طبق آخرین آمار از ابتدای جنگ تاکنون 223 هزار نفر متقاضی بیمه بیکاری بوده اند که با احتساب حدود 80 هزار نفری که قبلا مشمول دریافت آن بودند، در نهایت بیش از 300 هزار نفر متقاضی بیمه بیکاری هستند.
به گزارش دنیای اقتصاد، با وجود وابستگی این صندوق ها به کمک های دولتی، پیش بینی می شود این فشار به بودجه دولت منتقل شود که پیش از این برای سال جاری تا 800 هزار میلیارد تومان کسری برآورد می شد.
پیش از این سازمان تامین اجتماعی برای پرداخت مستمری بازنشستگان و بیکاران ماهانه ۲۱۰ هزار میلیارد تومان نیاز داشت که با وجود شرایط جدید افزایش خواهد یافت.
بر این اساس اگر سازمان تامین اجتماعی به هر بیکار 10 میلیون تومان به عنوان بیمه بیکاری پرداخت کند، باید ماهانه بیش از 2200 میلیارد تومان بابت حق بیکاری افراد بیکار در زمان جنگ پرداخت کند. با توجه به وضعیت شکننده این صندوق، این موضوع فشار بر کسری بودجه دولت را افزایش می دهد. این در حالی است که اگر تعداد متقاضیان بیمه بیکاری به یک میلیون نفر افزایش یابد، مبلغ ماهانه بیمه بیکاری به 10 هزار میلیارد تومان می رسد.
بررسی ها از متقاضیان بیمه بیکاری پس از موج اخیر اخراج ها نشان می دهد که روند رسیدگی به پرونده ها با کندی قابل توجهی همراه است. برخی از افرادی که در دوران جنگ برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کرده اند، پس از گذشت حدود 5 هفته همچنان در مرحله رسیدگی به پرونده خود هستند و هنوز حقوقی به آنها پرداخت نشده است. برخی منابع نیز زمان لازم برای ایجاد بیمه بیکاری را تا 3 ماه تخمین زده اند.
چنین چارچوب زمانی برای بسیاری از خانواده ها چالش برانگیز است. در عمل، فردی که شغل خود را از دست می دهد، معمولاً بلافاصله با کاهش شدید درآمد مواجه می شود، اما هزینه های زندگی مانند اجاره، غذا و سایر هزینه های ضروری باقی می ماند. در شرایطی که نرخ تورم بالاست و فضای اقتصادی با بلاتکلیفی همراه است، فاصله سه ماهه بین بیکار شدن و دریافت اولین پرداخت بیمه بیکاری می تواند فشار مالی قابل توجهی را بر خانوارها وارد کند.
برخی کارشناسان کمبود منابع مالی صندوق های مرتبط را یکی از دلایل طولانی مدت بررسی و ایجاد بیمه بیکاری می دانند. به گفته آنها، زمانی که منابع کافی در اختیار دستگاه های پرداخت وجود ندارد، روند رسیدگی به پرونده ها با احتیاط و کندی بیشتری انجام می شود تا بدون حمایت، تعهدات مالی جدیدی ایجاد نشود. علاوه بر این، منابع محدود می تواند منجر به صف انتظار برای دریافت مزایا شود.
بررسی تجربه سایر کشورها نشان میدهد که سیستمهای بیمه بیکاری کارآمد معمولاً دارای سه ویژگی مشترک هستند: شرایط شفاف و قابل اندازهگیری برای دریافت حمایت، دوره پرداخت متناسب با سابقه کار و فرآیند نسبتاً سریع برای رسیدگی به درخواستها. در بسیاری از این کشورها، دریافت مقررات فقط به معنای پرداخت پول نیست، بلکه با سیاست های فعال بازار کار نیز همراه است. این بدان معناست که افراد بیکار در دوره های آموزشی مهارتی، برنامه های بازآموزی شغلی و خدمات کاریابی شرکت می کنند تا امکان بازگشت سریعتر آنها به بازار کار افزایش یابد.
