میهن تجارت- در دوره پس از وقوع تنشهای نظامی و افزایش مخاطرات ژئوپلیتیکی در اسفند 1404، بازارهای مالی ایران با شرایط بیسابقهای از بلاتکلیفی و اختلال در معاملات مواجه شدند. به طوری که بورس با محدودیت های جدی مواجه شد و صندوق ها به سمت دارایی های مطمئن حرکت کردند.
در این میان بررسی عملکرد بازارهای مختلف نشان میدهد که گواهی سپرده در بورس کالای ایران بهعنوان یکی از ابزارهای مبتنی بر داراییهای واقعی، توانسته در این دوره پرتلاطم، نقش برجستهای در حفظ ارزش سرمایه و حتی ایجاد بازدهی داشته باشد. داده های یک ماهه منتهی به 24 آوریل 1405 حاکی از آن است که این بازار نسبت به سایر بازارهای مالی عملکرد قابل توجه و در بسیاری موارد برتر داشته و توانسته در شرایط جنگ، پس از جنگ و آتش بس توجه سرمایه گذاران را به خود جلب کند. این گزارش با تمرکز بر داده های رسمی بورس کالای ایران، به بررسی بازدهی اوراق گواهی سپرده کالایی در دوره مذکور و ارائه تصویری کلی از برندگان و بازندگان این دوره پرخطر می پردازد. تصویری که نشان می دهد دارایی های کالایی در شرایط بحران به یکی از مهم ترین پناهگاه های سرمایه و ابزارهای بازدهی تبدیل شده است.
در 18 اسفند 1404 حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به عنوان یکی از مهمترین شوک های ژئوپلیتیکی سال پس از جنگ 12 روزه، تأثیر عمیقی بر فضای اقتصادی و مالی کشور گذاشت. این اتفاق نه تنها باعث افزایش چشمگیر سطح بلاتکلیفی فعالان اقتصادی شد، بلکه به سرعت ریسکهای سیستماتیک در بازارهای مالی را تشدید کرد و در نهایت منجر به توقف معاملات در بخش سهام بازار سرمایه شد.
انتقال وجوه به بازارهای کم ریسک
در چنین شرایطی، رفتار سرمایه گذاران به طور طبیعی به سمت مدل های کلاسیک مدیریت ریسک متمایل شد. به طوری که پدیده فرار به سمت دارایی های مطمئن در جریان وجوه به وضوح قابل مشاهده بود. در روزهای ابتدایی پس از این رویداد، بازار سهام با محدودیت ها و توقف هایی مواجه شد که عملاً نقدینگی و تصمیم گیری فعال را برای بسیاری از سرمایه گذاران محدود کرد. با این حال برخی ابزارهای مالی از جمله صندوق های با درآمد ثابت به فعالیت خود ادامه دادند و توانستند در این فضای پرتنش بازدهی پایدار و قابل قبولی را برای سرمایه گذاران فراهم کنند. این صندوق ها با تکیه بر ترکیب دارایی های کم خطر و مدیریت حرفه ای نقش یک سرپناه موقت برای صندوق ها را ایفا کردند. اما در این بین بازاری که بیش از سایر بخش ها مورد توجه تحلیلگران و فعالان اقتصادی قرار گرفت، بازار اوراق گواهی سپرده کالایی در بورس کالای ایران بود. این بازار که معاملات آن در 24 مارس 1404 یعنی در میانه تنش های نظامی و در اوج فضای بلاتکلیفی دوباره فعال شد، توانست عملکردی فراتر از انتظار را به ثبت برساند. در واقع آغاز معامله این گواهی ها در چنین مقطع حساسی فرصت بی نظیری را برای سنجش رفتار سرمایه گذاران در مواجهه با بحران و بررسی نقش دارایی های واقعی در مدیریت ریسک فراهم کرد. بررسی ها نشان می دهد که بازار اوراق گواهی سپرده کالایی نه تنها در دوران جنگ، بلکه در دوران پس از آن و حتی در آتش بس دو هفته ای به یکی از جذاب ترین و سودآورترین مقاصد سرمایه گذاری تبدیل شد. در این میان، بسیاری از بازارهای موازی یا با رکود مواجه بودند و یا با نوسانات شدید و غیرقابل پیش بینی مواجه بودند. در چنین فضایی، دارایی های مبتنی بر کالا به دلیل ماهیت فیزیکی، شفافیت قیمت و ارتباط مستقیم با متغیرهای بنیادی اقتصاد توانستند جایگاه ویژه ای در سبد سرمایه گذاران پیدا کنند.
