دیابت؛ قاتل خاموش یا بیماری قابل کنترل؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، دیابت یک اختلال متابولیک مزمن است که در آن بدن قادر به تولید انسولین کافی یا استفاده موثر از آن نیست و این امر منجر به افزایش سطح قند خون می شود. این بیماری که به قاتل خاموش نیز معروف است در صورت عدم کنترل می تواند آسیب جدی به سیستم های حیاتی بدن وارد کند. دیابت به دو نوع اصلی تقسیم می شود. نوع 1 که وابسته به انسولین است و اغلب در کودکان و نوجوانان رخ می دهد و نوع 2 که شایع ترین نوع است و بیشتر با سبک زندگی ناسالم، چاقی و کم تحرکی همراه است.

پیشگیری از دیابت به ویژه نوع 2 مستلزم تغییر اساسی در سبک زندگی است. محققان بر این باورند که حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم موثرترین راه برای پیشگیری از این بیماری است. ورزش سلول‌های بدن را نسبت به انسولین حساس‌تر می‌کند و از قند خون بهتر استفاده می‌شود و رژیم غذایی سالم که بر کاهش مصرف قندهای ساده، چربی‌های اشباع شده و افزایش مصرف فیبر، سبزیجات و غلات سبوس‌دار متمرکز باشد، نقش اساسی در کاهش خطر ابتلا به دیابت دارد.

درمان و کنترل دیابت یک فرآیند مستمر و مادام العمر است که نیازمند تعهد بالای بیمار است و درمان دیابت نوع 1 تزریق منظم انسولین است، زیرا بدن دیگر قادر به تولید آن نیست و در دیابت نوع 2، درمان ممکن است شامل داروهای خوراکی کاهش دهنده قند خون، تزریق انسولین یا ترکیبی از هر دو باشد و هدف از درمان، جلوگیری از افزایش قند خون خطرناک در محدوده طبیعی است.

عوارض دیابت گسترده و گاهی کشنده است. قند خون بالا در طولانی مدت می تواند به عروق خونی کوچک و بزرگ آسیب برساند که می تواند منجر به بیماری قلبی و سکته، نارسایی کلیه، آسیب عصبی (نوروپاتی) و مشکلات بینایی تا حد کوری شود. یکی از عوارض شایع زخم پای دیابتی است که به دلیل ضعف گردش خون و آسیب عصبی به سختی بهبود می یابد و در موارد شدید ممکن است منجر به قطع عضو شود.

دیابت مجموعه ای از اختلالات متابولیک به هم پیوسته است / چه عواملی بر دیابت تأثیر می گذارد؟

مریم رجالی، پزشک خانواده و دیابت به خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه دیابت فقط افزایش ساده قند خون نیست، بلکه مجموعه ای از اختلالات متابولیکی به هم پیوسته است که ارتباط تنگاتنگی با سایر بیماری های مزمن مانند فشار خون، چربی خون، اضافه وزن، چاقی و کبد چرب دارد، گفت: این بیماری ها به گونه ای در هم تنیده شده اند که بدون کنترل و مدیریت همزمان آنها، درمان موثر هیچ یک از آنها به تنهایی امکان پذیر نخواهد بود.

وی با بیان اینکه با نگاهی همه جانبه به این سندروم ها می توان از بروز بسیاری از عوارض کوتاه مدت و بلندمدت دیابت پیشگیری کرد، می افزاید: برخلاف تصور رایج، دیابت نه تنها مشکل قند خون نیست، بلکه تمامی اعضای بدن را درگیر می کند و این بیماری به سندرم متابولیک معروف است و ارتباط مستقیمی با سبک زندگی دارد.

