محمد عبده زاده یکی از اعضای هیئت و رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران به تشریح مشکلات تامین مواد اولیه دارویی پرداخت و گفت: مهمترین چالش فعلی شرکت های دارویی تامین مواد وارداتی از هند است. با وجود برقراری پروازهای مستقیم از برخی کشورها از جمله چین، همچنان امکان تامین بخشی از کالاهای قابل حمل از طریق هوایی وجود دارد. اما شرکت های داروسازی برای واردات مواد اولیه مورد نیاز خود از هند با موانع و مشکلات جدی مواجه شده اند.
اختلال شدید در واردات مواد اولیه دارویی از هند
عبده زاده با اشاره به مشکلات حمل و نقل دریایی و هوایی محموله های دارویی از هند، تصریح کرد: شرکت های دارویی سال هاست که بخشی از مواد اولیه مورد نیاز خود را از هند وارد می کنند اما اکنون در تامین این مواد با مشکلات زیادی مواجه هستند. بخشی از کمبود دارو به ویژه در حوزه داروهای اعصاب و روان و داروهای مخدر مربوط به مواد اولیه وارداتی از هند است.
وی ادامه داد: محاصره دریایی، حمل و نقل دریایی مواد اولیه از هند را با مشکل مواجه کرده و از سوی دیگر، نبود پروازهای مستقیم، امکان حمل و نقل هوایی بسیاری از محموله ها را نیز از بین برده است. برای واردات از کشورهای دیگر، شرکت‌ها با مشکلات گمرکی و ترانزیت مواجه هستند.
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران با اشاره به محدودیت های قانونی برای حمل و نقل برخی از مواد اولیه دارویی، تصریح کرد: حمل و نقل مستقیم برای داروهای کنترل شده و مواد اولیه مصرفی در تولید داروهای بیمارستانی بر اساس قوانین هیئت بین المللی کنترل مواد مخدر (INCB) الزامی است. شرکت صادرکننده باید مجوز مستقیم از نهادهای ذیربط در وزارت بهداشت کشور مبدا دریافت کند و در مقابل ایران مجوز واردات صادر کند.
وی خاطرنشان کرد: بر اساس قوانین هیئت بین المللی کنترل مواد مخدر (INCB)، حمل و نقل داروهای کنترل شده و مواد اولیه مصرفی در تولید داروهای بیمارستانی باید به صورت مستقیم انجام شود. بنابراین نمی توان موادی مانند مرفین و پتیدین را به کشور ثالث یا فرودگاه دیگری منتقل کرد و سپس از آنجا به ایران فرستاد. نبود پروازهای مستقیم نیز حمل و نقل هوایی این محموله ها را با مشکل مواجه کرده است.
برای برخی از مواد اولیه دارویی، حمل و نقل دریایی تنها راه حمل و نقل است
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران با اشاره به محدودیت های حمل و نقل هوایی برخی از مواد شیمیایی مورد استفاده در صنعت داروسازی، خاطرنشان کرد: بخشی از مواد اولیه و مواد کمکی مورد نیاز کارخانه های داروسازی جزء کالاهای خطرناک طبقه بندی می شود. این مواد ممکن است قابل اشتعال، مواد منفجره یا دارای ترکیبات شیمیایی خاص باشند و حمل و نقل آنها از طریق هوا امکان پذیر نباشد. بنابراین حمل و نقل این محموله ها باید از طریق دریا انجام شود.
وی ادامه داد: گاهی از مسیرهای جایگزین برای حمل و نقل دریایی محموله هایی استفاده می شود که مستقیما نمی توانند وارد ایران شوند. به عنوان مثال کالا در بنادر ترکیه از جمله بندر مرسین تخلیه می شود و سپس از طریق زمینی به ایران منتقل می شود. این مسیر نیز زمان بر است و حمل و نقل دریایی به مقصد میانی و سپس انتقال زمینی به کشور چندین ماه طول می کشد.
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران افزود: مسیر زمینی از ترکیه نیز با مشکلات مرزی و ترافیکی مواجه است. در نتیجه، محموله ای که می تواند ظرف یک هفته به ایران برسد، اکنون ممکن است چهار تا پنج ماه در ترانزیت باقی بماند. طولانی شدن زمان حمل و نقل، روند تامین مواد اولیه مورد نیاز کارخانه ها را مختل کرده و به کمبود برخی اقلام دارویی دامن زده است.
