هفته گذشته از رسانه های اصلی گرفته تا شبکه های اجتماعی از قلب نیویورک تا تهران، قاهره، لبنان و کپنهاگ، تیتر اول همه رسانه های جهان و محافل سیاسی و رسانه ای و کاربران شبکه های اجتماعی، جوانی 34 ساله هندی الاصل متولد اوگاندا بود.
به گزارش هممهان، اغراق نیست اگر بگوییم «زهران ممدانی» به عنوان یک سوپراستار جهانی و مطرح ترین چهره سیاسی چند روزی در اخبار جهان ظاهر شد و توجه همگان را به خود جلب کرد. البته انتخاب غیرمنتظره او در یک انتخابات جنجالی و طولانی، دارای مولفه هایی بود که در سطح جهانی بسیار واکنشی و مکرر بود.
جوان مسلمان مهاجر در پایتخت اقتصادی جهان، سوسیالیست پیشرو در نماد سرمایه داری جهانی، در مواجهه با شخصیتی چون دونالد ترامپ، توانست از رقبا پیشی بگیرد و کلید نیویورک معروف و ملقب به “پایتخت جهان” را بدزدد.
اما فارغ از همه انگیزههای رسانهای و سیاسی پس از پیروزی ممدانی، آنچه این انتخاب را شایسته توجه و تأمل خاص میکند، تأثیرات کنونی و ابعاد روانی و واکنشهای احساسی به آن نیست، بلکه نقش و جایگاهی است که در آینده میتواند تأثیرات شگرف و تعیینکنندهای بر ساختار سیاسی ایالات متحده آمریکا به عنوان تنها کشور دارای هژمونی جهانی داشته باشد.
درست یک سال پیش و با بازگشت دونالد ترامپ به صحنه مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری، این جمهوری خواه فوق راست افراطی توانست علاوه بر در دست گرفتن کلید کاخ سفید، پرچم جمهوری خواهان را در خانه های ایالات متحده به اهتزاز درآورد و تمام مناصب انتخاباتی را به دست جمهوریخواهان بسپارد.
ترامپ نه تنها نامزد ریاست جمهوری است که جمهوری خواهان را در همه مناصب سیاسی پیروز کرد. مردی که سابقه سیاسی قابل توجه و قابل توجهی در الیگارشی حزب نداشت و در هنجارهای مرسوم کنش سیاسی نمی گنجید و حتی یک کرور پرونده قضایی با اتهامات هنگفت و آرای آتش زا داشت.
اما یک چیز برگ برنده ترامپ بود. رویکردهای پوپولیستی و شعارهای ضد ساختاری او که خود را قربانی سبعیت لایه های پنهان قدرت و الیگارشی قدرتمندان می دانست و ترامپ را نماد مبارزه با مفاسد اقتصادی و سیاسی جلوه می داد. این نوع تجلی هر دو حزب جمهوری خواه را هدف گرفت و توانست ضربه مهلکی به بدنه اصلی سیاستمداران لیبرال حزب دموکرات وارد کند و درس سختی به آنها بدهد که در دو انتخابات 2016 و 2024 به سراغ نامزدهایی از طبقات سنتی سیاستمداران لیبرال آمریکایی با برچسب های فانتزی از پیشگامان طبقه متوسط شهرنشین و پیشگامان طبقه متوسط شهری آمریکا و سیاستمداران اعتدال گرا رفتند.
سیاستی که در سال 2016 یک بار هم جواب نداد و در حالی که برنی سندرز از طیف پیشرو چپ حزب دموکرات توانست با ترامپ روبرو شود و در میان اقشار فرودست و جوانان و بخش بزرگی از طبقه متوسط از پایگاه رای خوبی برخوردار بود، با برکناری او و انتخاب هیلاری کلینتون، به نامزد غیرعادی و پوپولیست مانند ترامپ شکست خوردند. طبیعی بود که تکرار این اشتباه در انتخابات 2024 منجر به آن شکست مفتضحانه شد و یکی از بزرگترین شکست های انتخاباتی حزب دموکرات در چند قرن اخیر را رقم زد.
اما یک سال بعد و در همین روزها، بالاخره طیف مدرن و مترقی حزب دمکرات از زیر سایه املاک این حزب بیرون آمد و با حمایت از کاندیدایی متفاوت از رویکردهای معمول ضمن ترک عادت، پیروزی غافلگیرکننده و غیرمنتظره ای را در انتخابات شهرداری نیویورک به دست آورد. ممدانی جوان 34 ساله و مهاجر شیعه سوسیالیست است. هر کدام از آنها در جذب مخاطب و پیروزی مقابل تندروهای جمهوری خواه امتیازی برای او بود.
اما آنچه ممدانی را در این انتخابات و در آینده می تواند سرآغاز تحولات اساسی در حوزه و ساختار سیاسی ایالات متحده آمریکا کند، شعارها و رویکردهای پوپولیستی و غیر نخبه ای و پوپولیستی بود که وی به نمایندگی از یک چپ سوسیالیست با دغدغه های اقتصادی و معیشتی به مردم آمریکا ارائه کرد.
گرچه او به شعارهای محافظهکارانه، اجتماعی و روشنفکرانه توجه داشت، اما محور و کانون مبارزات او در انتخابات اخیر بر چنین رویکردی استوار بود. دقیقاً همان جنسیت و ماهیت شعارهای ترامپ که دلیل برکناری او در فضای سیاسی آمریکا بود، اما در جامعه هدف و در اولویت های معطوف به آن صد و هشتاد درجه متفاوت بود.
دونالد ترامپ یک پوپولیست تمام عیار راستگرا با دیدگاه سنتی مذهبی و حامی سرمایه داران افراطی و ملی گرایان در ایالات متحده بود. اما زهر ممدانی، یک پاپیست تمام عیار چپ با دیدگاه پیام رسان مدرنیستی و مذهبی، از اقشار زیردستان و ارزش های جامعه مهاجر در ایالات متحده حمایت می کند.
شاید تنها فردی که دقیقا یک سال پس از آن پیروزی بی چون و چرا می توانست چنین شکست مهلکی به ترامپ و حامیانش بدهد، فردی با همین رویکرد و مدل سیاسی و رفتاری بود. اکنون یک سال مانده به انتخابات سرنوشت ساز کنگره، ظهور ممدانی و موفقیت غیرمنتظره او، می تواند نقشه راه تغییر و تحول و ابزار تحمیل شکست کامل برای ترامپ و حامیانش را ترسیم و تبیین کند.
تعاملاتی که نه تنها بر سرنوشت مردم آمریکا و ساختار سیاسی آن تأثیر می گذارد، بلکه به دلیل نفوذ قوی و عمیق آمریکا بر نظم جهانی و معادلات نظام بین الملل، می تواند مسیر متفاوتی را برای جامعه جهانی و شهروندان دهکده جهانی رقم بزند.
اما پیروزی یک جوان مسلمان مهاجر و حامی فلسطین در شهر نیویورک با مختصات و ویژگی های خاص خود جالب و هیجان انگیز است. اما آنچه که ورای این احساسات عاطفی و لحظه ای و حتی پیروزی شخصی ممدانی مهم است، الگوی پیروزی بر ترامپ با آن شخصیت منحصر به فردی است که ممدانی از خود نشان می دهد و می تواند در آینده در آمریکا، اروپا و سراسر جهان جریان راست افراطی را مهار کند و موجی به راه بیندازد و آنها را مهار کند و عامل تحولات اساسی در عرصه سیاست جهانی شود.