این پزشک خانواده و دیابت با اشاره به اینکه عواملی مانند فعالیت بدنی، نوع تغذیه، کیفیت خواب، وضعیت روحی و استعمال دخانیات نقش تعیین کننده ای در بروز و کنترل آن دارند، تصریح می کند: حتی شواهد نشان می دهد که این سندرم ها می تواند خطر ابتلا به برخی سرطان ها مانند سرطان لوزالمعده و معده را افزایش دهد و کیفیت و طول عمر انسان را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

تفاوت بین دیابت نوع 1 و نوع 2 چیست؟ / انسولین در کدام قسمت بدن تولید می شود؟

رجالی با بیان اینکه از نظر فیزیولوژیکی لوزالمعده یا لوزالمعده مسئول ترشح انسولین است، ادامه می دهد: انسولین هورمونی است که مانند یک کلید درب سلول ها را برای ورود گلوکز و تولید انرژی باز می کند و در دیابت نوع یک به دلیل تخریب سلول های بتای پانکراس توسط سیستم ایمنی، انسولین در بدن تولید نمی شود.

وی با بیان اینکه این نوع دیابت معمولا در دوران کودکی بروز می کند، افراد مبتلا اغلب لاغر هستند و تنها راه درمان آن تزریق انسولین است، می گوید: دیابت نوع 2 که شایع ترین نوع دیابت در جامعه محسوب می شود، اغلب به دلیل کاهش کارایی انسولین یا مقاومت سلول ها در برابر آن ایجاد می شود.

این پزشک خانواده و دیابت با اشاره به اینکه در این صورت انسولین به مقدار کافی ترشح نمی شود یا سلول ها توانایی پاسخگویی مناسب به آن را ندارند، می افزاید: عواملی مانند چاقی، اضافه وزن، افزایش چربی و فشار خون و سبک زندگی ناسالم نقش عمده ای در ایجاد این مقاومت سلولی دارند.

اصول پیشگیری از دیابت از دیدگاه طب سنتی / کدام غذاها برای بیماران دیابتی توصیه نمی شود؟

بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی وی با بیان اینکه در طب سنتی دیابت به عنوان بیماری ناشی از غلبه سردی و رطوبت در بدن شناخته می شود، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: حکیمان بزرگی مانند ابن سینا معتقد بودند این بیماری زمانی رخ می دهد که قدرت گوارشی بدن ضعیف شود و نتواند رطوبت و غذای اضافی را به درستی هضم و دفع کند. در نتیجه این مواد زائد در بدن انباشته شده و به جای تبدیل شدن به انرژی مفید، به صورت خلط نامناسب در جریان خون پخش می شوند که علائمی مانند نوشیدن زیاد و ادرار زیاد را به همراه دارد.

وی با بیان اینکه یکی از اصول اولیه پیشگیری از دیابت در طب سنتی، اصلاح سبک زندگی و رعایت شش قانون ضروری است، می افزاید: این شش اصل شامل تنفس هوا، غذا و نوشیدنی، خواب و بیداری، حرکت و سکون، دفع و احتباس و حوادث روانی است و برای جلوگیری از غلبه سردی و رطوبت، باید از خوابیدن و ورزش منظم و افزایش خواب و تحرک در روز اجتناب کرد. برای تحریک گرمای غریزی و هضم بهتر غذا.

این پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه تغذیه مناسب رکن اصلی درمان و پیشگیری در طب سنتی است، تصریح کرد: مصرف غذاهای گرم و خشک برای ایجاد تعادل در خلق و خوی بیماران دیابتی بسیار توصیه می شود و ادویه هایی مانند دارچین، زنجبیل، فلفل سیاه و زیره به دلیل خاصیت گرم کنندگی و افزایش متابولیسم، مصرف سبزی های تند و تند، نقش مهمی در کنترل قند خون دارند. پرهیز از غذاهای خیلی سرد و غذاهای تازه مانند ماست، خیار و برنج سفید بیش از حد همیشه توصیه می شود.

