به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا بار دیگر نشان داد که معادلات بازدارندگی در حال تغییر است. عملیات موسوم به «نصر» از بسیاری جهات برای بسیاری از ناظران غیرمنتظره بود. پیش از این عملیات، تحلیل های زیادی وجود داشت که احتمال چنین عملیاتی را دست کم می گرفت و یا آن را تنها به عنوان تهدید ارزیابی می کرد، اما با اجرای این عملیات نه تنها آن پیش بینی ها، بلکه اکنون پیامدهای آن نیز زیر سوال رفت. و پس لرزه های آن در حال آشکار شدن است، در واقع آنچه امروز مشاهده می شود تنها آغاز مرحله ای از تأثیرات سیاسی، نظامی و رسانه ای این رویداد است.
هدف قرار دادن پایگاه رامت دیوید
یکی از مهم ترین نکاتی که در گزارش های منتشر شده درباره عملیات نصر مورد توجه قرار گرفته، پایگاه هوایی «رمات داود» در شمال سرزمین های اشغالی است. این پایگاه که در فاصله تقریبی 50 کیلومتری مرز لبنان قرار دارد، یکی از مراکز مهم عملیاتی نیروی هوایی اسرائیل به شمار می رود. رامات دیوید به طور ویژه برای عملیات در جبهه شمالی طراحی شده بود و میزبان جنگنده های F-16 و بالگردهای تهاجمی آپاچی است.
بر اساس برخی تصاویر و گزارش های منتشر شده در رسانه ها، ادعا شده که یکی از سوله های بزرگ این پایگاه مورد اصابت قرار گرفته است. گفته می شود این سوله مکانی برای نگهداری و تعمیر هواپیماها است و ابعاد آن در تصاویر ماهواره ای به میزان قابل توجهی از سایر ساختمان های پایگاه بزرگتر است. اگر این گزارشها دقیق باشند، چنین هدفی میتواند از اهمیت عملیاتی قابل توجهی برخوردار باشد، زیرا بر زیرساختهای پشتیبانی و نگهداری هوایی تأثیر میگذارد.
این در حالی است که تصاویر منتشر شده کیفیت چندان بالایی ندارند و برخی تحلیلگران تاکید می کنند که تنها بر اساس تغییرات جزئی در رنگ یا سایه در تصاویر، نمی توان با قطعیت در مورد اصابت موشک اظهار نظر کرد، به همین دلیل بحث صحت این ادعا همچنان در فضای رسانه ای ادامه دارد.
گزارش های رسانه های عبری و موضوع سانسور نظامی
یکی از نکات مهم در این مورد، گزارش سایت عبری «Ynet» است، این رسانه در گزارشی اعلام کرد که تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که «احتمال» اصابت موشک به آشیانه پایگاه رامات داوود است. استفاده از عبارت «ممکن است» در این گزارش مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته است.
در اسرائیل یک ساختار رسمی برای سانسور نظامی وجود دارد و رسانه ها باید مجوز انتشار برخی اطلاعات امنیتی را دریافت کنند. به همین دلیل گزارش هایی که در رسانه های رسمی منتشر می شود معمولا با نوعی احتیاط یا اعتدال در بیان همراه است. از این منظر برخی کارشناسان معتقدند حتی ذکر احتمال ضربه خوردن نیز می تواند نشانه حادثه ای باشد که به صورت محدود و کنترل شده منتشر شده است.
اما باید توجه داشت که صرف انتشار چنین گزارشی به معنای تایید قطعی یک ضربه نیست، در بسیاری از موارد رسانه ها از اصطلاحاتی مانند «احتمال» یا «گزارش های اولیه» برای حفظ تعادل بین اطلاع رسانی و رعایت محدودیت های امنیتی استفاده می کنند.
اهمیت آگاهی از روند رسانه های اسرائیلی
برای تحلیل دقیق این گونه گزارش ها، شناخت موقعیت و گرایش رسانه های اسرائیلی بسیار مهم است. فضای رسانه ای اسرائیل بسیار متنوع است و رسانه ها گرایش های سیاسی و ایدئولوژیکی متفاوتی دارند. برخی رسانه ها از دولت انتقاد می کنند و برخی دیگر به شدت از سیاست های دولت حمایت می کنند.
