نیلوفر مداح مدیرعامل انجمن زیست محیطی فانوس با انتقاد از وضعیت کاروانسرای شاه عباسی سمنان و محیط طبیعی آن گفت: سمنان شهری تاریخی با الگویی شبیه به اصفهان یکی از شهرهایی است که شکل گیری آن بر پایه آب و جریان های طبیعی بوده و هنوز هم نشانه های این منظومه باستانی در بافت شهری آن دیده می شود. جریان آب رودخانه «گل رودبار» در جویبارهای این شهر تاریخی ادامه دارد و بناهای مهم زیادی در کنار این نهرها شکل گرفته است که از آن جمله می توان به کاروانسرای شاه عباسی سمنان اشاره کرد که در میدان سعدی واقع شده و از مهم ترین آثار تاریخی این شهر به شمار می رود.
به گزارش ایسنا، وی افزود: در ضلع شرقی این کاروانسرای تاریخی، نهر «نصار» جریان دارد که به حوض نسار نزدیک بنا می ریزد. این نهر در منطقه ای که در محلی به «برجام» معروف است به دو شاخه تقسیم شده و با درختان کهنسال محیطی طبیعی را تشکیل داده است. بخشی از آب به استخر ناصر یا باغ شاه هدایت می شود و بخشی دیگر به باغ و مجموعه تاریخی تدین می ریزد.
مداح ادامه داد: در ابتدای جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران شاهد بودیم که محیط طبیعی و درختان کهنسال آن به کلی از بین رفت و به جای آن خیابانی از خیابان قدس تا ضلع جنوبی کاروانسرا احداث شد، همچنین بخشی از نهر قدیمی لوله کشی و دفن شده و بخش هایی از فضای طبیعی نیز تخریب شده است.
وی بیان کرد: نهر «تادین» عملا از بین رفته و نهر جدیدی ایجاد شده است، در حالی که درختان این منطقه قبلا از آب نهر قدیمی تغذیه می شدند و اکنون وضعیت آبیاری آنها نامشخص است.
مدیرعامل انجمن زیست محیطی فانوس همچنین تاکید کرد: طبق اسناد شهری، این محور تاریخی از کاروانسرای شاه عباسی به سمت باغ ها و بیمارستان تاریخی تدین، باغ های اخفشیه، امامزاده علی بن جعفر، حوض نصار و بازار تاریخی باید به عنوان پیاده راه ساماندهی می شد، اما با اتصال باغ های مسکونی به این خیابان، تمام باغ های آن به این خیابان متصل می شود. کاروانسرا، این مسیر به محور خودرو تبدیل شده و هویت تاریخی آن در خطر است.
به گفته این فعال محیط زیست، اجرای این طرح که توسط شهرداری سمنان و با همکاری سازمان بهزیستی و تملک بخشی از زمین انجام شده، منجر به تخریب بخشی از نهر تاریخی، سرسبزی طبیعی و درختان کهنسال شده است و این در حالی است که این مجموعه شامل نهر، کاروانسرا و محوطه اطراف آن دارای ارزش تاریخی و میراثی است.
وی افزود: «باغ سمنان» در زمره میراث روستایی قرار گرفته و مشمول اسناد بین المللی مانند منشور ونیز و منشور فلورانس است که بر حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی تاکید شده است. از سوی دیگر، بر اساس ماده 4 مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری، «منطقه حفاظتی در حریم شهر» به محدوده ای اطلاق می شود که حفظ وضعیت طبیعی در آن و جلوگیری از هرگونه تجاوز ضروری است. همچنین طبق قانون آب مصوب 1347، بستر رودخانه ها و منابع آبی ثروت ملی محسوب شده و در مالکیت عمومی است. همچنین بر اساس ماده 1 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353 حفاظت و جلوگیری از هرگونه اقدام مخربی که موجب برهم زدن تعادل محیط زیست شود از وظایف سازمان حفاظت محیط زیست است.
مداح در ادامه به انتقاد از عملکرد مدیریت شهری پرداخت و گفت: شورای شهر و شهرداری سمنان در سال های اخیر نسبت به ثبت درختان به ویژه درختان کهنسال کوتاهی کرده و حتی گزارش هایی مبنی بر قطع برخی درختان منتشر شده است. همچنین بانک اطلاعاتی جامعی از فضاهای سبز شهری، باغ ها و درختان کهنسال تهیه نشده است.
وی بیان کرد: وضعیت کاروانسرای شاه عباسی سمنان نیز با انتقاداتی همراه است. این بنای تاریخی متروکه، آجرهای آن آلوده و بدون حفاظت در برابر رطوبت و عوامل جوی باقی مانده است. این در حالی است که وزیر میراث فرهنگی در سفر بهمن ماه به سمنان دستور مرمت این بنا با استفاده از توان مالی شهرداری و تبدیل آن به موزه را صادر کرد اما پس از این سفر وضعیت اجرای این دستور همچنان مبهم است.
مداح در پایان با اشاره به تبعات این طرح تصریح کرد: به نظر می رسد هدف نهایی تخریب قسمت های باقی مانده از باغ های اخفاشیه در ضلع جنوبی کاروانسرا و اطراف شهرداری باشد و لازم است دستگاه های متولی میراث فرهنگی و محیط زیست نسبت به ثبت و حفاظت از این باغ ها و جلوگیری از گسترش تدریجی کاروانسراها در اطراف اقدام کنند.
