به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، دنیای دانشجویی در سال های اخیر با تغییراتی مواجه بوده که تا چند سال پیش تصور آن سخت بود. حال برای یافتن پاسخ یک سوال، یادگیری یک مبحث جدید یا آمادگی برای امتحان، همیشه نیازی به جستجوی طولانی در کتاب ها و جزوات نیست. ابزارهای هوش مصنوعی در دسترس دانش آموزان است و می تواند اطلاعات گسترده ای را در مدت زمان کوتاهی ارائه دهد. این پیشرفت فرصت های جدیدی برای یادگیری ایجاد کرده است، اما در عین حال سوالاتی را در مورد نحوه مطالعه و میزان تکیه دانش آموزان به فناوری ایجاد کرده است.
در گذشته، بخش مهمی از فرآیند یادگیری به تلاش برای یافتن پاسخ اختصاص داشت. دانش آموز باید مطالب را می خواند، نکات مهم را تشخیص می داد، اشتباه می کرد و دوباره تلاش می کرد تا به نتیجه برسد. حال هوش مصنوعی می تواند بسیاری از این مراحل را کوتاه کرده و حتی پاسخ نهایی را ارائه دهد. با این حال، کوتاه کردن کار به معنای افزایش کیفیت یادگیری نیست. گاهی اوقات دانشجو ممکن است درس را تمام کند، اما درک روشنی از موضوع پیدا نکند. موضوعی که تفاوت بین انجام تکالیف و یادگیری واقعی را برجسته می کند.
از سوی دیگر نمی توان نقش مثبت فناوری های هوشمند را در آموزش نادیده گرفت. این ابزارها می توانند مطالب دشوار را به زبان ساده تر توضیح دهند، سوالاتی را برای تمرین بیشتر طراحی کنند و به دانش آموزان کمک کنند تا نقاط ضعف خود را بهتر شناسایی کنند. چنین امکاناتی می تواند برای کسانی که به منابع مختلف آموزشی دسترسی ندارند یا در درک برخی موضوعات مشکل دارند بسیار ارزشمند باشد. مشکل زمانی پیش می‌آید که استفاده از این ظرفیت‌ها از یک روش مفید فراتر می‌رود و به عادتی تبدیل می‌شود که دانش‌آموز برای هر سؤال و هر مشکلی، قبل از هر تلاش شخصی به هوش مصنوعی روی می‌آورد.
در چنین شرایطی بررسی رابطه دانش آموزان با هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می کند. آیا این فناوری به آنها کمک می کند مستقل تر فکر کنند و بهتر بیاموزند یا ممکن است به تدریج بر انگیزه و توانایی حل مسئله تأثیر بگذارد؟ پاسخ این سوال نه در پذیرش بی چون و چرای فناوری و نه در کنار گذاشتن کامل آن نهفته است، بلکه در گرو شناخت فرصت ها، آگاهی از محدودیت ها و آموزش استفاده صحیح از آن است. ایجاد تعادل بین استفاده از امکانات هوشمند و حفظ استقلال فکری یکی از چالش های مهم آموزش و پرورش در عصر جدید است.
از کمک شهریه تا وابستگی؛ آیا هوش مصنوعی می تواند برای دانش آموزان فکر کند؟
مائده سلیمی، روانشناس بالینی کودکان و نوجوانان به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه با گسترش ابزارهای هوش مصنوعی، انجام تکالیف مدرسه برای بسیاری از دانش‌آموزان نسبت به گذشته آسان‌تر شده است و اکنون تنها با نوشتن چند کلمه در یک برنامه هوشمند می‌توان به سؤالات دشوار، جمع‌بندی کتب درسی و حتی حل مسائل پیچیده پاسخ داد، به خبرنگار می‌گوید: این فناوری می‌تواند فرصت جدیدی برای یادگیری باشد، اما علاوه بر مزیت‌های آن، آیا دانش‌آموزان کمتر از هوش مصنوعی سؤال مهمی استفاده می‌کنند یا خیر. آیا مسئولیت تفکر را به عهده آن می گذارند؟
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین مزایای هوش مصنوعی امکان توضیح مطالب درسی به طرق مختلف است، می افزاید: دانش آموزی که مفهوم مسئله ریاضی را درک نمی کند می تواند از ابزار هوشمند بخواهد که آن را ساده تر توضیح دهد یا با مثال های بیشتری آموزش دهد. همچنین این ابزارها می توانند به یادگیری زبان، مرور مطالب و شناسایی نقاط ضعف دوره کمک کنند.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان بیان می کند: زمانی که دانش آموز پاسخ آماده را مستقیماً دریافت می کند و بدون بررسی از آن استفاده می کند، به جای تلاش برای حل مشکل، فرصت تمرین و یادگیری عمیق را از دست می دهد. تلاش برای درک یک مفهوم، اشتباه کردن، بررسی علت خطا و یافتن راه حل جدید مهارت هایی هستند که تنها با دریافت یک پاسخ فوری تقویت نمی شوند.
