طرح «مناطق آزمایشی» در جنوب لبنان؛ گام نخست اجرای توافق یا تثبیت شروط جدید برای مقاومت؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که اجرای طرح «سه منطقه آزمایشی» در جنوب لبنان آغاز شده است. بر اساس بیانیه این وزارتخانه، عملیات در شهرک های فارون، صریفه و زتر الغربیه بر اساس توافق سه جانبه بین لبنان، رژیم صهیونیستی و آمریکا و زیر نظر کارگروه ویژه هماهنگی نظامی لبنان آغاز شده است.

واشنگتن این اقدام را نتیجه مستقیم مذاکرات لبنان و رژیم صهیونیستی هفته گذشته در رم ایتالیا دانسته و تاکید کرده است که اجرای این چارچوب را با همکاری طرفین ادامه خواهد داد.

زمان اعلام این خبر نیز قابل توجه است; زیرا همزمان با حضور جوزف عون در واشنگتن و تنها ساعاتی قبل از دیدار برنامه ریزی شده وی با دونالد ترامپ منتشر شد. این دیدار اولین دیدار روسای جمهور لبنان و آمریکا از سال 2009 است.

توافقی که اجرای آن از واشنگتن مدیریت می شود

اگرچه چارچوب توافق بین لبنان و رژیم صهیونیستی ظاهراً با هدف پایان دادن به درگیری‌ها در جنوب لبنان تنظیم شده است، اما روند اجرای آن نشان می‌دهد که آمریکا نه تنها نقش میانجی را ایفا می‌کند، بلکه اجرای توافق را در عمل مدیریت سیاسی و امنیتی دنبال می‌کند.

در همین راستا، یک منبع دیپلماتیک به روزنامه لبنانی الجموریه اعلام کرده است که واشنگتن مذاکراتی را با چند کشور اروپایی برای تقویت مکانیسم اجرایی «مناطق آزمایشی» آغاز کرده است.

به گفته این منبع، ایتالیا برای مشارکت در این سازوکار اعلام آمادگی کرده و دولت لبنان مخالفی با مشارکت کشورهای اروپایی در این روند نیست.

این منبع همچنین تاکید کرده است که آینده ماموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد در جنوب لبنان (یونیفل) به تصمیم آمریکا بستگی دارد تا مواضع کشورهای اروپایی. موضوعی که نشان می دهد واشنگتن در تلاش برای طراحی ساختار امنیتی جدید در جنوب لبنان است.

همچنین این منبع از احتمال افزایش نقش عربستان در پرونده لبنان در ماه های آینده و همزمان با پیشرفت روند سیاسی خبر داده است.

مناطق آزمایشی چگونه اجرا می شوند؟

لبنان و رژیم صهیونیستی در 26 ژوئن پس از پنج دور مذاکره مستقیم با میانجیگری آمریکا در واشنگتن، چارچوب توافقنامه ای را امضا کردند.

بر اساس این توافق، ارتش لبنان موظف است به تدریج حاکمیت خود را بر کل خاک این کشور اعمال کند و در مقابل، رژیم صهیونیستی نیروهای خود را از مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج کند.

اما اجرای توافقنامه به صورت مرحله ای و از طریق ایجاد «مناطق آزمایشی» طراحی شده است.

بر اساس این سازوکار، ارتش لبنان ابتدا در سه روستای فارون، صریفه و زترالغربیه مستقر می شود و پس از آن در صورت تایید خلع سلاح مقاومت و تخریب زیرساخت های آن، اجرای طرح به سایر مناطق نیز کشیده می شود.

بر اساس اطلاعات منتشر شده، استقرار ارتش لبنان در فارون بر اساس یک برنامه عملیاتی از پیش آماده شده آغاز شده و در مراحل بعدی، بازرسی از املاک خصوصی با هماهنگی دستگاه قضایی لبنان انجام می شود. سپس دامنه استقرار نیروها به زوتار غربی، الغندوریه، قلاویه، برج قلاویه و صریفه گسترش خواهد یافت.

تضاد بین توافق و واقعیت میدانی

اگرچه واشنگتن شروع این طرح را نقطه عطفی در اجرای توافق می داند، اما واقعیت میدانی در جنوب لبنان تصویر متفاوتی را ارائه می دهد.

منابع لبنانی تاکید می کنند که مهم ترین مانع اجرای توافق، خودداری ارتش رژیم صهیونیستی از عقب نشینی از زوتار الغربیه است. موضوعی که اجرای کامل برنامه میدانی را به تاخیر انداخته است.

از سوی دیگر، یک مقام اسرائیلی به خبرگزاری آکسیوس گفت که خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق آزمایشی از روز سه شنبه آغاز می شود. اما این وعده هنوز در عمل محقق نشده است.

این در حالی است که دونالد ترامپ پیشتر اعلام کرده بود رژیم صهیونیستی در لبنان نخواهد ماند، اما ادامه حضور نیروهای اشغالگر در جنوب لبنان و تاخیر در عقب نشینی، تردیدهایی را در مورد میزان پایبندی تل آویو به توافق ایجاد کرده است.

