در دل طبیعت کوهستانی البرز و در نزدیکی جاده کرج – چالوس، بقایای یکی از ییلاقات ناصرالدین شاه قاجار وجود دارد. عمارتی که روزگاری محل سکونت شاه و همراهانش بوده و امروزه با وجود آسیب های فراوان همچنان بخشی از تاریخ دوره قاجار را در دل روستای شهرستانک روایت می کند.
بر اساس گزارش فردا، کاخ ناصری شهرستانک یکی از بناهای تاریخی استان البرز است که در منطقه آسارا و در روستای خوش آب و هوای شهرستانک واقع شده است. این عمارت به دستور ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد و در دوره خود یکی از ییلاقات مهم دربار قاجار به شمار می رفت.
امروزه قسمت زیادی از بنای اصلی ویران شده است، اما بقایای کاخ در کنار طبیعت، رودخانه و باغ های منطقه، این مکان را به یکی از محبوب ترین مقاصد علاقه مندان به تاریخ و طبیعت گردی تبدیل کرده است.
چرا ناصرالدین شاه شهرستان را برای ماندن انتخاب کرد؟
ناصرالدین شاه علاقه زیادی به سفر و شکار و گذراندن وقت در مناطق خوش آب و هوا داشت و شهرستانک به دلیل کوهستانی بودن و آب و هوای مساعد یکی از مناطق مورد علاقه او بود.
بر همین اساس شاه قاجار در سال 1295 هجری قمری دستور ساخت کاخی در انتهای دره شهرستان و در منطقه معروف به «گل گیله» داد.
ساخت این مجموعه حدود سه سال به طول انجامید و سرانجام اقامتگاهی بزرگ با بخشهای مختلف برای شاه، اعضای خاندان سلطنتی، خادمان و سایر همراهان دربار ساخته شد.
یکی از رویدادهای شناخته شده مربوط به اقامت ناصرالدین شاه در شهرستان، مراسم آشپزان است. در خاطرات اعتمادالسلطنه آمده است که زمانی که شاه در شهرستانک بود به همراه تعدادی از شاهزادگان و خاندان سلطنتی و بستگان نزدیک دربار در مراسمی سالانه شرکت می کرد که آشپزی جزء مهمی از برنامه بود.
کاخی با دو بخش مجزا برای دربار قاجار
کاخ ناصری شهرستانک در گذشته از دو قسمت بیرونی و اندرونی تشکیل شده بود.
قسمت بیرونی دارای یک حیاط مستطیل شکل بود که در چهار سطح مختلف طراحی شده بود و ساختمان اصلی در قسمت بالاتر مجموعه قرار داشت.
عمارت بیرونی در گذشته دارای دو طبقه بوده و فضاهایی مانند ایوان، حوض و اتاق های زیادی در آن دیده می شد.
قسمت داخلی نیز از دو حیاط در ارتفاعات مختلف تشکیل شده بود و محل سکونت خانواده سلطنتی و خدمه محسوب می شد. در این مجموعه همچنین یک حمام اختصاصی برای پادشاه و یک حمام جداگانه برای همراهان او و سایر افراد کاخ وجود داشت.
انتخاب محل ساخت کاخ نیز از ویژگی های مهم این مجموعه بود. قرار گرفتن عمارت در وسط دره و نزدیک رودخانه علاوه بر تامین بخشی از آب مورد نیاز مجموعه، چشم اندازی از کوه و طبیعت اطراف را برای ساکنان آن فراهم می کرد.
سرنوشت کاخ پس از پایان دوره قاجار
با پایان دوره قاجار، کاخ شهرستان به تدریج اهمیت و کارکرد گذشته خود را از دست داد و بخش هایی از آن بر اثر سال ها بی توجهی ویران شد.
شرایط اقلیمی منطقه، گذر زمان و دخالت انسان نیز در آسیب رساندن به این اثر تاریخی موثر بوده است. به همین دلیل امروزه بخش قابل توجهی از بنا و شکوه اولیه کاخ باقی نمانده است.
اما بقایای آن هنوز از نظر تاریخی و معماری ارزشمند است و قرار گرفتن کاخ در یکی از مناطق زیبای کوهستانی البرز بر جاذبه گردشگری آن افزوده است.