به جای ممنوعیت کامل یا پذیرش بی قید و شرط هوش مصنوعی، نحوه استفاده صحیح از آن را آموزش دهید
سلیمی ادامه می دهد: اگر دانش آموزی همیشه ساده ترین راه را انتخاب کند ممکن است در انجام تکالیف خوب عمل کند، اما وقتی با یک سوال جدید یا امتحانی بدون دسترسی به ابزار هوشمند مواجه می شود، در به کارگیری آموخته هایش با مشکل مواجه می شود. البته نمی توان هر نوع استفاده از هوش مصنوعی را نشانه تنبلی یا وابستگی دانست و تفاوت اصلی استفاده آگاهانه با استفاده نادرست در میزان مشارکت دانش آموز در فرآیند یادگیری است.
وی با بیان اینکه فردی که ابتدا مشکل را بررسی می کند، راه حل خود را می نویسد و سپس از هوش مصنوعی برای یافتن خطا استفاده می کند، از این فناوری به عنوان یک ابزار آموزشی استفاده می کند، می گوید: از سوی دیگر، کپی کردن پاسخ ها بدون درک آن ممکن است کار را کامل کند، اما دانشی به فرد اضافه نمی کند و برای جلوگیری از این مشکل، خانواده ها و معلمان باید به جای منع مطلق یا پذیرش بی قید و شرط هوش اقدام کنند. به صورت مصنوعی، نحوه استفاده صحیح از آن را آموزش دهید.
این روانشناس بالینی کودک و نوجوان می افزاید: طراحی تکالیفی که نیاز به تحلیل شخصی دارد، توضیح مراحل حل مسئله و بیان نظر دانش آموز می تواند نقش بسزایی داشته باشد. همچنین، دانش‌آموزان باید تشویق شوند تا پاسخ‌های تولید شده را بررسی کنند، اطلاعات را از منابع موثق بررسی کنند و در صورت مشاهده خطایی درباره آن سؤال بپرسند. هوش مصنوعی ممکن است پاسخ های نادرست یا ناقص بدهد، بنابراین منطقی نیست که به خروجی آن کاملاً اعتماد کنیم.
هوش مصنوعی در مدرسه; چگونه از ابزار هوشمند به درستی استفاده کنیم؟
فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی به گزارش میهن تجارت با اشاره به شیوه صحیح استفاده از هوش مصنوعی توسط دانش آموزان به خبرنگار می گوید: تصور کنید دانش آموزی در حین حل یک مشکل سخت ساعت ها تلاش می کند اما جواب نمی گیرد. در گذشته ممکن بود از معلم یا همکلاسی خود کمک بخواهد، اما امروز می تواند از یک ابزار هوش مصنوعی بخواهد تا مشکل را مرحله به مرحله توضیح دهد. این امکان راه دسترسی به آموزش را تغییر داده و فرصت های جدیدی را ایجاد کرده است.
وی با بیان اینکه استفاده مفید از این فناوری نیازمند مهارت مهمی است که بدانیم چه زمانی از آن کمک بگیریم و چه زمانی مستقل فکر کنیم، می افزاید: هوش مصنوعی می تواند نقش یک دستیار آموزشی را ایفا کند. دستیاری که مطالب دشوار را ساده می کند، سؤالات تمرینی ایجاد می کند و به دانش آموزان کمک می کند تا دروس را مرور کنند.
این روانشناس بالینی توضیح می دهد که مثلاً دانش آموزی که در گرامر مشکل دارد می تواند از او بخواهد که تمرین هایی را متناسب با سطح خود طراحی کند. ممکن است شخص دیگری از هوش مصنوعی بخواهد تا برای آمادگی در آزمون از فصل مورد نظر سؤالاتی را مطرح کند و پس از پاسخگویی، اشتباهات خود را توضیح دهد. در چنین شرایطی، فناوری به جای انجام همه کارها، تمرین بیشتر و شناخت بهتر نقاط ضعف را فراهم می کند.
بهترین راه برای استفاده دانش آموزان از هوش مصنوعی
خدادادی با بیان اینکه برای استفاده درست از این امکانات بهتر است دانش آموز قبل از مراجعه به هوش مصنوعی سعی در حل مشکل خود داشته باشد، ادامه می دهد: حتی اگر پاسخ اولیه اشتباه باشد، این تلاش می تواند به درک بهتر موضوع کمک کند. پس از آن می توان از ابزار هوشمند درخواست کرد که روش حل را بررسی کند، نکات مبهم را توضیح دهد یا راهنمای گام به گام برای رسیدن به پاسخ ارائه دهد. این روش به دانش آموز اجازه می دهد تا در مرکز فرآیند یادگیری باقی بماند و نقش فناوری به کمک محدود می شود.
