سنگ کیسه صفرا در اثر متبلور شدن صفرا، ماده ای که به هضم چربی ها و جذب برخی ویتامین ها کمک می کند، ایجاد می شود. صفرا در کبد ساخته می شود و به کیسه صفرا منتقل می شود، اندامی کوچک گلابی شکل که آن را متراکم و ذخیره می کند.
به گزارش همشهری، سنگ کیسه صفرا توده های جامدی هستند که با کریستال شدن صفرای ذخیره شده تشکیل می شوند. قطر بیشتر آنها کمتر از دو و نیم سانتی متر است، اما می توانند به کوچکی یک دانه شن یا به بزرگی یک توپ گلف باشند. بیشتر سنگ های صفراوی عمدتاً از کلسترول تشکیل شده اند. برخی دیگر که به عنوان سنگ های رنگدانه شناخته می شوند، از نمک های کلسیم و بیلی روبین، محصول تجزیه گلبول های قرمز، ساخته شده اند.
سنگ های کلسترولی زمانی تشکیل می شوند که صفرای مایع در کیسه صفرا حاوی کلسترول بیشتری نسبت به نمک های صفراوی باشد. اگر کیسه صفرا آنطور که باید منقبض و خالی نشود، سنگ های کلسترولی نیز می توانند تشکیل شوند. سنگ های رنگدانه با عوارض پزشکی خاصی از جمله بیماری کبد، برخی از انواع کم خونی و عفونت مجاری صفراوی همراه هستند.
سنگ کیسه صفرا زمانی که هر یک از مجاری را که صفرا را از کبد یا کیسه صفرا (یا آنزیم های گوارشی از لوزالمعده) به روده کوچک می رساند، مسدود می کند، مشکلاتی ایجاد می کند.
چرا زنان بیشتر در معرض خطر هستند؟
هورمون زنانه استروژن باعث افزایش کلسترول در صفرا می شود و هورمون زنانه پروژسترون تخلیه کیسه صفرا را کند می کند و به همین دلیل احتمال تشکیل سنگ کیسه صفرا در زنان بیشتر است.
چاقی یکی دیگر از عوامل خطر است زیرا بدن با چربی بیشتر استروژن بیشتری تولید می کند. به طور متناقض، کاهش وزن سریع نیز خطر را افزایش می دهد زیرا رژیم های غذایی بسیار کم کالری با تولید صفرا تداخل می کنند و در نتیجه باعث کریستال شدن کلسترول بیشتر می شوند. همچنین احتمال ایجاد سنگ کیسه صفرا در افراد مبتلا به دیابت یا هر بیماری که انقباضات کیسه صفرا یا حرکت روده را کاهش می دهد، مانند آسیب نخاعی، بیشتر است.
علائم سنگ کیسه صفرا
اکثر افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا از آن بی اطلاع هستند و سنگ ممکن است به طور اتفاقی و از طریق سونوگرافی یا سی تی اسکن به دلایل دیگر کشف شود. علائم عمدتاً زمانی رخ می دهد که سنگ ها از مجرای صفراوی عبور می کنند یا مجرای صفراوی را مسدود می کنند و باعث قولنج صفراوی می شوند.
این حملات زمانی اتفاق میافتند که کیسه صفرا منقبض میشود (معمولاً در پاسخ به یک وعده غذایی چرب) و سنگها را فشار میدهد تا مجرای کیسه صفرا را مسدود کند. علامت اصلی درد معمولاً در قسمت فوقانی شکم یا سمت راست شکم (درست زیر قفسه سینه) است که در عرض یک ساعت به اوج خود می رسد و می تواند چندین ساعت طول بکشد. این درد می تواند تیز و کوبنده یا عمیق باشد. گاهی به پشت یا شانه راست شلیک می کند. ممکن است حالت تهوع و استفراغ نیز وجود داشته باشد.
سنگی که در مجرای گیر کرده است نیز می تواند باعث مشکلات جدی تری از جمله التهاب کیسه صفرا، التهاب لوزالمعده یا التهاب مجاری صفراوی در کبد شود. هر یک از این بیماری ها می تواند باعث درد شدید و علائم دیگری از جمله یرقان، تب بالا، لرز و استفراغ شود. درمان معمولاً مستلزم بستری شدن در بیمارستان و اغلب برداشتن سنگ از طریق جراحی است.
