به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، صدای نوتیفیکیشن های تلفن همراه هر روز بلندتر می شود و ویدیویی که دقایقی پیش در خانه ضبط شده است، دیگر تنها یک لحظه خانوادگی نیست. افرادی که کودک هرگز آنها را ندیده است در مورد خنده، صحبت و رفتار او اظهار نظر می کنند. یکی او را دوست داشتنی می بیند، دیگری از رفتارش انتقاد می کند و عده ای منتظرند تا دوباره همان کودکی را ببینند که در ویدیوی قبلی دیده بودند و ممکن است کودک معنای همه این نگاه ها را نداند، اما کم کم متوجه می شود که رفتار او توسط دیگران دیده و قضاوت می شود.
هویت هر انسانی در دوران کودکی آرام آرام شکل می گیرد. در خانواده، مدرسه، گروه دوستان و تجربیاتی که به کودک این فرصت را می دهد تا خودش را بشناسد و تصمیم بگیرد که کیست و چگونه می خواهد دیده شود. این مسیر اما برای کودکانی که از سنین پایین در فضای مجازی حضور دارند، شکل دیگری به خود گرفته است. کودکانی که ممکن است قبل از ایجاد تصویری از هویت خود، تصویری از خود در ذهن دیگران ایجاد کرده باشند.
یک وبلاگ نویس کودک می تواند از همان سال های اولیه زندگی مخاطب داشته باشد. مخاطبانی که رفتار، حرف زدن، علایق و حتی واکنش های او را دنبال می کنند. در این میان، تکرار تصویری خاص از کودک ممکن است او را نه تنها با خود واقعیاش، بلکه با شخصیتی که مخاطب از او انتظار دارد روبرو کند. کودکی که همیشه باید ناز، پرانرژی، دوست داشتنی یا همان تصویری باشد که قبلا دیده شده است.
نگاه دیگران در کودکی و نوجوانی بی اهمیت نیست. تعاریف، توجهات و قضاوت ها می تواند بر درک فرد از خود تأثیر بگذارد و در فضای مجازی دیگر این نگاه به خانواده یا دوستان نزدیک محدود نمی شود. گاهی اوقات هزاران نفر درباره یک کودک اظهار نظر می کنند، در حالی که او هنوز ابزار و تجربه لازم برای مقابله با چنین حجم زیادی از قضاوت اجتماعی را به دست نیاورده است.
به همین دلیل وبلاگ نویسی کودک به میزان حضور کودک در فضای مجازی محدود نمی شود و مسئله اصلی این است که چگونه این حضور می تواند با روند شکل گیری هویت او تلاقی پیدا کند. سوال این است که وقتی کودک از همان سال های اول زندگی در معرض دید دیگران قرار می گیرد، مرز بین خود واقعی و تصویری که از او ساخته می شود کجاست و والدین تا چه اندازه باید از حق کودک برای ساختن هویت مستقل خود محافظت کنند؟
هویتی که زیر نگاه دوربین شکل می گیرد
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان به گزارش خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه کودکی سال هایی است که انسان به تدریج خود را می شناسد، از آنچه که دوست دارد تا اینکه دوست دارد دیگران او را چگونه ببینند، اما برای کودکانی که از همان سال های اولیه در فضای مجازی حضور دارند، این روند می تواند با تفاوت مهمی همراه باشد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: بخشی از تصویر این کودکان را دیگران قبل از اینکه فرصتی برای خلق آن داشته باشند، ساخته اند.
وی با بیان اینکه ممکن است کودک وبلاگ نویس از همان سال های اول با تصویر خاصی در فضای مجازی شناخته شود، می افزاید: کودک ممکن است بامزه، بازیگوش، خجالتی، پرحرف و یا حتی کودکی با سبک زندگی خاصی باشد و تکرار این تصویر در مقابل مخاطب می تواند به تدریج به بخشی از هویتی تبدیل شود که دیگران از او انتظار دارند و در این شرایط، کودک نه تنها خودش است و مخاطب نیز از تصویر او ساخته شده است.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه مشکل زمانی جدیتر میشود که رفتار کودک با تصویری که مخاطب به آن عادت کرده متفاوت باشد، میگوید: شاید کودک روزی حوصله صحبت کردن با دوربین را نداشته باشد یا دیگر علاقهای به کارهایی که در محتوا انجام میداد نداشته باشد، اما اگر اطرافیان از او انتظار داشته باشند که همان شخصیتی را که در مقابل دوربین دیده میشود، نشان دهد.
کودک باید این امکان را داشته باشد که تغییر کند، آزمایش کند، اشتباه کند و حتی از تصویری که پیش از او منتشر شده است فاصله بگیرد.
رضازاده ادامه می دهد: از سوی دیگر واکنش مخاطب نیز می تواند در شکل گیری دید کودک نسبت به خود تاثیر بگذارد و تعارف، توجه و حتی قضاوت های منفی ممکن است برای کودکی که هنوز در حال شناختن خود است، معنای قوی داشته باشد. در این سن، نگاه دیگران می تواند به یکی از معیارهای ارزیابی خود فرد تبدیل شود و کودک به جای اینکه فقط بپرسد «من کیستم؟» به این فکر می کند که «دیگران مرا چگونه می بینند؟»
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی نقش والدین اهمیت بیشتری پیدا می کند، می گوید: والدین تنها مسئول انتشار یا مدیریت صفحه نیستند، باید مراقب باشند تصویری که از کودک در فضای مجازی ایجاد می شود، جای هویت واقعی او را نگیرد. کودک باید این امکان را داشته باشد که تغییر کند، آزمایش کند، اشتباه کند و حتی از تصویری که پیش از او منتشر شده است فاصله بگیرد.
