داشت که سرعت و حجم انتشار اخبار در شبکه های اجتماعی این تصور را ایجاد می کند. آمارهای رسمی نیروی انتظامی، پزشکی قانونی و وزارت بهداشت نشان می دهد که میزان خشونت و به ویژه درگیری های جمعی رو به کاهش است.

بطحایی در ادامه گفت: از ابتدای سال جاری در شهر تهران همکاری شهرداری تهران، قوه قضائیه، وزارت کشور و بهزیستی برای حمایت از زنان آسیب دیده آغاز شده است. اقدامات مقدماتی خوبی انجام شده اما هنوز به مرحله عملیاتی نرسیده ایم. در صورت تحقق این طرح، انتظار می رود الگوی موفقی ارائه شود که در سراسر کشور قابل استفاده باشد تا سایر استان ها نیز از آن بهره ببرند.

وی تاکید کرد: موضوع زنان آسیب دیده را به عنوان یک معضل جدی اجتماعی می شناسیم و آن را در دستور کار داریم. امیدواریم با تخصیص منابع کافی بتوانیم خانه های تأمین و حمایت از زنان آسیب دیده را گسترش دهیم.

وی ادامه داد: زیرا اگر از زنان آسیب دیده حمایت نشود، منشا بسیاری از آسیب های دیگر در جامعه می شوند. به همین دلیل اولین قدم در مقابله با برخی آسیب های اجتماعی حمایت از این زنان است تا بتوانند به زندگی سالم خود بازگردند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا آمار دقیق آسیب های اجتماعی اعم از اعتیاد و خودکشی اعلام نمی شود، توضیح داد: آمار برخی آسیب های اجتماعی از جمله خودکشی معمولا به صورت عمومی اعلام نمی شود زیرا انتشار آنها می تواند به گسترش آن کمک کند. این یک سرپوش نیست، اما تجربه جهانی نشان می دهد که در برخی موارد، اعلام آمارهای گسترده می تواند به گسترش آن آسیب کمک کند.

وی در خصوص وضعیت اعتیاد در کشور افزود: متأسفانه با شیوع اعتیاد به ویژه در زمینه مصرف مواد مخدر صنعتی مواجه هستیم. هرچه جلوتر می رویم، استفاده از مواد سنتی کاهش می یابد و مواد صنعتی یا کامپوزیتی جایگزین می شوند. این در حالی است که اثرات و پیامدهای مصرف مواد صنعتی بسیار عمیق تر و درمان آن دشوارتر از مواد سنتی است. به همین دلیل می توان گفت که روند افزایشی در حوزه اعتیاد وجود دارد، اما نمی خواهم بگویم این افزایش تند است، اما در کل روند رو به افزایش است.

بطحایی تصریح کرد: چیزی که بیشتر از خود اعتیاد نگران کننده است، افزایش اعتیاد به مواد مخدر است. فردی که فقط یک بار یا گهگاه از مواد افیونی استفاده می کند در تعریف علمی «معتاد» محسوب نمی شود. به عنوان مثال، فردی که یک بار در ماه یا هر دو تا سه ماه یک بار در یک مهمانی از مواد افیونی استفاده می کند، رسماً به عنوان معتاد طبقه بندی نمی شود.

وی تاکید کرد: اما متأسفانه شدت افزایش مصرف این نوع تفننی بسیار بیشتر از رشد تعداد معتادان است. یعنی کسانی که به طور موقت و برای عبور از یک استرس موقت از مواد افیونی استفاده می کنند در کشور ما به خصوص در شش ماه اخیر رشد چشمگیری داشته اند.

اعتیاد در حال افزایش است

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور گفت: متاسفانه مصرف مشروبات الکلی به همین منظور یعنی فرار موقت از استرس در حال افزایش است.

بطحایی ادامه داد: برای روشن شدن موضوع باید اشاره کنم که چنین وضعیتی در دنیا وجود دارد. امروزه حدود 300 میلیون نفر بالای 16 سال در جهان حداقل سالی یک بار مواد مخدر مصرف می کنند. البته این به این معنا نیست که این 300 میلیون نفر معتاد هستند، بلکه به این معناست که تجربه مصرف را داشته اند.

وی افزود: اما نکته مهم در اینجا این است که فردی که ماهی یک بار مواد مخدر مصرف می کند معمولا فاصله زمانی مصرف خود را کاهش می دهد. از یک بار در ماه به سه هفته و سپس دو هفته و سپس یک بار در هفته می رسد. در نهایت وارد کلاس معتادان می شود و سپس تبدیل به یک معتاد تمام عیار می شود که احتمال بازگشت از آن تقریباً صفر است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: به همین ترتیب باید گفت تعداد معتادان در کشور رو به افزایش است اما نرخ رشد بالا نیست. اما کسانی که به صورت مفرح و در مهمانی ها یا ناخواسته از مواد افیونی استفاده می کنند، میزان رشد و فراوانی در این گروه بسیار بالاست.