مسیر نزولی بازار خودرو در پساتفاهم/ وارداتی‌ها پیشتاز شدند/ مقاومت داخلی‌ها در برابر افت قیمت/ این خودرو ایرانی تغییر قیمت نداد+ نمودار

تحلیل قیمت 20 خودرو در بازه زمانی یکم تا 31 خردادماه نشان می‌دهد که افت قیمت خودرو همگام با کاهش نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی بوده است، این در حالی است که فاصله کاهش قیمت دلار و کاهش قیمت خودرو حاکی از آن است که بازار همچنان نسبت به ثبات شرایط جدید اطمینان کامل ندارد. اما افت حدود 6 درصدی قیمت خودرو در شرایطی که نرخ ارز در مدت مشابه حدود 11 درصد کاهش داشته است، نشان می دهد که بازار خودرو همچنان به تداوم شرایط جدید سیاسی مانند سایر بازارها اطمینان ندارد. در واقع، اگرچه توافق ایران و آمریکا منجر به کاهش انتظارات تورمی و عقب‌نشینی قیمت‌ها در بازارهای مختلف شد، اما مقاومت نسبی خودرو در برابر کاهش بیشتر قیمت‌ها حکایت از تردید فعالان بازار نسبت به آینده دارد.

بخشی از این تردید مربوط به وضعیت صنعت خودرو در داخل کشور است. خودروسازان بزرگ همچنان با چالش هایی مانند افزایش هزینه های تولید، عرضه محدود مواد اولیه، مشکلات لجستیکی پس از جنگ و قیمت گذاری محصولات مواجه هستند. به همین دلیل بخشی از بازار انتظار دارد که در نهایت فشار قیمت تمام شده خود را در قیمت های بازار نشان دهد. در بخش مونتاژ اگرچه کاهش نرخ ارز می تواند منجر به کاهش هزینه ها شود، اما بلاتکلیفی در عرضه ارز، روند واردات قطعات و همچنین تصمیم اخیر وزارت حراست برای بازنگری در مکانیزم قیمت گذاری این خودروها، فضای انتظار بازار را پیچیده تر کرده است.

از سوی دیگر در بازار خودروهای وارداتی اخبار ضد و نقیضی از آینده سیاست های ارزی، احتمال تغییر نرخ محاسباتی واردات و حتی اعمال محدودیت های جدید در این بخش به گوش می رسد. مجموعه این عوامل باعث شده است که طرف تقاضا هنوز به چشم انداز بازار خودرو خوش بین نباشد و برخی خریداران در انتظار روشن شدن شرایط سیاسی و اقتصادی، تصمیم خرید خود را به تعویق بیندازند.

واردات باعث کاهش قیمت می شود

رفتار بازار واردات را می توان مهمترین پیام جدول قیمت خرداد ماه دانست. برخلاف خودروهای داخلی که بیش از هر چیز مشمول وضعیت تولید و عرضه هستند، خودروهای وارداتی تحت تاثیر مستقیم نرخ ارز، هزینه های ارزی، ریسک تحریم ها و چشم انداز تجارت خارجی قرار دارند. به همین دلیل، هر سیگنال سیاسی مثبت معمولاً ابتدا در این بخش منعکس می شود.

اما کاهش 7.5 درصدی قیمت در بازار خودروهای وارداتی دو جنبه دارد. اول اینکه قیمت این محصولات نیز همراه با کاهش نرخ ارز کاهش یافته است. این در شرایطی است که در دوران پس از جنگ، قیمت این نوع خودروها افزایش چشمگیری داشته است. اکنون روند کاهشی آن بیشتر از سایر بازارهای داخلی و مونتاژی قابل مشاهده است. از سوی دیگر برخی از فعالان بازار در گفتگو با «دنیای اقتصاد» نسبت به آینده این نوع خودروها خوش بین هستند. همانطور که برخی فعالان تاکید می کنند، خریداران معتقدند در صورت تداوم فضای جدید سیاسی، هزینه واردات خودرو کاهش می یابد و عرضه خودروهای خارجی افزایش می یابد. در نتیجه بخشی از تقاضای مصرف کننده و سرمایه از بازار خارج شده و خریداران ترجیح داده اند برای تصمیم گیری نهایی منتظر روشن شدن شرایط بمانند.

یکی از فعالان بازار واردات به «دنیای اقتصاد» اولین جنبه اشاره شده را مورد تاکید قرار می دهد و می گوید: واردات در ماه های گذشته رشد قابل توجهی داشته و بخشی از قیمت آن بر اساس ریسک های سیاسی و ارزی شکل گرفته است. اکنون با کاهش برخی از این ریسک ها طبیعی است که تعدیل قیمت در این بخش شدیدتر از سایر گروه ها باشد. اما نکته مهم این است که حتی در بازار وارداتی نیز افت قیمت از کاهش نرخ ارز عقب مانده است. این نشان می دهد که بازار همچنان رفع کامل محدودیت های خارجی و بازگشت به شرایط عادی کسب و کار را قطعی نمی داند. به عبارت دیگر، فعالان بازار بخشی از ریسک های سیاسی را حذف کرده اند. اما هنوز همه آنها را از معادلات خود حذف نکرده اند.

