جهان در سال ۲۰۵۰ چگونه خواهد بود؟

همجوشی هسته ای انسان در مریخ و هوش مصنوعی اینها تنها بخشی از تحولاتی است که ممکن است تا اواسط قرن رخ دهد.

اما سناریوی خوش بینانه تری وجود دارد. تا سال 2050، حذف دی اکسید کربن از هوا می تواند به یک فرصت تجاری تبدیل شود، زیرا شرکت ها راه هایی برای کاهش این گازهای گلخانه ای و کسب سود پیدا می کنند.

الینا هیلتونن، محقق آینده در دانشگاه دفاع ملی در هلسینکی، می‌گوید: «ما مواد مختلفی از دی‌اکسید کربن می‌سازیم؛ این مواد می‌تواند پلاستیک، سوخت یا دارو باشد. اما همه آنها از هوا تولید می‌شوند.

شوک آینده

شکاف عمیق بین این دو سناریو احتمالی معضلی را برای آینده‌پژوهان و سایرینی که تلاش می‌کنند مسیر رو به جلو و خطرات فراتر از چرخه انتخابات بعدی را ترسیم کنند، ایجاد می‌کند. تا چه اندازه می توان آینده را از روی روندهای فعلی پیش بینی کرد؟ وقایع و اختراعات مخرب که اکنون بعید یا حتی غیرقابل تصور هستند تا چه اندازه به آن شکل خواهند داد؟ و در چه مرحله ای پیش بینی ها به سادگی مضحک می شوند؟

ریچارد واتسون، یکی از نویسندگان کتاب کودکان آینده و آینده پژوه سابق در امپریال کالج لندن و دانشگاه کمبریج، می گوید که مطالعه سیستماتیک و میان رشته ای روندهای آینده در بازه زمانی 10 تا 15 ساله بهترین نتیجه را دارد.

سال 2050 یک نقطه زمانی و ضرب الاجل جذاب برای کسانی است که می خواهند اهدافی را تعیین کرده و سرمایه گذاری را به سمت آن هدایت کنند. برای مثال، آژانس‌های فضایی معمولاً آنقدر از قبل برنامه‌ریزی می‌کنند که طراحی، تأیید، ساخت و پرتاب یک مأموریت تا دو دهه طول می‌کشد.

آژانس فضایی اروپا قبلاً از جامعه تحقیقاتی خواسته است تا ایده هایی را برای پروژه های 2050 ارائه دهند. پیشنهادات شامل آشکارساز ضد ماده مداری، بازگرداندن نمونه های یخ زده از بدن یخی یک دنباله دار به زمین و فرود یک مریخ نورد بر روی سطح عطارد است.

سپس بحث سفر به مریخ مطرح می شود. دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده در اوایل سال جاری هدف ناسا برای ارسال انسان به مریخ را قبل از سال 2050 تکرار کرد، در حالی که ایلان ماسک ادعا کرد که اسپیس ایکس می تواند یک فضاپیمای بدون سرنشین را در اوایل سال 2026 به عنوان بخشی از طرحی برای ارسال انسان به سیاره سرخ در دهه 2030 ارسال کند.

افزایش خودروها

هر تصویری از آینده باید رشد مداوم هوش مصنوعی را در نظر بگیرد. اما با چه سرعتی؟

الکس ایاد، یکی از بنیانگذاران Outsmart Insight، یک شرکت تحقیقاتی و آینده نگری در لندن، می گوید: من می توانم تصویر نسبتاً دقیقی از وضعیت هوش مصنوعی در سال 2027 یا 2028 ارائه کنم. اما مطمئن نیستم که بتوانم با اطمینان درباره 2030 صحبت کنم.

فراتر از آن، تصویر بسیار تیره‌تر می‌شود. با این حال، برخی در زمینه هوش مصنوعی معتقدند که تا سال 2050، سیستم های یادگیری ماشینی قادر به انجام تحقیقات برنده جایزه نوبل خواهند بود.

حتی بدون تسلط بر یک ابر هوش، هوش مصنوعی می تواند تا سال 2050 روند علم را به شدت متحول کند. به گفته آیاد، همراه با آزمایشگران روباتیک، سیستم های خودکار مبتنی بر الگوریتم ها به دنبال حل مسائل بیوتکنولوژی در شبانه روز در “آزمایشگاه های خاموش” خواهند بود. آزمایشگاه هایی که هیچ انسانی در آن حضور ندارد.

این نمونه ای از آینده ای است که توسط فناوری هایی شکل گرفته است که انواع جدیدی از تحقیقات علمی را امکان پذیر می کند. در بسیاری از موارد، دانشی که تولید می‌شود به توسعه فناوری‌های بهتر بازمی‌گردد. رابطه ای همزیستی که علم جدیدتر را متوالی ممکن می سازد.

پیشرفت در علوم کوانتومی و کیهان شناسی نیز می تواند تا سال 2050 جهش های بزرگی داشته باشد. خوان کارلوس هیدالگو، فیزیکدان دانشگاه ملی خودمختار مکزیک، می گوید که محققان در حال توسعه روش هایی برای تشخیص تغییرات بسیار ضعیف در میدان های مغناطیسی و الکتریکی ناشی از اسپین های تک الکترون و هسته ای هستند.

استفاده از این حسگرهای کوانتومی در آشکارسازهای امواج گرانشی می‌تواند به کیهان‌شناسان اجازه دهد تا اجرام کوچک‌تر از آنچه در حال حاضر ممکن است، از جمله سیاه‌چاله‌های اولیه را شناسایی کنند. این اجرام که اندکی پس از انفجار بزرگ شکل گرفتند، ممکن است جرمی را حمل کنند که هنوز در کیهان محاسبه نشده است.

