به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، در عصر انفجار اطلاعات و گسترش بی سابقه رسانه های دیجیتال، کودکان و نوجوانان دیگر تنها مخاطبان منفعل و در نقش تولیدکننده نیستند. بازنشر و حتی تحلیلگران محتوا نیز به نظر میرسند که این تغییر نقش پیامدهای عمیقی بر رشد روانی، اجتماعی و هویتی آنها دارد و رسانهها دیگر فقط ابزاری برای سرگرمی یا اطلاعات نیستند. آنها به میدان شکل گیری معنا، ارزش و خودانگاره تبدیل شده اند، میدانی که کودک با هر کلیک، هر تصویر و هر پیام بخشی از هویت خود را بازتعریف می کند.
تصویر ذهنی کودک از خود، خانواده، جامعه و آینده، پیش از آنکه از تجربیات زیسته شکل بگیرد، در تعامل با رسانه ها ساخته و بازسازی می شود و این تصویر، اگر بدون راهنمایی، تحلیل و گفتگو شکل بگیرد، می تواند بازتابی تحریف شده از واقعیت باشد و رسانه با قدرت بازنمایی خود می تواند هم آینه ای برای تشخیص، هم فیلتر برای تشخیص، و هم فیلتری باشد که برای تشخیص، تشخیص و چشم انداز آنها وجود دارد. و برجسته کردن، آنها می تواند مسیر شناخت را تغییر دهد. در جهت خاصی هدایت کردن
در این میان کودکان و نوجوانان با رسانه هایی مواجه می شوند که اغلب منطق دارند بالغتجاری یا سیاسی، و آنها در معرض پیام هایی قرار می گیرند که گاهی با نیازهای رشدی آنها ناسازگار است و تبلیغات، الگوهای فرهنگی و روایت های بصری می توانند استانداردهایی را تحمیل کنند که نه تنها واقعی نیستند، بلکه مضر هستند و کودکانی که تصویر خود را در رسانه ها نمی بینند یا با تصاویر تحقیرآمیز مواجه می شوند، ممکن است دچار بحران تعلق، انکار هویت یا احساس طرد شدن شوند.
کودکان و نوجوانان نیاز به بازخورد، تایید و معنا دارند و رسانه ها با الگوهای تکراری و گاه کلیشه ای به این نیاز پاسخ می دهند و با توجه به فراگیر شدن فضای مجازی و ارتباطات مجازی، انتخاب معیارهای ارزشمند از میان معیارهای نادرست، کودکان و نوجوانان را در معرض آسیب های جدی روانی قرار می دهد و سواد رسانه ای به کودکان و نوجوانان کمک می کند تا بین روابط واقعی و مجازی خود تمایز قائل شوند. اندازه گیری انسان
سواد رسانه ای ابزاری حیاتی برای حفظ سلامت روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان است
مائده سلیمی، روانشناسی بالینی کودک و نوجوان به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه رسانه ها نقش تعیین کننده ای در شکل گیری تصویر ذهنی کودکان و نوجوانان از خود و جهان اطراف دارند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: سواد رسانه ای ابزاری حیاتی برای حفظ سلامت روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان است و باید توجه داشت که رسانه ها به ویژه در عصر دیجیتال به یکی از منابع اصلی شناخت و تفسیر کودکان و نوجوانان تبدیل شده اند.
وی با بیان اینکه تصاویر، ویدئوها، سریال ها و شبکه های اجتماعی نه تنها اطلاعاتی را ارائه می دهند، بلکه بیانگر الگوهای رفتاری، ارزش ها و معیارهای زیبایی نیز هستند، می افزاید: در این فضا کودکان و نوجوانان با حجم عظیمی از پیام های مستقیم و غیرمستقیم مواجه می شوند که می تواند در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی آنان تاثیرگذار باشد.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه یکی از مهم ترین تأثیرات رسانه ها شکل دادن به خودانگاره است، اظهار کرد: نوجوانان در شبکه های اجتماعی با مقایسه مداوم خود با دیگران سعی در ارائه تصویری قابل قبول و جذاب از خود دارند و این روند در صورت عدم آگاهی و حمایت روانی می تواند منجر به اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و یا حتی کاهش اعتماد به نفس شود.
