رصد روند رفاهی ایرانیان نشان می دهد که مصرف سرانه در سال 1404 نسبت به سال 1402 2.7 درصد کاهش یافته است.
بر اساس گزارش دنیای اقتصاد، کمترین میزان مصرف سرانه با 171.6 میلیون تومان در سال 1393 و بیشترین میزان مصرف با 191.7 میلیون تومان در سال 1400 به ثبت رسیده است و اگرچه میانگین رفاه جامعه در سال 1404 نسبت به سال 1390 تنها یک درصد کاهش داشته است، اما این افت برای دهک های پایین شدیدتر بوده است.
مصرف سرانه دهک های اول و دوم در سال 1403 نسبت به سال 1390 به ترتیب 10.6 و 5.3 درصد کاهش داشته است. این در حالی است که رفاه دهک دهم در مدت مشابه 6.7 درصد افزایش داشته است.
ضریب جینی نیز به عنوان شاخص نابرابری درآمد از 0.37 در سال 1392 به 0.387 در سال 1403 رسیده است. روندی که حکایت از تعمیق شکاف درآمدی دهک های بالا و پایین دارد.
چهار سال اول دهه 1390 با کاهش 8 درصدی مصرف سرانه همراه بوده است. در بین 15 سال گذشته، سال 1393 کمترین میزان مصرف سرانه را به خود اختصاص داده است. بر اساس قیمت های سال 1404، هر ایرانی در سال 1394 به طور متوسط 171.5 میلیون تومان در سال مصرف کرده است. رقمی که معادل بودجه ای در حدود 14 میلیون و 300 هزار تومان برای مصرف ماهانه هر نفر است.
پس از سال 1393 سرانه مصرف شروع به افزایش کرد و در سال 1400 به بالاترین حد خود در 15 سال اخیر رسید و در این سال مصرف سرانه به حدود 191.7 میلیون تومان در سال معادل حدود 16 میلیون تومان در ماه افزایش یافت. یعنی مصرف روزانه هر نفر در سال 1400 نسبت به سال 1394 با توجه به قیمت های مهر سال 1404 حدود 57 هزار تومان بیشتر بوده است.
اما این بهبود رفاهی به طور مساوی بین دهک های درآمدی توزیع نمی شود و دهک های بالاتر سهم بیشتری از آن را به خود اختصاص داده اند. به عنوان مثال مصرف ماهانه مردم دهک اول بین سال های 1394 تا 1400 تنها حدود 220 هزار تومان افزایش یافته است. رقمی که به معنای افزایش روزانه حدود 7 هزار تومان است. این نشان می دهد که بهبود شرایط رفاهی در سال 1400 نسبت به سال 1394 به طور نابرابر بین گروه های مختلف جامعه توزیع شده و دهک اول کمترین بهره را از آن داشته اند.
همچنین سرانه مصرف در سال 1404 با کاهش 3 درصدی نسبت به سال 1400 به حدود 185.8 میلیون تومان در سال یا به طور متوسط 15.5 میلیون تومان در ماه رسید.
آمارها نشان می دهد که مصرف سرانه در سال 1404 نه تنها افزایشی نداشته، بلکه نسبت به سال 1390 حدود یک درصد کاهش یافته است که البته این تغییرات در بین دهک های درآمدی مختلف یکسان نبوده است.
دهک های اول تا سوم که فقیرترین اقشار جامعه را تشکیل می دهند، کاهش رفاه بیشتری را تجربه کرده اند. به عنوان مثال مصرف سرانه دهک اول در سال 1403 نسبت به سال 1390 معادل 10.6 درصد کاهش داشته است. با توجه به قیمت های ثابت سال 1404، مصرف سرانه این دهه از 49.3 میلیون تومان در سال 1390 به 44 میلیون تومان در سال 1403 کاهش یافته است.
از سوی دیگر، مصرف سرانه دهک دهم در مدت مشابه با افزایش 6.7 درصدی به 547 میلیون تومان در سال 1390 رسیده و به 584 میلیون تومان در سال 1403 رسیده است.
همچنین هزینه های مصرفی دو دهک بالای درآمدی بیشتر از مجموع هزینه های هفت دهک پایین بوده است. موضوعی که حکایت از تشدید نابرابری اقتصادی دارد.