هیدالگو می‌گوید این یافته‌ها می‌تواند به روشن کردن ماهیت انرژی تاریک یا حتی ماده تاریک کمک کند و شاید در نهایت جایگزینی برای مدل استاندارد کیهان‌شناسی ارائه کند.

او همچنین با احتیاط اضافه می‌کند که گداخت هسته‌ای ممکن است در نهایت تا سال 2050 به بلوغ برسد. همجوشی هسته‌ای در پنج سال گذشته قطعا بیش از پنجاه سال پیشرفت کرده است.

عوامل خارجی

پیشرفت علمی 75 سال گذشته نتیجه حمایت گسترده عمومی از تحقیقات بوده است، اما این روند ممکن است ادامه پیدا نکند.

وعده سرعت برای مشکلات پیچیده می‌تواند برای نسل بعدی دانشمندان توجیه سال‌ها کار صبورانه که به نظر می‌رسد زمینه ساز پیشرفت‌های سریع است را دشوار کند.

فشار مداوم بر مخارج عمومی در اقتصادهای کند، همراه با حملات سیاسی به ارزش علم، ممکن است محققان را بیش از هر زمان دیگری مجبور به توجیه هزینه های کار خود کند.

این فرآیند همچنین می‌تواند تعادل همیشه شکننده بین تحقیقات پایه و کاربردی را به نفع علومی که دولت‌ها آن را در خدمت اهداف سیاسی محدود می‌دانند، برهم بزند. با افزایش سن جمعیت در بسیاری از کشورها، دولت ها احتمالاً سرمایه گذاری در تحقیقات پزشکی را برای درمان و پیشگیری از بیماری های مزمن افزایش می دهند. اما پیشرفت تکنولوژی به تنهایی کافی نیست.

پرداختن به این شکاف داده ها مستلزم داوطلبانی است که مایلند زمان و اطلاعات سلامتی خود را برای تحقیق بدون منفعت شخصی قابل توجه ارائه دهند و این به سرعت اتفاق نخواهد افتاد.

در یک سناریوی خوش بینانه، چنین مشارکت عمومی می تواند منجر به شناسایی بیومارکرهای جدید برای تشخیص و درمان بهتر اختلالات روانپزشکی و عصبی شود.

چشم اندازهای زندگی

راه دیگر برای ساختن سناریو برای سال 2050، جستجوی “سیگنال های ضعیف” است. ایده ها و فناوری هایی در مراحل اولیه که می توانند در جهات مختلف رشد کنند و برخی از آنها همه را شگفت زده کند.

اولین تلفن های همراه بزرگ و سنگین سیگنال های ضعیف تلفن های هوشمند امروزی بودند.

نویسندگان داستان های علمی-تخیلی اغلب این سیگنال های ضعیف و تأثیر آنها بر جامعه آینده را توصیف می کنند. به همین دلیل بسیاری از آینده پژوهان این سبک را جدی می گیرند.

استفاده از پهپادهای کوچک و یکبار مصرف در جنگ اوکراین بسیاری را شگفت زده کرد، اما در یک تمرین نظامی آمریکا در سال 2016 پیش بینی شده بود.

یکی از سیگنال‌های ضعیف کنونی مبنی بر اینکه ممکن است تا سال 2050 بر آن مسلط شود، حوزه در حال ظهور «کلیترونیک» است: مواد قابل برنامه‌ریزی متشکل از انبوهی از روبات‌های میکروسکوپی که می‌توانند شکل و عملکرد خود را در صورت نیاز تغییر دهند. به عنوان مثال، یک صندلی را می توان دوباره به یک میز برنامه ریزی کرد.

فراتر از مبلمان تغییر شکل، پیشرفت‌های کلیترونیک می‌تواند آینده تحقیقات را در طیف وسیعی از زمینه‌ها، از علم مواد گرفته تا ساختن نمونه‌هایی از اندام‌های بیمار و برنامه‌ریزی و آزمایش درمان، شکل دهد.

و البته، داستان‌های علمی تخیلی اغلب با یکی از بزرگترین سؤالات بشریت سروکار دارند. سوالی که شاید حتی هوش مصنوعی هم تا سال 2050 نتواند به آن پاسخ دهد: آیا ما در دنیا تنها هستیم؟

دانشمندان ممکن است تا سال 2050 حدود 100 میلیون سیاره را شناسایی کنند. آیا هیچ یک از آنها نشانه هایی از حیات در جو خود خواهند داشت؟ برخی از شکارچیان سیارات فراخورشیدی چنین فکر می کنند. یک نظرسنجی غیررسمی در سال 2019 نشان داد که بسیاری بر این باورند که محققان در این زمینه تا سال 2050 برنده جایزه نوبل برای کشف حیات فرازمینی خواهند شد.

با این حال، رنه هلر، ستاره شناس مؤسسه ماکس پلانک در آلمان، محتاط تر است. وی می گوید: من شک دارم که در 25 سال آینده هم توان فنی و هم قدرت نظری لازم برای ارائه این شواهد خارق العاده را داشته باشیم.

او انتظار دارد ادعاهایی مطرح شود، اما پذیرفته نمی شود. ممکن است کاندیداهایی وجود داشته باشند، اما بسیاری از آنها رد یا حداقل مورد مناقشه قرار خواهند گرفت.

در هر صورت، تایید وجود حیات فرازمینی را می توان دهه ها بحث و جدل دنبال کرد.