رسانه ها با برجسته کردن مدل های خاصی از موفقیت، زیبایی یا محبوبیت، استانداردهایی را تحمیل می کنند که با واقعیت زندگی نوجوانان سازگار نیست. آنها از طریق روایتهای خبری، تبلیغات و داستانهای تصویری، دیدگاههایی از خانواده، مدرسه، جامعه، فرهنگ و سیاست را ارائه میکنند که گاهی کلیشهای، تحریفشده یا جهتدار هستند و میتوانند نگرشهای نادرست یا محدودکننده را در ذهن مخاطبان جوان ایجاد کنند.
سرمایه گذاری در آموزش سواد رسانه ای یک ضرورت آموزشی و یک مسئولیت اجتماعی است
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی سواد رسانه ای به عنوان یک مهارت حیاتی مطرح می شود، می گوید: سواد رسانه ای به کودکان و نوجوانان کمک می کند تا پیام های رسانه ای را تحلیل، ارزیابی و تفسیر کنند، تفاوت واقعیت و بازنمایی را تشخیص دهند و در برابر تأثیرات منفی مقاومت بیشتری داشته باشند و این سواد شامل شناخت ساختار رسانه، اهداف تولید محتوا و مهارت تفکر انتقادی است.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان با بیان اینکه آموزش سواد رسانه ای باید از سنین پایین شروع شود و با توجه به سطح شناختی و عاطفی کودک طراحی شود، می افزاید: فعالیت هایی مانند تحلیل تبلیغات، بررسی پیام های پنهان در کارتون و یا بحث در مورد تاثیر شبکه های اجتماعی می تواند زمینه ساز رشد این مهارت و مشارکت والدین در کودکان باشد. می تواند به صورت ایمن و آگاهانه با رسانه ها تعامل داشته باشد محیط زیست
سلیمی خاطرنشان میکند: رسانهها میتوانند هم تهدید و هم فرصت باشند و اگر کودکان و نوجوانان به درستی آموزش ببینند، رسانهها میتوانند بستری برای رشد خلاقیت، یادگیری و تعامل اجتماعی مثبت باشند، اما بدون سواد رسانهای، همین ابزارها ممکن است منشأ اضطراب، انزوا یا تحریف هویت شوند، بنابراین سرمایهگذاری در سواد رسانهای نه تنها یک مسئولیت اجتماعی است، بلکه سواد رسانهای نیز یک مسئولیت است.
در عصر امروز رسانه ها یک جهان بینی ایجاد می کنند
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه در دنیای امروز رسانه ها نه تنها اطلاعات را منتقل می کنند، بلکه جهان بینی ایجاد می کنند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: کودکان و نوجوانان قبل از تجربه مستقیم از جهان، از طریق رسانه با مفاهیم خوب، بد، زیبا، موفق یا قابل قبول آشنا می شوند و این آشنایی اگر بدون نقد و تحلیل نباشد، می تواند به شکل گیری یک تصویر کلیشه ای محدود از خود و دیگران منجر شود.