به عنوان مثال روزنامه «هاآرتص» معمولاً مواضع انتقادی بیشتری نسبت به سیاستهای امنیتی و نظامی اسرائیل دارد، از سوی دیگر رسانههایی مانند «اسرائیل هوم» به عنوان رسانههای نزدیک به جریانهای راستگرا شناخته میشوند و وبسایت واینت اگرچه گاهی در حوزه سیاست خارجی و مسائل امنیتی موضع انتقادی نسبت به دولت دارد، اما اغلب به جریان اصلی نزدیکتر است.
به همین دلیل، تحلیلگران تاکید می کنند که صرف جمله «اعتراف رسانه های اسرائیلی» برای ارزیابی اعتبار یک خبر کافی نیست، باید بررسی کرد که کدام رسانه، با چه جهت گیری و در چه زمینه ای آن خبر را منتشر کرده است.
نقش عملیات روانی در روایت های رسانه ای
بخش مهمی از جنگ های مدرن، جنگ روایت ها و عملیات روانی است. در چنین فضایی رسانه ها سعی می کنند تصویری از واقعیت ارائه دهند که بیشترین تاثیر را بر افکار عمومی بگذارد. یکی از روش های متداول در این زمینه، به حداقل رساندن ضربات وارده یا نشان دادن آنها به صورت عادی است.
به عنوان مثال در برخی گزارشها اشاره شده است که این پایگاه قبلاً هدف حملات بوده است، چنین اظهارنظری میتواند این پیام را داشته باشد که حمله اخیر یک حادثه غیرعادی نبوده و یا تأثیر قابلتوجهی نداشته است، این نوع روایتها میتواند در کاهش تأثیر روانی عملیات بر افکار عمومی نقش داشته باشد.
از سوی دیگر رسانه های طرف مقابل سعی می کنند اهمیت حمله را برجسته کرده و آن را نشانه تغییر موازنه قوا معرفی کنند، به همین دلیل در بسیاری از موارد ارزیابی دقیق واقعیت مستلزم بررسی همزمان منابع مختلف است.
تغییر در دکترین بازدارندگی
یکی از مهمترین موضوعات مطرح شده در مورد عملیات نصر، تغییر احتمالی دکترین بازدارندگی ایران است. در سالهای گذشته، پاسخهای ایران به اقدامات نظامی اسرائیل معمولاً در چارچوب پاسخ به حملات مستقیم تعریف میشد، به عبارت دیگر، ایران پس از هدف قرار گرفتن، اقدامات متقابل انجام میداد.
اما در این مورد، برخی از تحلیلگران معتقدند که تغییر مهمی رخ داده است. به گفته آنها، ایران با اعلام اینکه حتی حمله به برخی نقاط خارج از خاک ایران نیز می تواند با پاسخ مواجه شود، عملا خط قرمز خود را فراتر گذاشته است. اگر این موضوع صحت داشته باشد، می تواند تبعات مهمی برای آینده تنش در منطقه داشته باشد.
عملیات نصر از چند جهت قابل بررسی است: از منظر نظامی، رسانهای و همچنین در چارچوب معادلات بازدارندگی منطقهای، گزارشهای مربوط به هدف قرار دادن پایگاه رمات داوود هنوز با قطعیت کامل تایید نشده است، اما انتشار برخی تصاویر و گزارشهای رسانهای بحثهای زیادی را در این باره ایجاد کرده است.
در عین حال آنچه از همه مهمتر پیامدهای درازمدت این عملیات است، تغییر احتمالی قوانین بازدارندگی، نحوه روایت رسانهها و واکنشهای داخلی اسرائیل همگی عواملی هستند که نشان میدهند ممکن است تأثیرات این رویداد در هفتهها و ماههای آینده بیشتر نمایان شود، به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه تاکنون دیده شده تنها آغاز یک موج سیاسی و امنیتی در منطقه است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