سابقه یک ماهه گواهی سپرده کالا
در این گزارش، بر اساس اطلاعات رسمی منتشر شده در سایت بورس کالای ایران، عملکرد گواهی سپرده کالایی در بازه زمانی یک ماهه از تاریخ 3 اسفند 1304 لغایت 3 فروردین 1405 مورد بررسی قرار گرفته است. مبنای محاسبه کارایی، قیمت های نهایی این دارایی ها در ابتدا و انتهای دوره است و سعی شده است تصویری دقیق، مستند و تحلیلی از رفتار این بازار در یکی از حساس ترین دوره های اقتصاد ایران ارائه شود. داده های استخراج شده نشان می دهد که در دوره مورد بررسی، اکثر اوراق گواهی سپرده با رشد قیمت همراه بوده و در برخی موارد بازدهی کم و حتی شگفت انگیزی را به ثبت رسانده اند. این روند را می توان نتیجه تعامل چند عامل کلیدی از جمله افزایش انتظارات تورمی، نوسانات نرخ ارز، اختلال در زنجیره تامین و افزایش تمایل سرمایه گذاران به دارایی های فیزیکی دانست. در ادامه این دارایی ها بر اساس نرخ بازدهی از بالاترین به کمترین مورد بررسی قرار گرفته است.
قیر رتبه اول گواهینامه های بازدهی کالا
در وهله اول گواهی سپرده کالای قیری با بازدهی 77.3 درصد با ثبت بالاترین بازدهی در بین تمامی دارایی ها برنده مطلق این دوره شناخته می شود. قیمت این ملک از 376310 ریال به 667292 ریال افزایش یافت. این جهش قیمت را می توان به افزایش قیمت انرژی و محدودیت عرضه در شرایط زمان جنگ نسبت داد. وابستگی این بازار به متغیرهای انرژی باعث میشود در شرایط بحران نوسانات شدیدتری را تجربه کند و همین امر باعث شد قیر در راس بازدهی قرار گیرد. در رتبه دوم گواهی سپرده میلگرد با بازدهی 51.8 درصد قرار دارد. قیمت آن از 414459 ریال به 628977 ریال افزایش یافت. رشد این محصول ناشی از افزایش انتظارات تورمی، رشد هزینه های ساخت و ساز و اختلال در عرضه است و نشان می دهد که بازار مصالح ساختمانی در این مدت با فشار قیمتی جدی مواجه بوده است. در رتبه سوم، گواهی سپرده خودرو T9 کرمان خودرو با بازدهی 25 درصد قرار گرفته است. قیمت آن از 4,438,187 ریال به 5,548,549 ریال افزایش یافت. در رتبه چهارم گواهی سپرده کالایی زعفران با بازدهی 14.6 درصد قرار دارد. در رتبه پنجم گواهی سپرده کالایی کاتد مس با بازدهی 9.5 درصد قرار گرفته است. در رتبه ششم، گواهی سپرده گندله سنگ آهن با بازدهی 5.6 درصد است. در رتبه هفتم، گواهی سپرده تمام سکه با بازدهی 5.3 درصد است. در رتبه هشتم گواهی سپرده شمش طلا 995 با بازدهی 4.1 درصد به ثبت رسید. در رتبه نهم، گواهی سپرده شمش روی با بازدهی 2.7 درصد کمترین عملکرد مثبت را به ثبت رسانده است. در رتبه دهم، گواهی سپرده شمش نقره 999.9 با بازدهی منفی 14.6 درصد تنها دارایی با بازدهی منفی در این دوره بود.
منبع: صدای بورس