ابهام دیگر این است که روستای فارون در اشغال رژیم صهیونیستی نیست اما با وجود این در فهرست مناطق آزمایشی قرار گرفته است. این اقدام با اعتراض گسترده ساکنان این منطقه و برخی جریانات سیاسی در لبنان مواجه شده است.

شرط اصلی؛ خلع سلاح مقاومت

یکی از مهمترین موارد اختلاف نظر در مورد توافق چارچوب، شرط عقب نشینی رژیم صهیونیستی به خلع سلاح مقاومت است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا به صراحت اعلام کرده است که ارتش اسرائیل تا خلع سلاح کامل حزب الله از جنوب لبنان از این منطقه خارج نخواهد شد.

این موضع نشان می دهد که برخلاف ادعای عقب نشینی، اجرای تعهدات رژیم صهیونیستی منوط به اجرای کامل خواسته های امنیتی واشنگتن و تل آویو است.

از سوی دیگر دفتر ریاست جمهوری لبنان اعلام کرده است که جوزف عون در دیدار با روبیو تاکید کرده است که اجرای توافق باید با خروج نیروهای اسرائیلی آغاز شود و سپس ارتش لبنان کنترل اولین منطقه آزمایشی را به دست خواهد گرفت.

همچنین برخی منابع لبنانی و روزنامه معاریو مدعی شده اند که عون و روبیو بر سر خروج کامل نظامیان رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان به توافق رسیده اند اما هیچ تایید رسمی درباره جزئیات این توافق منتشر نشده است.

ادامه تخریب جنوب لبنان همزمان با مذاکرات

در حالی که مذاکرات سیاسی برای اجرای توافق ادامه دارد، گزارش های میدانی از جنوب لبنان حکایت از ادامه عملیات تخریب ارتش رژیم صهیونیستی دارد.

خبرنگار العالم گزارش داده است که علاوه بر تخریب گسترده منازل مسکونی، زیرساخت های آموزشی و مدارس در بنت جبیل، خیام و دیگر شهرها و روستاهای مرزی نیز هدف قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش، این اقدامات با هدف جلوگیری از بازگشت آوارگان و تخلیه تدریجی جنوب لبنان از زیرساخت های حیاتی انجام می شود. موضوعی که به عقیده بسیاری از ناظران با روح توافق اعلام شده برای برقراری ثبات در این منطقه در تضاد است.

مخالفت جنبش مقاومت و مردم با توافق

همزمان با آغاز اجرای طرح آزمایشی، مخالفت های داخلی تشدید شده است.

علی فیاض از اعضای فراکسیون مقاومت در پارلمان لبنان تصویب این توافق را اقدامی مشروع به اشغال رژیم صهیونیستی دانست و تاکید کرد که دولت لبنان با منطق شکست خوردگان وارد مذاکره شد.

حسین حاج حسن یکی دیگر از اعضای این فراکسیون نیز با بیان اینکه توافق موجود نه تنها خروج کامل رژیم صهیونیستی را تضمین نمی کند، استقرار ارتش لبنان را با خلع سلاح مقاومت و حضور نیروهای خارجی گره می زند و هیچ اشاره ای به پیگرد قانونی جنایات رژیم صهیونیستی نکرد.

به گفته وی، چنین توافقی می تواند منجر به اختلافات داخلی و تشدید اختلافات سیاسی در لبنان شود.

هشدار در مورد پیامدهای داخلی توافق

علاوه بر مخالفت های سیاسی، مراجع مذهبی لبنان نیز نسبت به عواقب اجرای این توافق هشدار داده اند.

در همین راستا، شیخ احمد قبلان، مفتی جعفری لبنان، با ابراز نگرانی از روند توسعه، جوزف عون رئیس جمهور لبنان را مسئول سوق دادن بیروت به سوی اجرای طرح آمریکایی و بازتعریف اصول و ارزش های این کشور بر اساس منافع رژیم غاصب صهیونیستی دانست.

وی همچنین بر ضرورت حفظ وحدت ملی، گفت‌وگوی داخلی و پرهیز از هرگونه تنش تاکید کرد و هشدار داد که ادامه این روند می‌تواند لبنان را با بحران عمیق و حتی فتنه داخلی مواجه کند.

مجموع این تحولات نشان می دهد که اجرای «مناطق آزمایشی» از سوی آمریکا به عنوان آغاز مرحله عملی توافق چارچوب معرفی شده است، اما تداوم حضور نظامیان صهیونیست، شرط عقب نشینی تا خلع سلاح مقاومت، گسترش نقش بازیگران خارجی در سازوکار امنیتی جنوب لبنان و تداوم مخالفت های پیچیده سیاسی و امنیتی این توافق را به یکی از موارد پیچیده سیاسی و مذهبی تبدیل کرده است. لبنان در ماه های اخیر