هزینه حمل و نقل هوایی گاهی چندین برابر قیمت مواد اولیه است
عبدوزاده در تشریح دلایل دشواری جایگزینی حمل و نقل دریایی به جای حمل و نقل هوایی، گفت: همه مواد اولیه را نمی توان با هواپیما وارد کرد. زیرا برخی از آنها به دلیل ماهیت شیمیایی و قابل اشتعال قابل حمل و نقل هوایی نیستند. از طرفی حتی برای موادی که می توان از طریق هوایی حمل کرد، هزینه حمل و نقل هوایی بسیار بالاست.
وی تصریح کرد: برخی مواد اولیه و مواد کمکی مورد استفاده در صنعت داروسازی قیمت پایینی دارند. به عنوان مثال، یک کیلوگرم محصول جانبی ممکن است حدود دو دلار قیمت داشته باشد، اما هزینه حمل و نقل هوایی می تواند به هفت یا هشت دلار برسد. در چنین مواقعی هزینه حمل و نقل چندین برابر خود ماده اولیه می شود و واردات هوایی به صرفه نیست.
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران تاکید کرد: اختلال در حمل و نقل دریایی مواد اولیه تولید دارو، افزایش هزینه های لجستیکی و محدودیت استفاده از حمل و نقل هوایی، به طور همزمان شرکت های دارویی را تحت فشار قرار داده است. این مشکلات به ویژه برای محموله های فله وارداتی از هند جدی است و تامین مداوم مواد اولیه مورد نیاز برای تولید دارو را مختل می کند.
وضعیت فعلی بازار دارو با ثبات است اما نگران سه ماه پایانی سال هستیم
عبدوزاده درباره وضعیت کمبود دارو در بازار گفت: در حال حاضر وضعیت بازار دارو نسبتاً با ثبات است و ممکن است برخی از اقلام کمبود داشته باشد، اما با توجه به شرایط کشور از جمله محاصره، جنگ و تحریم، وضعیت تولید و عرضه دارو همچنان نسبتا ثابت است.
وی با تاکید بر ضرورت توجه به تداوم تامین مواد اولیه افزود: دغدغه اصلی صنعت دارو تنها به وضعیت فعلی بازار مربوط نمی شود. مواد اولیه ای که اکنون وارد کارخانه ها می شود، پس از تبدیل شدن به دارو در داروخانه ها در دسترس خواهد بود و کارخانه ها باید بتوانند محموله های جدید مواد اولیه را برای ادامه تولید دریافت کنند.
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران تاکید کرد: دغدغه ما تامین دارو در سه ماه پایانی سال است. زیرا در صورت عدم تامین و تعویض به موقع مواد اولیه مورد نیاز کارخانه ها، ادامه تولید دارو با مشکل مواجه می شود.
افزایش نرخ ارز اثر افزایش قیمت دارو را ضعیف کرده است
عبدوزاده در ادامه گفتگو با اختازآنلاین درباره تاثیر نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه های لجستیکی بر قیمت تمام شده دارو گفت: تاثیر این عوامل بر روی محصولات مختلف یکسان نیست و حتی هزینه تامین محموله های مختلف با یکدیگر متفاوت است.
وی با اشاره به تغییر مکرر نرخ ارز توسط شرکت های دارویی ادامه داد: از سال گذشته تاکنون چندین بار نرخ ارز مورد استفاده در تامین مواد اولیه تغییر کرده است. این تغییرات ادامه دارد و نرخ ارز مدام در حال تغییر است.
رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران افزود: صنعت دارو نیز مانند سایر صنایع به طور مستقیم از تغییرات نرخ ارز و افزایش قیمت تمام شده تامین مواد اولیه متاثر است. وزارت بهداشت در ابتدای سال قیمت داروها را افزایش داد و میزان این افزایش طبق اعلام وزارت بهداشت به طور میانگین حدود 60 درصد بود. اما تغییرات بعدی نرخ ارز باز هم اثر افزایش قیمت اعلام شده را تضعیف کرده است.
عبده زاده درباره فشار ارزی به شرکت های دارویی توضیح داد: به عنوان مثال شرکتی یک ماده جانبی را با قیمتی در حدود 140 تا 170 هزار تومان می خرید، اما اکنون برای تامین همان ماده باید بیش از 200 هزار تومان هزینه کند.
وی خاطرنشان کرد: شرکت های دارویی با افزایش فشارهای ارزی با چرخه افزایش قیمت تمام شده تامین مواد اولیه و نیاز مجدد به نقدینگی مواجه شده اند. هر بار که نرخ ارز افزایش می یابد، هزینه خرید محموله های جدید افزایش می یابد و قیمت های قبلی دیگر پاسخگوی هزینه جایگزینی مواد اولیه نیست.