بررسی «دنیای اکوتست» نشان می دهد برخی از محصولات این بازار افت قیمتی دو رقمی را تجربه کرده اند. آئودی A3L با 13.2 درصد افت، هیوندای النترا با 14.7 درصد افت و فولکس واگن ID4 با 10.7 درصد افت در صدر جدول کاهش قیمت قرار دارند. همچنین هیوندای کونا 6.4 درصد افت قیمت را به ثبت رسانده است. میانگین کاهش قیمت در این گروه 7.5 درصد برآورد شده است.

مقاومت داخلی در برابر افت قیمت

در آن سوی بازار، خودروهای داخلی کمترین کاهش قیمت را تجربه کرده اند. شاید در نگاه اول این موضوع با توجه به کاهش نرخ ارز عجیب به نظر برسد. اما بررسی شرایط صنعت خودرو نشان می دهد که عوامل متعددی مانع کاهش بیشتر قیمت ها شده است.

اولین عامل مربوط به وضعیت تولید است. پس از جنگ اخیر، صنعت خودروسازی همچنان با چالش هایی در زنجیره تامین مواجه است. محدودیت در تامین مواد اولیه، مشکلات حمل و نقل، آسیب به برخی زیرساخت های لجستیکی و افزایش هزینه های تولید، چشم انداز تامین خودرو را همچنان نامشخص کرده است. در چنین شرایطی بازار در برابر کاهش پایدار قیمت ها مقاومت نشان می دهد. عامل دوم به تحولات اخیر در قیمت کارخانه ای خودرو مربوط می شود. افزایش قیمت محصولات ایران خودرو هنوز به طور کامل در بازار آزاد منعکس نشده است و بسیاری از فعالان بازار معتقدند تاثیر این افزایش قیمت در هفته های آینده بیشتر نمایان خواهد شد. به همین دلیل برخی معامله گران انتظار دارند قیمت خودروهای داخلی دوباره با فشار صعودی مواجه شود.

عامل سوم نیز به ساختار خاص بازار خودروی داخلی اشاره دارد. برخلاف خودروهای وارداتی که عمدتا مشمول نرخ ارز هستند، خودروهای داخلی علاوه بر ارز متاثر از سیاست های قیمت گذاری، نرخ تولید، عرضه خودروسازان و تصمیمات دولت هستند. همین موضوع باعث شده تا واکنش آنها به کاهش نرخ ارز محدودتر شود. به این ترتیب در بازار خودروهای داخلی از یک سو افت نرخ ارز و کاهش انتظارات تورمی قیمت ها را تحت فشار نزولی قرار می دهد و از سوی دیگر نگرانی از وضعیت تولید و افزایش قیمت کارخانه ها از کاهش بیشتر قیمت ها جلوگیری می کند. نتیجه این تعارض کاهش محدود قیمت ها نسبت به سایر بخش های بازار بوده است.

اما در سگمنت خودروهای مونتاژ شده نیز وضعیت میانی مشاهده می شود. این خودروها از یک سو وابسته به نرخ ارز هستند و از سوی دیگر مانند خودروسازان داخلی با هزینه های تولید و تامین قطعات مواجه هستند. به همین دلیل شدت افت قیمت آنها بین خودروهای وارداتی و داخلی است. به این ترتیب مجموع تحولات یک ماه گذشته نشان می دهد که بازار خودرو برخلاف بسیاری از دوره های گذشته، این بار واکنش چندانی به تحولات سیاسی نداشته و بخشی از انتظارات تورمی خود را تعدیل کرده است. با این حال هنوز نمی توان در مورد ورود بازار به مسیر نزولی باثبات صحبت کرد. فاصله کاهش 11 درصدی نرخ ارز با کاهش 6 درصدی قیمت خودرو نشان می دهد فعالان بازار همچنان نسبت به آینده محتاط هستند.

اما اگر تفاهم سیاسی به توافقی پایدار و کاهش محسوس محدودیت‌های اقتصادی منجر شود، ظرفیت کاهش بیشتر قیمت‌ها به‌ویژه در بخش خودروهای وارداتی و مونتاژی وجود خواهد داشت. اما در بازار داخلی متغیرهای دیگری مانند هزینه تولید، وضعیت عرضه، سیاست های قیمت گذاری و افزایش قیمت کارخانه ای خودروها می تواند از ادامه روند نزولی جلوگیری کند. همانطور که گفته شد خودروهای داخلی واکنش محدودی به تحولات اخیر نشان داده اند. میانگین کاهش قیمت در این بخش حدود 4 درصد برآورد شده است. کوئیک 7.7 درصد کاهش، شاهین و تارا 8.8 درصد و 7.4 درصد کاهش را ثبت کردند. همچنین قیمت دنا پلاس در این مدت عملاً بدون تغییر باقی مانده است.