وی می گوید: یکی دیگر از راه های استفاده سالم، توجه به کیفیت پاسخ ها است. هوش مصنوعی همیشه درست نیست و گاهی اوقات اطلاعات نادرست، استدلال ناقص یا توضیحات گمراه کننده ارائه می دهد. به همین دلیل، مقایسه پاسخ ها با کتاب درسی، جزوه معلم و منابع معتبر ضروری است. دانش آموز باید بیاموزد که در مورد هر پاسخی سوال بپرسد و به جای اینکه بدون دلیل آن را بپذیرد دلایل آن را بسنجید. این مهارت نه تنها در مدرسه، بلکه در زندگی روزمره و برخورد با حجم زیادی از اطلاعات دیجیتالی نیز کاربرد دارد.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه در این میان خانواده ها و معلمان نیز مسئولیت مهمی بر عهده دارند، می افزاید: به جای اینکه استفاده از هوش مصنوعی را تقلب بدانند یا دست دانش آموزان را در استفاده از آن باز بگذارند، می توانند قوانین روشنی وضع کنند. برای مثال، می‌توان از دانش‌آموزان خواسته شد تا مراحل انجام تکلیف را توضیح دهند، منابع خود را شناسایی کنند، و مشخص کنند که هوش مصنوعی کجا به آنها کمک کرده است، و خانواده‌ها می‌توانند با بحث در مورد عادت‌های مطالعه، به فرزندان خود کمک کنند تا استفاده از فناوری و تمرین مستقل را متعادل کنند.
گسترش هوش مصنوعی نشان می‌دهد که آموزش نیز مانند بسیاری از جنبه‌های زندگی تحت تأثیر تحولات فناوری است. دستگاه‌های هوشمند می‌توانند دسترسی به اطلاعات را آسان‌تر کنند و روش‌های جدیدی برای تمرین و یادگیری در اختیار دانش‌آموزان قرار دهند، اما هیچ یک از این ویژگی‌ها به تنهایی موفقیت تحصیلی را تضمین نمی‌کنند. آنچه مهم است نحوه استفاده از این ابزارها و میزان درک و مشارکت دانش آموز در فرآیند یادگیری است. فناوری زمانی ارزشمند خواهد بود که به افزایش توانایی‌های فرد کمک کند، نه تنها راه سریع‌تری برای پاسخ نهایی ارائه دهد.
در این میان مسئولیت ایجاد عادات خوب مطالعه تنها بر دوش دانش آموزان نیست. معلمان می توانند با طراحی فعالیت هایی که نیاز به استدلال، تجزیه و تحلیل و توضیح مراحل حل مسئله دارند، استفاده آگاهانه از هوش مصنوعی را تسهیل کنند. خانواده ها همچنین می توانند با تشویق کودکان به تلاش مستقل و توجه به فرآیند یادگیری از تبدیل شدن این ابزار به جایگزینی برای مطالعه جلوگیری کنند. در کنار این اقدامات، آموزش سواد دیجیتال و توانایی ارزیابی اطلاعات مهم است، زیرا دانش آموزان باید بدانند که پاسخ های تولید شده توسط هوش مصنوعی همیشه دقیق و قابل اعتماد نیستند.
از سوی دیگر، باید به استفاده از هوش مصنوعی فراتر از دوگانگی ساده موافق یا مخالف نگاه کرد. ممنوعیت کامل این فناوری ممکن است فرصت های آموزشی را از دانش آموزان سلب کند و استفاده نامحدود نیز ممکن است منجر به شکل گیری عادات بد شود. راه‌حل مؤثر، تعیین چارچوب‌های روشنی است که دانش‌آموز بداند چه زمانی استفاده از هوش مصنوعی مفید است، چه زمانی باید خودش مسئله را حل کند و چگونه می‌تواند صحت پاسخ‌های دریافتی را بررسی کند. چنین رویکردی به جای ایجاد وابستگی یا ترس از فناوری، زمینه استفاده مسئولانه از آن را فراهم می کند.
آینده آموزش نه تنها به توسعه ابزارهای هوشمند بستگی دارد، بلکه به نحوه استفاده انسان از این ابزار برای رشد خود نیز بستگی دارد. دانش آموزان باید فرصت یادگیری، اشتباه کردن، پرسیدن سوال و تلاش برای یافتن پاسخ را داشته باشند، زیرا این تجربیات هستند که توانایی تفکر و تصمیم گیری را توسعه می دهند. هوش مصنوعی می تواند همراه مفیدی در این مسیر باشد، اما جایگاه اصلی یادگیری همچنان باید در ذهن و تلاش دانش آموز باقی بماند. هدف آموزش و پرورش در عصر تکنولوژی، تربیت نسلی نیست که فقط سریعتر جواب بگیرند، بلکه تربیت نسلی است که بتواند پاسخ ها را بفهمد، آنها را قضاوت کند و حتی در غیاب ابزارهای هوشمند راه تفکر را ادامه دهد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