وی با بیان اینکه موضوع کودک وبلاگ نویس تنها تعداد عکس ها و فیلم های منتشر شده نیست، بلکه موضوع فضا و نگاهی است که هویت کودک در آن شکل می گیرد، می افزاید: اگر کودک احساس کند برای پذیرفته شدن باید همیشه همان تصویری باشد که مخاطب دوست دارد، فضای مجازی از ابزار ثبت خاطرات فراتر رفته و می تواند وارد فرآیند شکل گیری هویت خود شود.
زمانی که مخاطب نیز در ساختن هویت کودک مشارکت می کند
فاطمه خدادادی، روانشناس بالینی به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه هر کودکی در روند رشد تصویری از خود می سازد که توسط خانواده، دوستان، مدرسه و محیط اطرافش شکل می گیرد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: کودکانی که از سنین پایین در صفحات والدین یا اکانت شخصی آنها دیده می شوند نیز با گروه بزرگتری از ناظران روبرو هستند و این گروه مخاطبانی هستند که آنها را می شناسند، درباره آنها اظهار نظر می کنند و حتی گاهی برای رفتارشان توقع ایجاد می کنند.
وی با بیان اینکه ممکن است کودک به دلیل حضور مستمر در فضای مجازی به زودی با واکنش های سنگین برای سن او مواجه شود، می افزاید: مخاطب ممکن است از ظاهر، رفتار، گفتار یا سبک زندگی او تعریف کند یا همان ویژگی ها را قضاوت کند. حتی اگر کودک تمام این واکنش ها را مستقیماً نخواند، فضای اطراف او می تواند تحت تأثیر این نگاه ها قرار بگیرد و به او بفهماند که چگونه باید دیده شود.
این روانشناس بالینی بیان می کند: در اینجا مفهوم مخاطب فراتر از یک تماشاگر ساده است و وقتی کودک متوجه می شود رفتارش دیده می شود ممکن است به تدریج این دیده شدن را در رفتار خود لحاظ کند. دوربین می تواند به بخشی از موقعیت های روزمره تبدیل شود و کودک به تدریج یاد می گیرد که در برخی موقعیت ها چگونه رفتار کند تا عکس العمل های بیشتری دریافت کند، یعنی دید بیرونی به تدریج وارد دید کودک نسبت به خودش می شود.
شهرتی که از کودکی شکل می گیرد همیشه با هویت فرد در سال های بعد سازگار نیست
خدادادی با بیان اینکه از سوی دیگر شهرتی که از دوران کودکی شکل می گیرد همیشه با هویت فرد در سال های بعد همخوانی ندارد، ادامه می دهد: علایق، شخصیت و دیدگاه کودک در طول رشد تغییر می کند، اما تصاویر قدیمی همچنان می توانند در فضای مجازی باقی بمانند و در نتیجه ممکن است کودک در آینده با تصویری از گذشته خود مواجه شود که دیگر نماینده شخصیت امروزی او نیست.
وی با بیان اینکه این موضوع اهمیت مرز شناخته شدن و شناخته شدن را به جای آن نشان می دهد، می گوید: کودک باید فرصت تجربه و بازتعریف هویت خود را داشته باشد، بدون اینکه هر تغییر او با تصویری که سال ها قبل از او ایجاد شده سنجیده شود و قرار نیست گذشته دیجیتالی کودک تمام آینده او را مشخص کند.
این روانشناس بالینی می افزاید: چالش اصلی کودک وبلاگ نویس تنها حضور در فضای مجازی نیست، بلکه موضوع قدرت نگاه دیگران در دوره ای است که هنوز هویت در حال شکل گیری است. هر چه حضور کودک بیشتر در معرض دید مخاطب قرار گیرد، مسئولیت والدین برای ایجاد تعادل بین دیده شدن و آزادی کودک برای ساختن هویت خود بیشتر می شود.
دیده شدن همیشه به معنای آسیب دیدن نیست و حضور کودک در فضای مجازی به تنهایی نمی تواند نشانه یک تجربه منفی باشد. آنچه مهم است کیفیت این حضور و نقشی است که نگاه مخاطب در زندگی کودک دارد. اگر کودک احساس کند که برای پذیرفته شدن باید مطابق انتظارات دیگران رفتار کند، فضای مجازی می تواند از یک ابزار ارتباطی به عاملی موثر بر تصویر او از خود تبدیل شود.
در طول فرآیند رشد، کودک نیاز به تجربه، تغییر و حتی گاهی اوقات برخلاف تصوری که دیگران از او ساخته اند، دارد. هویتی که در دوران کودکی شکل می گیرد، قرار نیست شخصیتی ثابت و همیشگی باشد، اما وقتی تصاویر و فیلم های سال های اولیه زندگی کودک در فضای عمومی باقی می ماند، شاید امروز هم تصویری قدیمی از او با هویت او تداعی شود.
در این میان والدین نقش تعیین کننده ای دارند و می توانند بین علاقه به اشتراک در زندگی کودک و حق او برای داشتن فضایی مستقل از چشم مخاطب تعادل ایجاد کنند. مهم این است که کودک احساس نکند برای حفظ توجه مخاطب باید همیشه همان شخصیتی باشد که دیگران از او انتظار دارند و بداند که نه گفتن، تغییر و متفاوت بودن جزو حق اوست.
یک کودک وبلاگ نویس را نباید فقط بر اساس تعداد فالوورها یا تعداد بازدیدها قضاوت کرد و پشت هر عکس منتشر شده، کودکی وجود دارد که هنوز در حال ساختن پاسخ خود به یک سوال اساسی است: “من کیستم؟” و شاید مهم ترین مسئولیت بزرگترها این باشد که اجازه دهند کودک خودش جواب این سوال را بیابد نه اینکه فضای مجازی برای او پاسخ را آماده کند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