ثبت کاخ شهرستانک در فهرست آثار ملی
اهمیت تاریخی این مجموعه باعث شد کاخ ناصری شهرستانک در تاریخ 16 شهریور 1376 با شماره ثبت 1925 در فهرست آثار ملی ایران قرار گیرد.
کاخ ناصری در شهرستان کجاست؟
کاخ ناصری در روستای شهرستانک از توابع بخش آسارا در شهرستان کرج استان البرز قرار دارد.
این روستا در مسیر جاده کرج – چالوس قرار دارد و گردشگران می توانند از این جاده به شهرستانک بروند.
مسیر دیگر از ارتفاعات شمالی تهران و منطقه اهر به شهرستانک می رسد که بیشتر مورد استفاده کوهنوردان و طبیعت گردان است.
چه زمانی به شهرستان سفر کنیم؟
شهرستانک در فصول مختلف سال چهره متفاوتی دارد اما معمولا فصل های بهار، تابستان و پاییز زمان مناسب تری برای سفر به این منطقه است.
در فصل بهار سرسبزی طبیعت و جاری شدن رودخانه جلوه خاصی به منطقه می دهد. تابستان نیز به دلیل خنک تر بودن هوای شهرستانک نسبت به بسیاری از مناطق اطراف، زمان مناسبی برای گشت و گذار است.
با این حال، پاییز یکی از جذاب ترین فصل ها برای بازدید از شهرستانک است. وقتی باغ ها و دامنه های اطراف روستا با رنگ های پاییزی چشم اندازی متفاوت پیدا می کنند.
بازدید از بقایای کاخ می تواند با گردش در روستا و گردش در میان باغ ها، کنار رودخانه و کوهستانی بودن منطقه همراه باشد.
در بازدید از کاخ به چه نکاتی توجه کنیم؟
کاخ ناصری شهرستان یک اثر تاریخی آسیبدیده است و ممکن است بخشهایی از آن در وضعیت ایمنی مناسبی نباشد. به همین دلیل در هنگام بازدید باید از ورود به قسمت های خطرناک و نزدیک شدن بی مورد به قسمت های فرسوده ساختمان خودداری کرد.
همچنین حفظ بقایای تاریخی مجموعه بسیار حائز اهمیت است و گردشگران باید از از دست دادن یا آسیب دیدن قسمت های باقی مانده از بنا خودداری کنند.
شهرستانک علاوه بر اینکه یک مقصد تاریخی است، روستایی با طبیعت ارزشمند است. رعایت نظافت محیط زیست، احترام به ساکنان محلی و خودداری از آسیب رساندن به باغات و طبیعت اطراف از نکاتی است که در سفر به این منطقه باید مورد توجه قرار گیرد.
اطلاعاتی که باید قبل از بازدید بدانید
نام ساختمان: کاخ ناصری شهرستانک
نام های دیگر: کاخ شهرستان، عمارت ناصرالدین شاهی
دوره تاریخی: قاجار
سازنده: به دستور ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد
زمان ساخت: در حدود سالهای 1295 تا 1298 ه
مکان: روستای شهرستانک بخش آسارا استان البرز
جاذبه های نزدیک: رودخانه شهرستانک، باغ های میوه و طبیعت کوهستانی منطقه
شماره ثبت ملی: ۱۹۲۵
تاریخ ثبت ملی: 16 شهریور 1376
کاخ ناصری در شهرستان می تواند مقصدی متفاوت برای کسانی باشد که می خواهند تاریخ، معماری قاجاری و طبیعت گردی را در یک سفر تجربه کنند. اگرچه این بنا دیگر شکوه و ساختار دوران ناصرالدین شاه را ندارد، اما بقایای آن همچنان تصویری از زندگی تابستانی دربار قاجار در کوههای البرز را نشان میدهد.
سوالات متداول
کاخ ناصری در شهرستان کجاست؟
این کاخ در روستای شهرستانک بخش آسارا شهرستان کرج و در محدوده جاده کرج – چالوس در استان البرز واقع شده است.
کاخ شهرستانک متعلق به چه دوره ای است؟
این مجموعه متعلق به دوره قاجار است و به دستور ناصرالدین شاه در اواخر قرن سیزدهم ساخته شده است.
بهترین فصل برای سفر به شهرستان چه زمانی است؟
بهار، تابستان و به خصوص پاییز زمان های محبوب برای بازدید از شهرستانک و طبیعت اطراف کاخ ناصری است.