بهترین گیاهان و دمنوش های گیاهی برای بیماران دیابتی از دیدگاه طب سنتی / تاثیر سلامت روان بر دیابت

یوسفیان ادامه می دهد: در بین گیاهان دارویی برخی به عنوان کاهنده قند طبیعی شناخته می شوند که مصرف مداوم آنها می تواند به کاهش قند خون کمک کند و گیاهانی مانند شیرین بیان (با احتیاط فشار خون)، فلفل سیاه، سیر و پیاز خواص بسیار خوبی در تنظیم متابولیسم بدن دارند و همچنین دمنوش هایی مانند چای نعناع، چای سبز به دلیل خاصیت تنظیم کنندگی خون و گل سرخ می کنند. عملکرد کبد و طحال این بیماری بسیار موثر است.

وی با بیان اینکه نوشیدن آب جوشیده سرد و پرهیز از یخ و نوشابه های گازدار از دیگر نکات کلیدی در طب سنتی است، می گوید: نوشیدن آب یخ حرارت طبیعی معده را فلج می کند و هضم غذا را مختل می کند که در نهایت باعث افزایش رطوبت بدن می شود و آب را باید ولرم یا هم دما با محیط نوشید. همچنین مصرف عسل طبیعی به جای شکر و شکر صنعتی با وجود شیرینی آن به دلیل خواص درمانی و طبیعت متعادل تر، جایگزین بهتری برای افراد در معرض خطر دیابت است. در نظر گرفته شده است

این پزشک و متخصص طب سنتی می افزاید: در طب سنتی سلامت روحی و روانی به اندازه سلامت جسمی در پیشگیری از دیابت اهمیت دارد و غم و اندوه و عصبانیت و استرس طولانی مدت باعث اختلال در عملکرد کبد و طحال می شود و تعادل مزاج را به سمت سردی و رطوبت سوق می دهد، بنابراین انجام فعالیت هایی مانند نماز، مراقبه، گوش دادن به موسیقی های مثبت نه تنها برای آرامش روح، بلکه برای داشتن یک زندگی آرام بخش لازم است. تنظیم کننده سیستم عصبی و هورمونی به طور غیر مستقیم نقش بسزایی در کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت دارند.

لزوم درمان مستمر و پیگیری منظم وضعیت سلامت را نمی توان نادیده گرفت و باید توجه داشت که دیابت بیماری ای نیست که بتوان آن را با مصرف چند روزه دارو و سپس قطع دارو درمان کرد. قطع خودسرانه دارو یا بی توجهی به رژیم غذایی می تواند به سرعت قند خون را افزایش دهد و عوارض حاد و مزمن را تشدید کند و بیماران باید به طور مرتب قند خون خود را کنترل کنند، ویزیت های پزشکی را انجام دهند و داروهای خود را طبق دستور پزشک مصرف کنند.

کنترل قند خون تنها با دارو امکان پذیر نیست و مدیریت استرس نیز بخشی از درمان است. هورمون های استرس مانند کورتیزول می توانند قند خون را افزایش دهند، بنابراین تکنیک های مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و خواب کافی می تواند به کنترل بهتر بیماری کمک کند و آموزش بیمار و خانواده او در مورد علائم قند خون پایین یا بالا و نحوه واکنش در شرایط اضطراری بخشی جدایی ناپذیر از برنامه درمانی است.

پیشگیری از عوارض دیابت نیاز به مراقبت های پیشگیرانه دارد و بیماران دیابتی باید به طور دوره ای معاینه چشم را برای بررسی رتینوپاتی دیابتی، آزمایش عملکرد کلیه و بررسی وضعیت پاها انجام دهند. این معاینات منظم به پزشکان کمک می کند تا هرگونه تغییر یا آسیب اولیه را تشخیص دهند و قبل از اینکه مشکل غیرقابل درمان شود، اقدامات لازم را انجام دهند.

اگرچه دیابت یک بیماری مزمن است، اما با مدیریت صحیح می توان آن را کنترل کرد و میلیون ها نفر در سراسر جهان زندگی سالم و فعالی با دیابت دارند. راز موفقیت در زندگی با دیابت پذیرش بیماری، تغییر سبک زندگی، پیروی از رژیم غذایی سخت، مصرف منظم دارو و داشتن نگرش مثبت است و باید توجه داشت که سلامت سرمایه ای است که باید با مراقبت مستمر حفظ شود.