وی با بیان اینکه رسانه ها اغلب شخصیت هایی را که با روایت های ساده شده و با واقعیت زندگی بسیاری از کودکان و نوجوانان فاصله دارند، به عنوان الگو معرفی می کنند، می افزاید: این فاصله به ویژه در جوامعی که دارای تنوع فرهنگی یا اقتصادی هستند، می تواند احساس طرد شدن یا عدم کفایت را در مخاطب خردسال تقویت کند و کودکانی که تصویر خود را در رسانه نمی بینند یا دچار بحران تعلق می شوند.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه از منظر روانشناسی رشد، کودکان و نوجوانان در مرحله ای قرار دارند که نیاز به بازخورد، تایید و معنا دارند و بیان می کند: رسانه ها با الگوهای تکراری و گاه حتی کلیشه ای به این نیاز به صورت مصنوعی پاسخ می دهند و نوجوانی که در فضای مجازی برای دوست داشتن ها ارزش قائل است، در معرض آسیب جدی و حمایت از رسانه ای نقش روانی قرار می گیرد. کودک و نوجوان بین واقعی و تشخیص تایید مجازی
سواد رسانه ای نوعی آموزش ذهنی است
وی با بیان اینکه سواد رسانه ای تنها مهارت تحلیل نیست، بلکه نوعی آموزش ذهنی است، ادامه می دهد: این آموزش کودک را قادر می سازد نه تنها پیام های رسانه ای را مصرف کند، بلکه در مورد آن فکر کند، سوال بپرسد و در صورت لزوم آن را رد کند.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه در جوامعی که رسانه ها نقش پررنگی در آموزش غیررسمی دارند، نبود آموزش سواد رسانه ای می تواند شکاف های آموزشی را عمیق تر کند، گفت: کودکانی که بدون راهنمایی وارد فضای دیجیتال می شوند نه تنها در معرض اطلاعات نادرست قرار می گیرند، بلکه ممکن است قربانی نمایش های تحقیرآمیز یا خشونت آمیز نیز شوند و سواد رسانه ای علیه این آموزش های تهاجمی است.
رضازاده با بیان اینکه رسانه می تواند بستر رشد، گفت و گو و همدلی باشد، می افزاید: مخاطبان رسانه باید به ابزارهای شناختی و تحلیلی مجهز شوند و باید توجه داشت که سواد رسانه ای کودک را از مصرف کننده منفعل به مشارکت کننده فعال تبدیل می کند و این تحول نه تنها برای ارتقای سلامت روانی فرد و ارتقای سلامت روانی افراد جامعه و کمک به ارتقای سلامت روانی افراد جامعه و کمک به ارتقای سلامت روانی بیشتر جامعه است. تحریفات
سواد رسانهای نه تنها مهارت تحلیل نیست، بلکه نوعی تربیت ذهنی و اخلاقی است و این آموزش کودک را قادر میسازد که نه تنها پیامهای رسانهای را مصرف کند، بلکه درباره آن فکر کند، سؤال بپرسد و در صورت لزوم آن را رد یا بازسازی کند و چنین رویکردی قدرت انتخاب، استقلال فکری و مسئولیتپذیری را در نوجوان تقویت میکند و به طور کلی، سواد رسانهای را از مخاطب به مخاطب تبدیل میکند.
در این میان کودکانی که بدون راهنمایی و بدون داشتن اطلاعات صحیح وارد فضای دیجیتال می شوند نه تنها در معرض اطلاعات نادرست قرار می گیرند، بلکه ممکن است قربانی بازنمایی های تحقیرآمیز، خشونت آمیز یا تبعیض آمیز شوند و آموزش سواد رسانه ای نوعی واکسیناسیون آموزشی در برابر این خطرات است که ظرفیت رشد، گفتگو و خلاقیت را نیز فعال می کند.
از سوی دیگر، رسانهها ظرفیتهای منحصربهفردی برای آموزش، همدلی و رشد دارند و این در صورتی است که مخاطبان آنها به ابزارهای شناختی و تحلیلی مجهز باشند و کودکانی که سواد رسانهای دارند، بتوانند از رسانهها برای کشف جهان، ابراز وجود و تعامل سازنده با دیگران استفاده کنند که این امر مستلزم آموزش هدفمند، مشارکت والدین، مربیان و سیاستگذاران است. سواد رسانه ای پلی است بین دنیای رسانه و دنیای آموزش که اگر به درستی انجام شود می تواند مسیر رشد کودک را هموارتر و ایمن تر کند.
آینده آموزش کودک و نوجوان بدون درک نقش رسانه ها و بدون تجهیز نسل جوان به سواد رسانه ای، آینده ای آسیب پذیر خواهد بود و توجه به سواد رسانه ای به ساختن جامعه ای آگاه تر، متنوع تر و مقاوم تر در برابر انحرافات رسانه ای کمک می کند و سواد رسانه ای یک مهارت جانبی نیست، بلکه یک ضرورت آموزشی و اجتماعی در این عصر است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
